GENETİK ŞİFRE ÇÖZÜLDÜ: KROMOZOM 5A

Avrupa genelinden toplanan 250 buğday örneğini inceleyen uzmanlar, soğuğa dayanıklılığı kontrol eden genetik bölgeleri tespit etti. Araştırma sonucunda, 5A kromozomu üzerinde bulunan "Fr-A2" lokusunun soğuğa dirençte kritik rol oynadığı belirlendi. Bu keşif, özellikle soğuk iklimli bölgelerde yüksek kaliteli makarna üretimi için gereken glüten kalitesinin korunmasını sağlıyor.

GENOMİK SELEKSİYON İLE HATA PAYI DÜŞÜRÜLDÜ

Geleneksel yöntemlerin aksine "Genomik Seleksiyon" ve bilgisayar modellemesi kullanan bilim insanları, saha denemelerine gerek kalmadan en verimli ebeveyn bitki çiftlerini tahmin etmeyi başardı. Bu yöntem sayesinde maliyetler düşürülürken, ıslah süreci de önemli ölçüde hızlandırıldı. Rusya'daki pratik ıslah programlarına da entegre edilen bu teknoloji ile soğuğa dayanıklı ve üstün glüten özelliklerine sahip 60 yeni hat seçildi.

GIDA GÜVENLİĞİNE STRATEJİK DESTEK

İklimsel istikrarsızlığın arttığı günümüzde, bu yeni çeşitlerin makarna üretiminde sürdürülebilirliği sağlaması bekleniyor. Öte yandan, Rusya Federal Bitki Karantina Merkezi (VNIIKR) gibi kuruluşlar da bu süreçte tehlikeli patojenlerin teşhisi ve ürün sağlığının korunması üzerine çalışmalarını sürdürüyor.

Bakanlık tarafından yapılan bilgilendirmede, külleme hastalığının özellikle genç yapraklarda etkili olduğu belirtilerek, yaprakların alt yüzeyinde ve bazı durumlarda üst yüzeyinde zamanla gelişen beyaz, unumsu lekelerle kendini gösterdiği ifade edildi. Hastalığa yakalanan yaprakların normal gelişimini tamamlayamadığı, dar ve içe kıvrık bir yapı aldığı, zamanla kahverengileşerek erken döküldüğü kaydedildi.

Açıklamada, enfekte çiçeklerin sağlıklı gelişemediği ve çoğunlukla meyve oluşturamadan kuruyup döküldüğü, şiddetli enfeksiyon durumlarında ise meyvelerin küçük, şekilsiz kaldığı ve yüzeylerinde beyaz tabaka oluştuğu belirtildi. Ayrıca hastalığın sürgün gelişimini zayıflatarak kurumalara neden olabildiği vurgulandı.

Kültürel mücadele kapsamında, hastalıktan etkilenmiş sürgün, yaprak ve çiçek demetlerinin kesilerek bahçeden uzaklaştırılması gerektiği ifade edildi. Bunun yanı sıra, üreticilerin bahçe hijyenine dikkat etmeleri ve hastalık kaynağını ortadan kaldırmaya yönelik uygulamaları düzenli olarak gerçekleştirmeleri önerildi.

Kimyasal mücadelede ise ilaçlama zamanlarının kritik olduğu belirtilerek, ilk uygulamanın pembe çiçek tomurcuğu döneminde, ikinci uygulamanın çiçek taç yapraklarının yüzde 60-70 oranında döküldüğü dönemde yapılması gerektiği bildirildi. Hastalık için uygun koşulların devam etmesi halinde, kullanılan bitki koruma ürününün etki süresi dikkate alınarak ilaçlamaların sürdürülmesi gerektiği kaydedildi.

Ayrıca kullanılacak bitki koruma ürünlerinin il ve ilçe müdürlükleri ile yetkili kişiler tarafından belirlenmesi gerektiği, uygulamaların önerilen doz ve zamanlarda yapılmasının önem taşıdığı vurgulandı. İlaçlamaların günün serin saatlerinde ve rüzgarsız havalarda yapılması, uygulama sırasında koruyucu ekipman kullanılması ve ambalaj atıklarının uygun şekilde imha edilmesi gerektiği ifade edildi.

Tarım ve Orman Bakanlığı, üreticilerin hastalıkla mücadelede bilinçli hareket etmelerinin hem verim hem de ürün kalitesi açısından belirleyici olduğunu bildirdi.

Araştırmaya göre, kaktüslerde türleşmeyi belirleyen ana unsur, çiçek yapılarındaki değişim hızı olarak öne çıkıyor. Bu bulgu, çiçek uzunluğu veya tozlayıcıların rolü gibi daha önce öne sürülen faktörlerin ikinci planda kalabileceğini gösteriyor.

Türleşmede çiçek yapısının rolü

Bilim insanları, kaktüslerin evrimsel çeşitliliğinin, çiçek morfolojisindeki hızlı değişimlerle doğrudan bağlantılı olduğunu ifade ediyor. Bu durumun, farklı türlerin oluşumunu hızlandıran önemli bir mekanizma olduğu değerlendiriliyor.

Doğa koruma çalışmalarına katkı

Araştırmanın sonuçları, doğa koruma stratejileri açısından da önemli çıkarımlar sunuyor. Uzmanlar, kaktüslerin korunmasına yönelik politikaların belirlenmesinde tek bir kırılganlık göstergesi yerine, türlerin evrimsel dinamiklerinin dikkate alınması gerektiğini vurguluyor.

İklim değişikliği ve biyolojik çeşitlilik

Araştırma kapsamında oluşturulan veri tabanının, kaktüslerin biyolojik çeşitliliği ve iklim değişikliği karşısındaki geleceğinin incelenmesinde önemli bir kaynak oluşturacağı belirtiliyor.

Hastalığa yakalanan bitkilerde parlak limon yeşili yapraklar, damarlar arası kloroz ve büyümede yavaşlama gibi belirtiler gözlemleniyor.

İlk değerlendirmeler değişti

Hastalığın ilk aşamada demir eksikliğinden kaynaklandığı düşünülüyordu. Ancak son yapılan araştırmalar, bu değerlendirmenin doğru olmadığını ortaya koydu.

Bakteriyel etken tespit edildi

Araştırma kapsamında, hastalığa neden olan etkenin Pantoea agglomerans bakterisine yakın özellikler taşıyan, ancak genetik olarak farklılık gösteren bir mikroorganizma olduğu belirlendi.

Bilim insanları, bu patojenin ayrı bir genotipe sahip olabileceğini değerlendiriyor.

Araştırmalar devam ediyor

Uzmanlar, hastalığın yayılma mekanizması ve etkilerinin daha iyi anlaşılması için çalışmaların sürdüğünü belirtiyor.

Elde edilecek yeni verilerin, hastalığın kontrol altına alınması ve mısır üretiminde verim kayıplarının önlenmesi açısından önemli katkı sağlaması bekleniyor.

