ATB Başkanı Çandır, TÜİK Kasım Tarım-GFE Verilerini Değerlendirdi

Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Kasım ayı Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verilerini değerlendirdi.

Tarım-GFE’nin Kasım ayında aylık yüzde 1,84 olarak ilan edildiğini belirten Çandır, bu oranın endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından bu yana Kasım ayları ortalamasının yüzde 15 altında kaldığını söyledi. Çandır, ortalamanın altında bir artış olmasına rağmen söz konusu oranın son 10 yılın en yüksek dördüncü Kasım ayı artışı olduğunu kaydetti.

Kasım ayında Tarım-GFE’nin yıllık yüzde 34,24 olarak açıklandığını ifade eden Çandır, bu oranın son 10 yılın Kasım ayları ortalamasının üzerine çıktığını belirtti. Çandır, yıllık artışın hem 10 yıllık ortalamanın üzerinde olduğunu hem de son 10 yılın en yüksek dördüncü Kasım ayı artışı olarak kayda geçtiğini vurguladı.

Aylık Artışta Enerji Öne Çıktı

Kasım ayı verilerinde tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarının aylık yüzde 1,96, yıllık yüzde 35,49 arttığını aktaran Çandır, bu rakamların aylık ve yıllık bazda 2021 yılından sonraki en yüksek seviyeler olduğunu söyledi. Alt kalemler incelendiğinde; enerjide aylık yüzde 4,51 ile en yüksek artış görülürken, tohumda yüzde 1,66, gübrede yüzde 1,39, ilaçta yüzde 1,14, yemde yüzde 1,64 artış kaydedildi. Veteriner hizmetlerinde aylık artış yüzde 0,44 olarak açıklandı.

Yıllık bazda ise veteriner hizmetlerinde yüzde 65,49, gübrede yüzde 46,09, tohumda yüzde 37,99 ve yemde yüzde 34,58 artış gerçekleşti. Tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatları da aylık yüzde 1,10, yıllık yüzde 27,01 arttı.

Tarım-ÜFE ve Üretici Aleyhine Seyir

Kasım ayında Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi’nin (Tarım-ÜFE) aylık yüzde 1,56 gerilediğini belirten Çandır, bu oranın 10 yıllık Kasım ortalamasının ciddi şekilde altında kaldığını ifade etti. Yıllık Tarım-ÜFE ise yüzde 31,45 ile ortalamanın üzerinde gerçekleşti. Çandır, son bir yıllık eğilimin genel olarak üretici aleyhine seyrettiğini, Ekim ve Kasım aylarında bu durumun yeniden belirginleştiğini söyledi.

Tüketici Enflasyonu ile Fark Açılıyor

Kasım ayında tüketici enflasyonunun aylık yüzde 0,87, yıllık yüzde 31,07 arttığını kaydeden Çandır, manşet enflasyonun uzun dönem ortalamalarının üzerinde seyrettiğine dikkat çekti. Tüketici tarafındaki gıda enflasyonunun aylık bazda gerilerken, yıllık bazda yüzde 27,44 arttığını belirten Çandır, tüketicilerin maruz kaldığı enflasyonun üreticilerin yaşadığı maliyet artışlarının altında kaldığını vurguladı.

Çandır, bu tablonun tarımsal üretim açısından sürdürülebilir olmadığını belirterek, üretici ve tüketici arasındaki maliyet-fiyat dengesinin bozulduğuna işaret etti.