CHP’li Sarıbal TBMM’de gıda krizine karşı Gıda Bakanlığı istedi

CHP Bursa Milletvekili Orhan Sarıbal, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde düzenlediği basın açıklamasında, Türkiye’de derinleşen gıda krizine dikkat çekerek iktidarın tarım politikalarını eleştirdi. Küresel gıda sisteminin iklim krizi, savaşlar ve artan enerji maliyetleri nedeniyle hızla yeniden şekillendiğini belirten Sarıbal, Türkiye’de ise tarımın plansız ve korumasız bırakıldığını savundu.

“Gıda krizi kapıda değil, içeride” diyen Sarıbal, gıdanın artık yalnızca ekonomik bir başlık olmaktan çıkarak jeopolitik ve ulusal güvenlik meselesi haline geldiğini söyledi. Türkiye’nin bu süreci yönetebilmesi için gıdanın stratejik alan ilan edilmesi gerektiğini ifade eden Sarıbal, Gıda Bakanlığı kurulması, ürün planlaması yapılması, desteklerin artırılması, kooperatiflerin güçlendirilmesi ve stratejik ürünlerde taban fiyat ile üretim garantisi sağlanması çağrısında bulundu.

Küresel açlık riski büyüyor

Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı’nın 2026 Küresel Görünüm Raporu’na değinen Sarıbal, gelecek yıl dünya genelinde 318 milyon kişinin kriz seviyesinde veya daha kötü açlıkla karşı karşıya kalacağının öngörüldüğünü, bu sayının 2019’a kıyasla iki kat arttığını söyledi. BM ve FAO değerlendirmelerine göre tarım ve gıda sistemlerindeki hatalı uygulamaların çevresel, sosyal ve sağlık maliyetlerinin yıllık 12,7 trilyon dolara ulaştığını hatırlattı.

“Dünya stok yapıyor, Türkiye seyrediyor”

Sarıbal, İsveç, Norveç, Hindistan ve Endonezya gibi ülkelerin pirinçten buğdaya kadar stratejik ürünleri stokladığını belirtti. İsveç’in Soğuk Savaş’tan bu yana ilk kez tarım ve gıda alanında stratejik bütçe ayırdığını, 2026 bütçesinden 57 milyon doların tahıl depolarına yönlendirildiğini aktardı.

Türkiye’de 2025 yılında bitkisel üretimde yaklaşık 16 milyon tonluk düşüş yaşandığını ifade eden Sarıbal, 2026’da kişi başı tüketimin yaklaşık 100 kilogram azalmasının beklendiğini ve bunun beslenme, sağlık maliyetleri ve toplumsal riskleri artıracağını söyledi.

Buğday üretiminde gerileme

Türkiye’de buğday üretimindeki düşüşe dikkat çeken Sarıbal, 2002 yılında kişi başına buğday üretiminin 295 kilogram olduğunu, aradan geçen 23 yılda bu miktarın 208 kilograma gerilediğini kaydetti. Bu tablonun ekmek fiyatlarındaki artışın temel nedenlerinden biri olduğunu savundu.

Gıda enflasyonu ve fiyat artışları

OECD verilerini paylaşan Sarıbal, Türkiye’nin gıda enflasyonunda OECD ülkeleri arasında ilk sırada, dünya genelinde ise üst sıralarda yer aldığını belirtti. Küresel ölçekte gıda fiyatları gerilerken Türkiye’de artış yaşandığını ifade eden Sarıbal, son bir yılda ekmek, et, balık, meyve ve temel gıda ürünlerindeki fiyat artışlarının dikkat çekici boyutlara ulaştığını söyledi.

Girdi maliyetleri baskısı

Tarımda kullanılan girdilerin büyük ölçüde dövize endeksli olduğunu vurgulayan Sarıbal, mazot, gübre ve yem fiyatlarındaki artışların üreticiyi zorladığını belirtti. Gübre ve yem fiyatlarında son bir yılda yüksek oranlı artışlar yaşandığını kaydeden Sarıbal, artan maliyetlerin çiftçilerin ekonomik yükünü ağırlaştırdığını ifade etti.

Sarıbal, gıda fiyatlarındaki artışların önüne geçilmesi için küçük aile tarımının desteklenmesi, yerel tohumların korunması, girdi maliyetlerinin düşürülmesi ve üretici ile tüketici arasındaki zincirin kısaltılması gerektiğini belirterek, ithalat odaklı politikalar yerine üretimi esas alan bir tarım yaklaşımının benimsenmesi çağrısında bulundu.