Soğuğa dayanıklılık ve verim aynı gene bağlı

Leibniz Enstitüsü tarafından yürütülen çalışmada, yüzlerce bakla çeşidi incelenerek bitkinin tam genom haritası çıkarıldı. Araştırma sonucunda, baklanın hem kış şartlarına dayanıklılığını hem de verim seviyesini belirleyen ortak bir gen tespit edildi.

Soya için alternatif olabilir

Bakla, yüksek protein içeriği ve azot bağlama özelliği sayesinde tarımda önemli bir alternatif ürün olarak değerlendiriliyor. Ancak mevcut çeşitlerin önemli bir kısmı kış donlarına karşı hassas olduğu için üretim sınırlı kalabiliyor.

Yeni çeşitlerin geliştirilmesi hızlanacak

Araştırma sonuçlarının, soğuğa dayanıklı ve yüksek verimli kışlık bakla çeşitlerinin geliştirilmesini hızlandırması bekleniyor. Uzmanlar, bu gelişmenin özellikle sürdürülebilir tarım ve bitki ıslahı çalışmalarına önemli katkı sağlayacağını belirtiyor.

Bölgesel iklim farkları azalacak

Araştırmada, Almanya’nın yüksek kesimleri ile kuzeydeki alçak bölgeleri arasındaki iklim farklarının zamanla azalacağı öngörüldü. Bu değişimin, tarım ürünlerinin dağılımını doğrudan etkileyeceği belirtildi.

Geleneksel ürünlerin önemi azalabilir

Çalışmaya göre arpa ve şeker pancarı gibi geleneksel ürünlerin üretimindeki önem azalabilir. Buna karşılık çavdar, buğday, kolza, mısır ve üzüm gibi ürünlerin üretiminde artış bekleniyor.

Akdeniz tipi ürünler yaygınlaşabilir

Araştırma, özellikle Frankonya bölgesinde iklimin Akdeniz özellikleri göstermeye başlayacağını ortaya koydu. Bu kapsamda şeftali, zeytin, tropikal meyveler, badem, fındık, kestane, pirinç ve sorgum gibi ürünlerin yetiştirilebileceği ifade edildi.

Uzun vadeli planlama ihtiyacı

Uzmanlar, iklim değişikliğine bağlı bu dönüşümün tarım politikalarında uzun vadeli planlamayı zorunlu kıldığını vurguluyor. Üretim desenindeki değişimin hem ekonomik hem de çevresel etkiler doğuracağına dikkat çekiliyor.

Uzmanlar, bu maliyet baskısına karşı alternatif yem kaynaklarının değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekerken, azolla bitkisi düşük maliyetli ve yüksek besin değerine sahip bir seçenek olarak öne çıkıyor.

Azolla, protein, amino asitler ile A ve B12 vitaminleri bakımından zengin içeriği sayesinde hayvan beslemede önemli bir katkı sunuyor. Düşük lignin oranı sayesinde kolay sindirilebilen bu bitki, hayvanların büyüme performansını da destekliyor.

Bununla birlikte azolla yalnızca yem olarak değil, aynı zamanda biyogübre olarak da kullanılabiliyor. Bu özelliği sayesinde hem hayvansal üretimde hem de bitkisel üretimde verimliliğe katkı sağlıyor.

Düşük yatırım maliyetiyle üretilebilen azolla, küçük ve orta ölçekli işletmeler için ekonomik bir alternatif olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, doğru üretim ve kullanım yöntemleriyle azollanın yem maliyetlerini düşürmede etkili bir çözüm olabileceğini belirtiyor.

Araştırmacılar, kahverengi pirinç, beyaz pirinç ve pirinç kepeğinden elde edilen proteinleri kullanarak üç farklı peynir çeşidi geliştirdi. Üretim sürecinde standart bir tarif uygulanırken, içerikte hindistancevizi yağı ve mısır nişastası da yer aldı.

Elde edilen sonuçlara göre, parçalanmış pirinç tanelerinden elde edilen protein en iyi doku, erime performansı ve yağ ayrışması özelliklerini gösterdi. Kahverengi pirinç proteini ise yüksek çözünürlük ve emülsiyon stabilitesi ile öne çıktı. Pirinç kepeği proteininin ise peynirin genel dokusunu iyileştirdiği tespit edildi.

Araştırmada ayrıca pirinç proteinlerinin yalnızca peynir üretiminde değil, aynı zamanda gıda sanayinde yumurta ve yağ yerine kullanılabilecek emülsifiye edici ve köpük oluşturucu özelliklere sahip olduğu belirtildi.

Uzmanlar, bu bulguların bitkisel bazlı gıda üretiminde yeni alternatifler sunabileceğini ve sürdürülebilir gıda sistemleri açısından önemli bir potansiyel taşıdığını ifade ediyor. Bitki bazlı ürünlere yönelik artan talep, bu tür inovatif çalışmaların gıda sektöründe daha fazla yer bulmasına zemin hazırlıyor.

Diyapoz süreci incelendi

Araştırmada, bombus arısı kraliçelerinde kış uykusuna benzer bir süreç olan diyapoz yapay olarak oluşturuldu. Bu süreçte arılar, birkaç saatten sekiz güne kadar değişen sürelerle su altında tutuldu.

Sınırlı solunum ve metabolik adaptasyon

Deneyler sırasında arıların gaz değişimi ve laktat seviyeleri ölçüldü. Bulgular, arıların su altında karbondioksit salmaya devam ettiğini ve bu durumun sınırlı bir solunum mekanizmasına işaret ettiğini gösterdi.

Ancak oksijenin yetersiz kalması nedeniyle arılar anaerobik metabolizmaya geçerek enerji üretmeye devam etti ve bu süreçte laktat birikimi gözlendi.

Sudan çıkınca toparlanma gözlendi

Araştırma sonuçlarına göre, sudan çıkarılan arılar biriken laktatı vücuttan uzaklaştırarak yeniden normal metabolik işleyişlerine döndü.

Sel ve su baskınlarına karşı adaptasyon

Bu bulgular, diyapoz dönemindeki bombus arısı kraliçelerinin su baskını gibi ekstrem koşullarda hayatta kalabilmesini sağlayan biyolojik mekanizmaları ortaya koydu. Araştırma, böceklerin çevresel stres koşullarına karşı geliştirdiği adaptasyonlara dair önemli veriler sunuyor.

Araştırma, Calcutta 4 adlı verimli yabani diploit muz çeşidinde, direnç ile kromozom 5 arasında güçlü bir ilişki olduğunu ortaya koydu. Bu, STR4’e karşı bu alt türde yapılan ilk detaylı genetik çalışma olma özelliğini taşıyor.

