Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği, ultra işlenmiş gıdaların yaygın tüketiminin obezite, kalp-damar hastalıkları ve ruh sağlığı sorunlarıyla ilişkili olduğuna dikkat çekerek, doğal ve az işlenmiş gıdalara yönelmenin önemini vurguladı.
Sağlıklı ve aktif bir yaşam için bireylerin gerçek, besleyici ve sentetik kimyasallarla kirlenmemiş gıdaya yeterli düzeyde erişmesi gerektiği belirtilirken, günümüzde gıda ürünlerinin içerikleri ve üretim yöntemleri giderek daha fazla sorgulanıyor. Uzmanlara göre, katkı maddeleri ve yoğun endüstriyel işlemler nedeniyle pek çok hazır gıda, fiziksel ve zihinsel sağlık açısından risk oluşturuyor.
Uluslararası alanda kabul gören NOVA Gıda Sistemi, gıdaları işlenme düzeylerine göre dört grupta sınıflandırıyor. Buna göre taze meyve ve sebzeler, yumurta, süt, et, balık ve kuru baklagiller “işlenmemiş veya az işlenmiş gıdalar” arasında yer alırken; zeytinyağı, tereyağı ve un gibi ürünler “işlenmiş mutfak bileşenleri” olarak tanımlanıyor. Peynir, turşu ve taze ekmek gibi ürünler “işlenmiş gıdalar” grubunda bulunurken, çok sayıda katkı maddesi içeren ve endüstriyel yöntemlerle üretilen ürünler ise “ultra işlenmiş gıdalar” olarak sınıflandırılıyor.
Ülkeler Arasında Büyük Farklar
Ultra işlenmiş gıda tüketimi ülkeler arasında önemli farklılıklar gösteriyor. ABD ve Birleşik Krallık’ta günlük kalorinin yarısından fazlası bu ürünlerden sağlanırken, Akdeniz ülkelerinde oran yüzde 20’nin altına düşebiliyor. Türkiye ise taze gıdaya erişim, geleneksel mutfak kültürü ve yerel üretim bilgisi açısından görece avantajlı ülkeler arasında yer alıyor. Ancak paketli ve hazır ürünlerin ucuz ve kolay ulaşılabilir olması, özellikle çocuklar ve gençler için bu gıdaları cazip kılıyor.
Sağlık Riskleri Bilimsel Çalışmalarla Ortaya Konuluyor
Uzmanlara göre ultra işlenmiş gıdalar; emülgatörler, tatlandırıcılar, renklendiriciler ve aroma vericiler gibi katkı maddeleri ile ekstrüzyon ve hidrojenasyon gibi işlemler nedeniyle besin değerlerini kaybediyor. British Medical Journal’da yayımlanan ve yaklaşık 9,9 milyon kişinin verilerine dayanan araştırmalar, bu ürünlerin obezite, tip 2 diyabet, kalp-damar hastalıkları ve ruhsal sorunlarla ilişkili olduğunu ortaya koyuyor.
University College London’dan immünoloji uzmanı Chris van Tulleken, ultra işlenmiş gıdaların bağımlılık yapıcı etkisine dikkat çekerek, bu ürünlerin beynin ödül mekanizmasını uyardığını ve özellikle düşük gelir gruplarında sağlık risklerini artırdığını belirtiyor.
Doğal ve Geleneksel Beslenme Vurgusu
Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği, ultra işlenmiş gıdalardan uzak durulmasının koruyucu sağlık açısından önem taşıdığını vurguluyor. Dernek, mevsiminde ve güvenilir yöntemlerle üretilmiş gıdaların tercih edilmesi, evde geleneksel yöntemlerle yoğurt, ekmek, salça ve turşu gibi ürünlerin hazırlanmasının hem sağlık hem de gıda güvenliği açısından önemli olduğunu ifade ediyor.
Dernek tarafından yapılan açıklamada, sağlıklı, adil ve sürdürülebilir gıda sistemlerinin yaygınlaştırılması amacıyla yürütülen çalışmalara ve yayınlara www.bugday.org adresinden erişilebileceği belirtildi.
Kaynak:Tarım Pusulası
Yorum Yazın