Beş yıl boyunca araştırmacılar, Calcutta 4’ü hassas diploit muzlarla melezleyerek sonraki nesilleri STR4’e maruz bıraktı. Daha sonra, dirençli ve enfekte bitkilerin DNA’ları genom dizileme ve toplu örnekleme analizi ile karşılaştırıldı. Araştırmada elde edilen bulgular, ticari olarak kullanılabilir olmasa da Calcutta 4’ün meyvelerinin, erken aşamalarda hastalığa dayanıklı fidanları belirlemek için moleküler belirteçlerin geliştirilmesini hızlandırması bekleniyor.

Horticulture Research dergisinde yayımlanan bu bulgular, panama hastalığına dayanıklı ve ticari olarak sürdürülebilir muz çeşitlerinin geliştirilmesi için seleksiyon programlarının finansmanı ve ilerletilmesinde kritik rol oynayacak.

Bu durum, balıkların erişebileceği maksimum boyutun küçülmesine neden oluyor.

3000 Balık Türü Üzerinde Modelleme Yapıldı

Araştırmacılar deniz canlılarının biyolojik tepkilerini analiz etmek için yeni bir model geliştirdi. Model, yaklaşık 3000 balık türünün yaşam döngüsü verileri kullanılarak test edildi.

Sonuçlara göre sıcaklık artışı balıkların erken gelişim aşamalarında daha hızlı büyümesine yol açıyor. Ancak bu hızlanma, erken olgunlaşma ile birlikte gerçekleştiği için balıkların yaşamları boyunca ulaşabilecekleri maksimum boyut azalıyor.

Küresel Balık Avında Büyük Azalma Bekleniyor

Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri de küresel balıkçılık üzerindeki potansiyel etkiler oldu. Bilim insanlarının yeni tahminlerine göre küresel sıcaklığın sanayi öncesi döneme kıyasla 2°C artması, dünya genelindeki balık avının yaklaşık %22 oranında azalmasına yol açabilir.

Balıkların evrimsel uyum süreçlerini hesaba katmayan eski modeller ise aynı sıcaklık artışında balık avındaki düşüşü yaklaşık %14 olarak öngörüyordu.

Araştırma, iklim değişikliğinin yalnızca ekosistemleri değil aynı zamanda küresel gıda arzını da etkileyebileceğine işaret ediyor.

Araştırmacılar, bu riskleri azaltmak amacıyla gelişmiş biyoteknoloji yöntemlerine yöneliyor. Hassas ıslah ve genom düzenleme gibi teknikler kullanılarak bitkilerin biyolojik ritimleri yeniden düzenlenebiliyor. Bu sayede çiçeklenme zamanı ve başak oluşumu optimize edilerek yüksek sıcaklıkların tahıl kalitesi üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması hedefleniyor.

2050’ye kadar üretim artışı hedefi

Küresel nüfusun artan gıda ihtiyacını karşılamak için 2050 yılına kadar pirinç, buğday ve mısırın verim artış hızının yaklaşık yüzde 37 yükseltilmesi gerektiği belirtiliyor. Bu hedef doğrultusunda uluslararası araştırma kuruluşları iklim değişikliğine dayanıklı yeni bitki çeşitleri geliştirmek için genetik mekanizmaları ayrıntılı biçimde inceliyor.

Uluslararası Pirinç Araştırma Enstitüsü ile Max Planck Bitki Moleküler Fizyolojisi Enstitüsü araştırmacıları, bitkilerde çiçeklenme zamanını, bitki mimarisini ve tane dolumunu kontrol eden genetik süreçleri analiz ederek daha dayanıklı çeşitler geliştirmeyi amaçlıyor. Özellikle düşük gelirli ve gıda güvencesi açısından risk taşıyan bölgelerde üretim artışının sağlanması bu çalışmaların önemli hedeflerinden biri olarak görülüyor.

Bitkilerin biyolojik saatinin yeniden programlanması

Araştırmalarda öne çıkan yaklaşımlardan biri bitkilerin biyolojik saatini düzenleyen genlerin incelenmesi. Bu yöntem sayesinde bitkilerin günün en sıcak saatlerinden kaçınacak şekilde daha erken saatlerde çiçeklenmesi mümkün olabiliyor.

Bilim insanları pirinçte sıcaklık dayanıklılığı açısından önemli rol oynayan OsMADS51 genini belirledi. Mısırda ise çiçeklenme zamanını ve farklı iklim koşullarına uyumu düzenleyen ZmELF3 ve ZmLUX genleri tespit edildi.

Uzmanlara göre bu genlerin düzenlenmesi sayesinde bitkilerin aşırı sıcaklık koşullarında bile çiçeklenmesini sürdürebilmesi mümkün olabilir. Moleküler biyoteknoloji yöntemlerinin, gelecekte iklim değişikliğine dayanıklı tarım sistemlerinin geliştirilmesinde önemli araçlardan biri olması bekleniyor.

Araştırmacılar, 22 yıl boyunca tüm kıtalardan toplanan bitki tür çeşitliliği, biyokütle ve güneş radyasyonu verilerini analiz ederek güneş ışığı ile bitki çeşitliliği arasındaki ilişkiyi inceledi.

Yoğun Güneş Işığı Çeşitliliği Azaltabiliyor

Araştırmanın sonuçlarına göre güneş ışığı seviyesindeki artış, bitki tür çeşitliliğinde azalmaya yol açabiliyor. Çalışma, sıcaklık, yağış ve atmosferik azot birikiminin bitki çeşitliliği üzerindeki etkisinin, güneş ışığının yoğunluğuna kıyasla daha sınırlı kaldığını gösterdi.

Yüksek Rakımlarda Etki Daha Güçlü

Bilim insanları, özellikle yüksek rakımlı bölgelerde güneş radyasyonunun bitki çeşitliliğini daha fazla sınırladığını tespit etti. Araştırmacılara göre bunun nedeni, yüksek rakımlarda atmosfer basıncının daha düşük olması ve atmosferdeki gazlar ile aerosollerin daha az bulunması. Bu durum güneş radyasyonunun daha güçlü ve daha dağınık şekilde yeryüzüne ulaşmasına yol açıyor.

Bitki Türleri Farklı Tepki Veriyor

Araştırma ayrıca farklı bitki gruplarının güneş ışığına farklı tepkiler verdiğini gösterdi. Örneğin yüksek güneş aktivitesi koşullarında çim ve tahıl benzeri bitkilerin tür çeşitliliği özellikle yüksek rakımlı alanlarda azalırken, baklagil türlerinin çeşitliliğinde belirgin bir değişim gözlenmedi.

İklim Değişikliği Araştırmaları İçin Önemli

Araştırmacılar, bulguların küresel ısınma koşullarında bitki topluluklarının nasıl değişebileceğini anlamak açısından önemli olduğunu belirtiyor. Yoğun güneş ışığının bazı bitkilerin daha serin bölgelere doğru yayılmasını sınırlayabileceği ifade ediliyor.

Analize göre, dünya genelinde 26 binden fazla arı türü bulunuyor. Avrupa’da keşfedilmemiş tür sayısı oldukça az iken, Türkiye’de 800’den fazla arı türü mevcut. Araştırmada ayrıca, ada ülkelerinin iklim değişikliğine karşı hassas olmalarına rağmen, kıtasal ülkelere kıyasla daha yüksek tür çeşitliliğine sahip olduğu görüldü.

Bilim insanları, her yıl yaklaşık 117 yeni arı türü keşfedildiğini belirtiyor. Tür tanımlama sürecindeki yavaşlamanın ise uzman eksikliğinden kaynaklandığı ifade edildi.

Araştırmada ayrıca, XX. yüzyılın ortalarından bu yana pestisitlerin yaygın kullanımı nedeniyle doğal tozlayıcıların sayısında keskin bir düşüş gözlendiği vurgulandı.

Bu çalışma, dünya genelinde biyoçeşitliliğin korunması ve arıların ekosistem hizmetlerindeki rolünün önemine dikkat çekiyor.

Araştırmacılar, sorgumda antidiyabetik ve antiinflamatuar özellikler gösterebileceği belirtilen özgün lipit bileşenleri tespit etti. Çalışma kapsamında altı farklı sorgum çeşidinin lipit profilleri ayrıntılı şekilde karakterize edildi.

Glutensiz ve besleyici bir alternatif

Araştırmada, sorgumun doğal olarak glutensiz olması ve temel yağ asitleri içermesi nedeniyle modern beslenme açısından dikkat çekici bir alternatif oluşturabileceği vurgulandı. Özellikle gluten intoleransı bulunan bireyler ile kronik hastalıklar veya metabolik bozukluklar yaşayan kişiler için potansiyel faydalar sağlayabileceği ifade edildi.

Bilim insanları, sorgumun besin değerinin yalnızca karbonhidrat içeriğiyle sınırlı olmadığını; içerdiği biyolojik olarak aktif lipit bileşenlerinin fonksiyonel gıda geliştirme çalışmalarında değerlendirilebileceğini belirtti.

Beslenme yetersizliklerine katkı potansiyeli

Çalışmada, sorgumun temel yağ asitleri bakımından zengin içeriğinin, bazı toplumlarda görülen besin ögesi eksikliklerinin giderilmesine katkı sağlayabileceği kaydedildi. Ancak araştırmacılar, klinik düzeyde sağlık etkilerinin netleşmesi için daha ileri çalışmalara ihtiyaç bulunduğunu da vurguladı.

İspanya’daki Murcia Üniversitesi araştırmacıları, aynı genomun farklı morfolojileri nasıl kodlayıp kontrol ettiğini anlamayı amaçladı. Çalışmada, Mucor lusitanicus mantarı laboratuvar koşullarında yetiştirildi. Miselyum formunu elde etmek için yüksek oksijenli ortam, maya formunu indüklemek için ise düşük oksijen ve yüksek karbon dioksit ortamı kullanıldı. Mantardaki form değişimi sağlandıktan sonra araştırmacılar, hangi genlerin aktif olduğunu belirlemek için RNA analizleri yaptı.

Araştırma, mantarın iki form için aynı genleri kullanmadığını, bunun yerine paralel genleri devreye soktuğunu gösterdi. Toplam 490 dimorfik gen ailesi tespit edildi. Özellikle, yan yana bulunan ve ortak çift yönlü bir promotöre sahip iki gen, bir genin açılıp diğerinin kapanmasını sağlayarak işlevlerin karışmasını engelliyor.

İlerleyen deneylerde, dkl ve dfl adlı iki ana düzenleyici genin bu süreçte kritik rol oynadığı belirlendi. Bu genler silindiğinde mantar morfolojik geçişleri kontrol edemiyor ve şekil değiştirme yeteneğini kaybediyor.

Çalışmanın sonuçları, özellikle antifungal ilaç geliştirme açısından önem taşıyor. Mantarın agresif miselyum formuna geçiş mekanizmasının anlaşılması, bu dönüşümü engelleyebilecek ve mantar enfeksiyonlarının yayılmasını önleyebilecek ilaç hedefleri sunuyor.

Ayrıca, Rusya Bitki Karantina Merkezi (VNIICR) gibi kurumlarda, karantina altındaki ve tehlikeli mantar türleri üzerinde çalışmalar sürüyor. Bu araştırmalar doğrultusunda geliştirilen yöntemler, akredite laboratuvarlarda zararlı organizmaların tespiti ve tanımlanmasında kullanılıyor.

Araştırma ekibi, köklerin büyüme sırasında sağa veya sola yönelmesini kontrol eden ana unsurun epidermis olduğunu belirledi. Model bitkiler üzerinde yapılan deneylerde, kritik bir gen yalnızca epidermiste ifade edildiğinde köklerin düz büyüdüğü gözlendi. Bu durum, dış hücre tabakasının iç dokuların davranışını belirleyebildiğini gösterdi.

Mekanik modelleme sonuçları da epidermisin, yapının genel bükülme davranışında belirleyici rol oynadığını ortaya koydu. Araştırmacılara göre bu bulgular, epidermisin yalnızca koruyucu bir katman değil, bitki gelişimini yönlendiren aktif bir mekanik düzenleyici olduğunu gösteriyor.

Çalışma, iklim değişikliğinin tarım üzerindeki etkilerinin arttığı bir dönemde, zorlu toprak koşullarına uyum sağlayabilen bitkilerin geliştirilmesine yönelik bilimsel altyapı sunması açısından önem taşıyor. Elde edilen sonuçların, gelecekte bitki ıslahı ve biyoteknoloji alanlarında uygulanabilir katkılar sağlaması bekleniyor.

Araştırmaya göre tarım arazileri, tarım sektöründeki toplam sera gazı emisyonlarının yüzde 25’ini oluşturuyor. 2020 yılında küresel tarım arazilerinden kaynaklanan emisyonlar 2,5 gigaton karbondioksit eşdeğerine ulaştı. En yüksek pay Doğu Asya ve Pasifik bölgesine ait olurken, Güney Asya ile Avrupa ve Orta Asya dikkat çeken diğer bölgeler arasında yer aldı.

Veriler, pirinç, mısır, yağ palmiyesi ve buğdayın toplam emisyonların yaklaşık yüzde 75’ini oluşturduğunu gösteriyor. Özellikle pirinç üretimi, su altında yetiştirme yöntemleri nedeniyle en yüksek emisyon payına sahip ürün olarak öne çıkıyor. Palm yağı üretiminde turbalık alanların kurutulması ve yoğun gübre kullanımı da önemli emisyon kaynakları arasında bulunuyor.

Araştırmacılar, emisyon azaltım stratejilerinin ürün ve bölge bazında ele alınması gerektiğini vurguluyor. Turbalık alanların yeniden ıslatılması, pirinç tarlalarında su yönetiminin değiştirilmesi ve gübre kullanımının optimize edilmesi, önemli azaltım potansiyeli taşıyor.

Çalışma ayrıca gıda üretimi ile emisyonlar arasındaki ilişkiye dikkat çekerek, yüksek üretim yapan bölgelerin aynı zamanda yüksek emisyonlu bölgeler olduğunu ortaya koyuyor. Araştırmacılara göre, adil ve etkili bir iklim politikası için üretkenlik ve yerel koşullar mutlaka dikkate alınmalı.

Araştırmada, 39 farklı salatalık çeşidinin genetik verileri birleştirilerek pan-genom oluşturuldu. Bu kapsamlı analiz sayesinde, salatalığın evrimi ve tarımsal özellikleri üzerinde etkili olan yaklaşık 172 bin yapısal DNA değişikliği belirlendi.

Çalışma, evcilleştirme sürecinde zararlı genetik mutasyonların zamanla elendiğini ortaya koydu. Ayrıca salatalığın Hindistan’dan başlayarak farklı coğrafyalara yayılış süreci izlenirken, yabani popülasyonların Avrupa çeşitlerine hem olumlu hem de olumsuz genetik özellikler aktardığı saptandı.

Araştırmacılar, elde edilen verilerin salatalık ıslah çalışmalarında önemli bir kaynak oluşturacağını belirtiyor. Bulguların, daha dayanıklı, verimli ve kaliteli salatalık çeşitlerinin geliştirilmesine katkı sağlaması bekleniyor.

Bu tehdide ek olarak, dişbudak zümrüt yeşil kül kurdu (Agrilus planipennis) olarak bilinen zararlının Avrupa’da yayılma riski endişe yaratıyor. İsviçre Federal Orman Araştırmaları Enstitüsü bilim insanları, bu iki tehdidin etkileşimini anlamak amacıyla geniş kapsamlı deneyler gerçekleştirdi.

Araştırma sonuçları, mantar hastalığına dayanıklı dişbudak ağaçlarının, zümrüt yeşil kül kurduna karşı da daha düşük hassasiyet gösterdiğini ortaya koydu. Uzmanlar bu durumu, bitkilerin özsuyunda bulunan ve savunma işlevi gören özel maddelerin üretimiyle açıklıyor.

Bilim insanları, mantara dayanıklı dişbudakların yaygınlaştırılmasının zararlının ilerleyişini tamamen durdurmasının mümkün olmadığını, ancak yayılma hızını önemli ölçüde azaltabileceğini vurguluyor. Çalışma, dayanıklı türlerin seçilmesinin ve doğru ormancılık stratejilerinin, dişbudak ağaçlarının korunmasında önemli bir araç olabileceğine işaret ediyor.

Araştırma kapsamında Tipple ve Chevallier adlı iki farklı arpa çeşidinin kök mikrobiyomları incelendi. Çalışma sonuçları, bitkilerin genetik yapısının, kök çevresinde bulunan mikroorganizmaların tür ve yoğunluğunu doğrudan etkilediğini gösterdi. Özellikle daha fazla şeker salgılayan Tipple çeşidinin, Pseudomonas cinsi faydalı bakterileri daha yoğun biçimde çektiği belirlendi.

Bilim insanları, bitkiler ile kök çevresindeki mikroorganizmalar arasında karşılıklı faydaya dayalı bir ilişki bulunduğuna dikkat çekti. Mikroorganizmalar bitkilere besin maddeleri sağlarken ve zararlı patojenlere karşı koruma sunarken, bitkiler de mikroplar için şekerler ve amino asitler salgılıyor.

Araştırmada yapılan mikrobiyom değişim deneyleri, her arpa çeşidinin kendi doğal mikrobiyal topluluğuyla daha sağlıklı ve verimli büyüdüğünü ortaya koydu. Bu bulgu, bitkilerin kök çevresindeki mikroorganizmaları aktif biçimde düzenleyerek kendi sağlıklarını ve gelişimlerini desteklediğini gösteriyor.

Uzmanlar, elde edilen sonuçların sürdürülebilir tarım uygulamaları açısından önemli bir potansiyel taşıdığını ve gelecekte bitki genetiği ile mikrobiyom yönetiminin verim artışında kritik rol oynayabileceğini belirtiyor.

Çalışmada, önemli yabani tozlayıcılar arasında yer alan yer arıları (Andrena) incelendi. Araştırmacılar, farklı çiçek topluluklarının yapısı, nektar ve polen gibi kaynaklara erişim düzeyi ile arılardaki virüs yükü arasında anlamlı bir ilişki tespit etti. Bulgular, çiçek tür çeşitliliğinin tozlayıcıların hastalık dinamiklerini doğrudan etkileyebileceğini gösteriyor.

Her ne kadar yabani arılarda tespit edilen virüs düzeylerinin düşük olduğu belirtilse de, virüs varlığının ekolojik faktörlerle güçlü biçimde bağlantılı olduğu vurgulandı. Özellikle bitki türlerinin bileşimi ve peyzaj yapısının, virüslerin yayılım potansiyelinde belirleyici olduğu ifade edildi.

Araştırmacılar, tozlayıcıların korunmasına yönelik mevcut yaklaşımların yeniden ele alınması gerektiğini belirtti. Sadece çiçek sayısını artırmaya odaklanan politikaların yeterli olmayacağına dikkat çekilerek, bitki türleri, habitat yapısı ve hastalık risklerini birlikte değerlendiren bütüncül bir peyzaj yönetimi önerildi.

Bilim insanları, 20. yüzyılın ortalarından bu yana doğal tozlayıcı popülasyonlarında küresel ölçekte ciddi bir düşüş yaşandığını hatırlatarak, ekosistemlerin sürdürülebilirliği açısından bu tür çalışmaların kritik önem taşıdığını vurguladı.

Bilimsel bulgulara göre dar yapraklı bitkiler, yaprak yüzey alanını yaklaşık yüzde 13 oranında azaltmasına rağmen verim kaybı yaşamıyor. Işığın bitki örtüsü içine daha iyi nüfuz etmesi sayesinde fotosentez verimliliği korunurken, bitkilerde dört daneli bakla sayısının arttığı tespit edildi.

Araştırmacılar, elde edilen sonuçların bitki verimliliğini artırmaya yönelik diğer tarımsal ve genetik stratejilerle birlikte uygulanması halinde soya üretiminde daha yüksek verim sağlanabileceğini belirtiyor. Çalışma, özellikle artan girdi maliyetleri ve iklim baskısı altında sürdürülebilir üretim arayışları açısından dikkat çekici bulunuyor.

Uzmanlar, baklagil üretiminde yüksek verimin yalnızca bitki genetiğiyle değil, aynı zamanda kaliteli tohum materyalinin kullanılmasıyla mümkün olabileceğine de dikkat çekiyor. Araştırma sonuçlarının, gelecekte soya ıslah programlarına önemli katkılar sunması bekleniyor.

Araştırmaya göre, kültür balkabakları yabani akrabalarına kıyasla farklı bir kimyasal koku profiline sahip. Bu farklılığın, arıların bitkilere verdiği tepkiyi de etkilediği belirlendi. Bilim insanları, arıların balkabağı türlerinin yaydığı uçucu organik bileşiklere (UOB) farklı biçimlerde tepki verdiğini tespit etti.

Evcilleştirme koku bileşimini değiştirdi

Çalışmada, evcilleştirme sürecinin toplam UOB düzeyini azalttığı, ancak arılar için çekici olduğu bilinen 1,4-dimetoksibenzen bileşiğinin korunduğu ifade edildi. Araştırmacılar, bu durumun bitkilerin tozlayıcılarla iletişiminde kritik rol oynayan kimyasal sinyallerin tamamen ortadan kalkmadığını gösterdiğini belirtti.

Elde edilen bulguların, tarımsal üretimde bitkiler ile tozlayıcılar arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayabileceği vurgulandı.

Tozlayıcı popülasyonlarındaki düşüşe dikkat çekildi

Araştırmada ayrıca, 20. yüzyılın ortalarından bu yana doğal tozlayıcıların sayısında keskin bir azalma yaşandığına dikkat çekildi. Bilim insanları, bitkilerin koku profillerindeki değişimlerin, bu süreçte tozlayıcı davranışlarını etkileyen unsurlardan biri olabileceğini değerlendirdi.

Çalışmada, fıstığın olgunlaşma sürecinde kabuk dayanıklılığında kritik rol oynayan pektin maddesinin yapısal özelliklerinin değiştiği tespit edildi. Bu değişimlerin, hücreler arası bağların zayıflamasına ve kabukta çatlakların oluşmasına yol açtığı belirtildi.

Hücre genişlemesi ve pektin değişimi belirleyici

Araştırmacılar, üç farklı fıstık çeşidine ait kabuk örnekleri üzerinde gen düzeyinde incelemeler yaptı. Sonuçlar, kabuğun iç tabakasındaki hücrelerin genişlemesinin; pektin modifikasyonu ve çevresel etkenlerle birlikte, kabuğun bütünlüğünü bozduğunu ortaya koydu.

Elde edilen bulguların, erken çatlamaya karşı daha dayanıklı fıstık çeşitlerinin geliştirilmesine yönelik ıslah çalışmalarına katkı sağlayabileceği ifade edildi.

Karantina ve kontrol vurgusu

Araştırmada ayrıca, fıstığın karantina kapsamındaki bir tarım ürünü olduğuna dikkat çekildi. Buna göre, fıstıkların karantina zararlılarından arındırılmış olması gerekiyor.

Bu soruna çözüm bulmak amacıyla Texas Teknoloji Üniversitesi bünyesinde yürütülen araştırmada, yabani türler de dâhil olmak üzere 1100’den fazla soya örneğinin genomu incelendi. Çalışma kapsamında, nematodun farklı popülasyonlarına karşı etkili olabilecek yeni dayanıklılık genleri belirlendi.

Araştırmacılar, elde edilen bulguların dayanıklı soya çeşitlerinin geliştirilmesine katkı sağlayacağını ve yabani türlerde bulunan genetik çeşitliliğin tarımsal sürdürülebilirlik ve gıda güvenliği açısından kritik öneme sahip olduğunu vurguladı.

Çalışmanın, soya üretiminde verim kayıplarını azaltmaya yönelik ıslah programlarına bilimsel temel oluşturması bekleniyor.

Sonuçta yalnızca M. impictifrons türü böceklerde bakteriye rastlandı. Üzüm ve badem bitkilerinde bulaş oranı sırasıyla %35 ve %39 olarak tespit edildi. Araştırmacılar, bu böcek türünün bitkilere enfeksiyonu iletme kapasitesinin %55 ila %100 arasında değiştiğini belirledi.

Bu bulgular ışığında, M. impictifrons, İsrail’de Xylella fastidiosa bakterisinin ana taşıyıcısı olarak kabul edildi. Uzmanlar, bu keşfin hastalık yönetimi ve tarımsal önlemler açısından kritik önem taşıdığını vurguluyor.

Araştırma, Xylella fastidiosa’nın yayılımını kontrol etmek ve İsrail tarımında üzüm ile badem üretimini korumak için stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlıyor.

Üniversiteden yapılan açıklamaya göre, dünya genelinde üretilen tüm azotlu gübrelerin yaklaşık %18'i buğday üretimi için kullanılıyor. Ancak bitkiler, uygulanan azotun yalnızca %30-50'sini tüketebiliyor. Geri kalan azot ise su kaynaklarına ve atmosfere karışarak çevreye zarar veriyor.

Geliştirilen buğday türleri, genetik modifikasyon teknolojisi kullanılarak, fazla miktarda belirli kimyasallar üretecek şekilde tasarlandı. Bu kimyasallar toprağa salındığında, gübre oluşumunu tetikleyen bir reaksiyon başlatıyor. Böylece bitkiler, dışarıdan uygulanan gübreye olan bağımlılıklarını azaltıyor.

Kaliforniya Üniversitesi Bitki Bilimi Fakültesi'nden Eduardo Blumwald, bu keşfin küresel gıda güvenliğine büyük katkı sağlayabileceğini vurguladı. Özellikle Afrika'daki küçük çiftliklerde verimliliği artırarak gıda üretimini güçlendirebileceği ifade edildi.

Bu yeni buğday türleri, hem çevresel sürdürülebilirliğe katkı sağlama hem de çiftçilerin gübre maliyetlerini düşürme potansiyeli taşıyor. Buluşun, modern tarım uygulamalarında bir paradigma değişikliğine yol açması bekleniyor.

Araştırmaya göre, sağlıklı bitkilerde antiSys peptidi fazlasıyla bulunuyor ve savunma mekanizmasının erkenden harekete geçmesini önlüyor. Ancak bir böcek saldırısı meydana geldiğinde, bitki yüksek miktarda sistemin üreterek antiSys'i devre dışı bırakıyor ve zararlının sindirim sistemini etkileyen maddeler sentezlemeye başlıyor.

Deneyler, antiSys'ten yoksun bırakılan bitkilerin sürekli bir savunma halinde olduğunu gösterdi. Bu durum, bitkilerin büyüme hızında yavaşlamaya, meyve sayısında azalmaya ve gelişim bozukluklarına neden oldu. Araştırmacılar, bu peptidin patates, biber ve patlıcan gibi diğer patlıcangillerde de bulunduğunu ve bunun evrimsel önemine işaret ettiğini belirtiyor.

Yüzde 40'lık Küresel Ürün Kaybı

Bilim insanlarına göre, modern tarım uygulamaları da zararlıların popülasyon artışını doğal yollarla engelleme mekanizmalarını zayıflatarak durumu daha da kötüleştiriyor. Halihazırda zararlılar ve hastalıklar, dünya genelindeki hasadın yaklaşık yüzde 40'ını yok ederek, gezegenin gıda güvenliğini olumsuz etkiliyor.

Gelecek İçin Çözüm Önerileri

Araştırmacılar, bu tehlikenin önüne geçmek için güvenilir izleme sistemleri, doğru tahminler ve iklime uyarlanabilir yönetim stratejilerinin hayati önem taşıdığını vurguluyor. Gelecekte gıda güvenliğini sağlamak için bu yöntemlerin tarım politikalarına entegre edilmesi gerektiği belirtiliyor.

Kısa Sürede Yüksek Verim

Rusya’daki Timiryazev Tarım Akademisi’nden Prof. Dr. Sokrat Monahos’un açıklamalarına göre, Pekin lahanasının en önemli avantajı kısa ve esnek yetişme dönemi.

• Beyaz lahana gibi geç olgunlaşan çeşitlerin 120-180 gün, erken çeşitlerin ise 95-120 gün yetişme süresi bulunuyor.
• Oysa Pekin lahanasının geç mevsim hibritleri, yaklaşık 90 günde 2-3 kiloluk baş oluşturabiliyor.
• Orta olgunlaşan hibritler için bu süre 75 gün, ultra erken çeşitlerde ise yalnızca 45 gün.

Bu özellik, üreticilere aynı yıl içinde birden fazla ürün alma imkânı sağlıyor.

Toprağı Hastalıklardan Temizliyor

Pekin lahanasının bir diğer özelliği ise biyolojik temizlik yapabilmesi. Kapsamlı ekim yapıldığında, kök sisteminin toprağı sarması sayesinde fitopatogen “plazmodyofora” gibi zararlıları azaltabildiği belirtiliyor. Bu sayede toprak verimliliği korunuyor ve hastalık riski en aza indiriliyor.

Tarımda Stratejik Bitki Olabilir

Uzmanlara göre, Pekin lahanasının hem yüksek verim potansiyeli hem de toprak sağlığını iyileştirme kabiliyeti, onu tarımda stratejik öneme sahip bir ürün haline getiriyor. Özellikle iklim değişikliğinin etkileri ve artan gıda talebi düşünüldüğünde, bu bitkinin önemi daha da artıyor.

Isırgan otundan elde edilen doğal şerbet (fermente öz), toprağı azot, potasyum ve mikroelementlerle zenginleştiriyor. Aynı zamanda bitkilerin büyümesini hızlandırıyor, bağışıklık sistemlerini güçlendiriyor ve birçok zararlıya karşı koruma sağlıyor.

Isırgan otunun içeriğinde bulunan azot, bitki gelişimini desteklerken; kalsiyum, magnezyum, demir, çinko, manganez, bakır, krom gibi elementler ve B grubu ile K vitamini gibi maddeler bitkilerin hastalıklara ve stres koşullarına karşı direncini artırıyor. Özellikle K vitamini, fotosentez sürecine doğrudan katkı sağlıyor.

Bunun yanı sıra ısırgan otunun antiseptik özellikleri sayesinde mantar hastalıkları ve böcek zararlılarıyla mücadelede de etkin olduğu vurgulanıyor.

Isırgan şerbeti veya kompostu, sadece toprağı beslemekle kalmıyor; aynı zamanda güçlü bir kök sisteminin gelişimini teşvik ediyor, toprak yapısını iyileştiriyor ve toprak solucanları gibi faydalı mikroorganizmaların faaliyetini destekliyor.

Tüm bu özellikleriyle ısırgan otu, bitkilerin daha sağlıklı büyümesini, seraya daha hızlı uyum sağlamasını ve stres koşullarını daha kolay atlatmasını mümkün kılıyor. Uzmanlar, ısırganın ev tipi ve organik tarımda yaygınlaştırılmasının hem verimi hem sürdürülebilirliği artıracağını belirtiyor.

Kaynak: Gorod55.ru

Syngenta Bitki Koruma, Desafios Agro Consultoria, Parana Federal Üniversitesi, Luis Queiroz Tarım Koleji (USP) ve Maringa Eyalet Üniversitesi'nden uzmanların ortaklaşa yürüttüğü araştırma sonucunda ortaya çıkan bu direnç gelişimi, yabani otlarla mücadeleyi daha zorlu ve maliyetli hale getiriyor.

Digitaria insularis, Brezilya'da özellikle soya, mısır ve pamuk tarlalarında en agresif yabani otlardan biri olarak kabul ediliyor. Yüksek üreme hızı, hızlı büyüme ve farklı iklim koşullarına uyum sağlayabilme yeteneği sayesinde ülkenin başlıca tarım bölgelerine hızla yayılmış durumda.

Yabani otla mücadele için öneriler arasında, yabani otların taşınmasını önlemek amacıyla sertifikalı tohum kullanımı, araziler arasında makine taşınırken titiz temizlik, farklı türde herbisitlerin dönüşümlü kullanımı ve tespit edilen yeni fidelerin derhal elle veya kimyasal yollarla yok edilmesi yer alıyor.

Üçlü direncin keşfi, eski kimyasal herbisitlere aşırı bağımlılığın risklerini açıkça gösteriyor. HRAC-BR, yabani otlarla mücadele stratejilerinin çeşitlendirilmesi gerektiğinin altını çiziyor.

Rusya'da Durum Daha Olumlu, Ancak Riskler Mevcut:

Syngenta Rusya'dan direnç yönetimi müdürü Kirill Kalakutsky, Rusya'daki direnç durumunun Brezilya ve diğer birçok ülkeye kıyasla daha iyi olduğunu belirtti. Kalakutsky, haberde bahsedilen yabani otun Rusya tarlalarında yaygın bir sorun olmadığını, ancak Rusya'da da bazı zararlı organizmaların, bitkiler de dahil olmak üzere, direnç geliştirdiğinin doğrulandığını ifade etti. Kalakutsky'ye göre, aşağıdaki nedenlerle durumun kötüleşme riski artıyor:

• Koruyucu uygulamaların yoğunluğunun artması
• Bazı bölgelerde ekim nöbetindeki ürün sayısının azalması
• Ekim nöbetindeki farklı ürünlerde benzer etki mekanizmasına sahip pestisitlerin kullanılması

Syngenta'nın Rusya'daki laboratuvarlarında da zararlı organizmalarda direnç olup olmadığının analiz edildiği ve bu modern tanı yönteminin, koruma planlarını ayarlamak ve pestisit direncini önlemek için sorunu zamanında tespit etmeye yardımcı olduğu belirtildi.

Üretimdeki Yeri ve Önemi

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, 2022 yılında dünya genelinde yaklaşık 6 milyon hektar alanda güvercin bezelyesi ekimi yapıldı ve 6 milyon ton üretim gerçekleştirildi. Bu üretimin 4,2 milyon tonluk kısmını tek başına Hindistan karşıladı. Onu Malavi ve Myanmar takip etti.

2024 yılına gelindiğinde ise dünya genelinde 1,3 milyon ton güvercin bezelyesi ithalatı gerçekleşti. Bu miktarın 1,26 milyon tonu yalnızca Hindistan tarafından alındı. Bu veriler, bu baklagilin Hindistan mutfağındaki ve beslenme alışkanlıklarındaki yerini açıkça ortaya koyuyor.

Kullanım Alanları Çok Geniş

Güvercin bezelyesi, yalnızca bir yemeklik baklagil değil.
• Olgunlaşmamış tohumları çorba ve konserve yapımında kullanılıyor.
• Olgun tohumları ise pilav, un üretimi ve hayvan yemi olarak değerlendiriliyor.
• Geleneksel tıpta bazı ülkelerde doğal şifa kaynağı olarak kullanılıyor.
• Bitkisel atıkları ise yakacak ve sepet örme gibi el sanatlarında kullanılmakta.

Besin Değeri ve Sağlığa Faydaları

100 gram haşlanmış güvercin bezelyesi yaklaşık 121 kalori içeriyor. Aynı miktarda:

• 6,8 gram protein,
• 23,3 gram karbonhidrat,
• B vitaminleri, C vitamini, folat, demir, magnezyum ve kalsiyum bulunuyor.

Yapılan bilimsel araştırmalar, güvercin bezelyesinin:

• Kötü kolesterolü düşürdüğünü,
• Diyabet ve metabolik sendrom üzerinde olumlu etkiler sağladığını,
• Bağırsak mikrobiyotasını desteklediğini ve
• Kan şekerini dengelediğini gösteriyor.

Kuraklığa Dayanıklı ve Erozyonla Mücadelede Etkili

Yıllık yalnızca 400 mm yağışla büyüyebilen güvercin bezelyesi, kuraklığa son derece dayanıklı olmasıyla da iklim değişikliğine karşı çözüm olabilecek ürünler arasında yer alıyor. Ayrıca, toprak erozyonunu engelleyen kök sistemi sayesinde sürdürülebilir tarım politikalarının vazgeçilmez bileşeni olarak görülüyor.

Sonuç:

Güvercin bezelyesi, düşük maliyetli üretimi, yüksek besin değeri ve iklim direnci ile yalnızca geleneksel mutfakların bir parçası değil; aynı zamanda geleceğin gıda güvenliği ve sürdürülebilir tarımı için güçlü bir alternatif olarak öne çıkıyor.

Perm’deki araştırmacılar, humik asitleri torftan; Bacillus subtilis bakterisini ise sene otundan elde etti. Geliştirilen formül üzerinde bir dizi deney gerçekleştiren bilim ekibi, bu üç bileşenin birlikte nasıl etkileşime girdiğini inceledi.

Kimya Bilimleri Uzmanı Dr. Anna Portnova, araştırmalarına dair şunları söyledi:

"Kobaltın bakterilerin büyümesini belirgin biçimde hızlandırdığını gözlemledik. Öte yandan, kobalt olmasa dahi humik asit içeren ortamlarda mikroorganizmaların sayısında belirgin bir artış vardı. Bu da, her iki bileşenin de gübre içeriğinde etkin bir biçimde kullanılabileceğini gösterdi."

Çevreye zararsız olduğu belirtilen bu doğal gübre, hem bitkilerin mikro besin elementlerini daha iyi almasını sağlıyor hem de uzun vadede toprağın verimliliğini artırıyor. Araştırmacılar, ürünün üretim süreciyle ilgili detayları ve maliyet kalemlerini de netleştirerek endüstriyel üretim aşamasına geçmeyi planlıyor.

Bilim insanlarına göre bu yeni gübre, doğaya zarar vermeyen, sürdürülebilir tarım uygulamaları açısından önemli bir adım olabilir.

Batı Avustralya’da buğdaydan sonra en önemli tahıl ürünü olan arpanın yıllık ihracat değeri 1 milyar ABD dolarını aşıyor. Arpa, sadece bira üretiminde değil, aynı zamanda gıda sanayi ve hayvan yemi için de kritik bir öneme sahip. Ancak ağ benek hastalığının kontrol altına alınamaması durumunda, hem verim hem de kalite ciddi şekilde zarar görebiliyor.

Üçlü fungisit direncine sahip izolatlar, Güney Stirling bölgesinden alınan enfekte arpa örneklerinin Batı Avustralya Tarımsal Bitki ve Hastalık Yönetim Merkezi (CCDM) tarafından incelenmesiyle belirlendi. Benzer direnç vakaları daha önce Güney Avustralya ve Victoria eyaletlerinde de görülmüştü. Araştırmacılar, bu izolatların Batı Avustralya’daki diğer üretim bölgelerinde de mevcut olabileceği uyarısında bulunuyor.

Uzmanlar, arpa üreticilerinin mevcut ilaçlama stratejilerini gözden geçirmesi gerektiğini belirtiyor. Yeni keşfedilen bu direnç, kimyasal mücadeleye alternatif yöntemlerin geliştirilmesi gerekliliğini bir kez daha ortaya koymuş durumda.

Soğuk Plazma Nedir ve Tohumları Nasıl Etkiler?

Soğuk plazma, iyonize edilmiş bir gaz halidir. Ancak bu teknoloji, yüksek sıcaklıklara ulaşmayan, yani "soğuk" bir ortamda çalışır. Bu sayede, tohum gibi hassas biyolojik materyallere zarar vermeden uygulanabilir. Özel tasarlanmış cihazlar aracılığıyla tohumlar, kısa sürelerle bu reaktif gaza maruz bırakılır.

Peki, bu işlem tohumlar üzerinde nasıl bir etki yaratır? Soğuk plazma ortamında oluşan reaktif oksijen ve azot türleri (ROS/RNS) devreye girer. Bu reaktif moleküller, tohum kabuğunun yüzeyinde mikroskobik değişikliklere yol açar. Tohum yüzeyini daha geçirgen (hidrofilik) hale getirerek su emilimini kolaylaştırır ve böylece çimlenmeyi hızlandırır. Ayrıca, tohumun içindeki fizyolojik ve biyokimyasal süreçleri etkileyerek, büyüme ve gelişimle ilgili enzimatik aktiviteleri artırdığı gözlemlenmiştir.

Geleceğin Tarımına Yön Veren Faydaları

Uluslararası alanda yürütülen araştırmalar ve ilk ticari uygulamalar, soğuk plazma tohum işlemenin tarım için taşıdığı potansiyeli ortaya koyuyor:

1. Hızlandırılmış ve Yüksek Çimlenme: Soğuk plazma ile işlenen tohumların daha hızlı ve daha yüksek oranlarda çimlendiği, bazı çalışmalarda çimlenme oranının %66'ya kadar arttığı görülmüştür. Bu, üreticiler için ekim sonrası başarı oranını yükseltir.
2. Güçlü Fide ve Bitki Gelişimi: İşlem görmüş tohumlardan çıkan fidelerin kök ve sürgün sistemlerinin daha güçlü olduğu, bitkilerin genel gelişim performanslarının iyileştiği belirlenmiştir. Örneğin, soya fasulyesinde sürgün ağırlığında %21,95, kök ağırlığında %27,51'lik artışlar kaydedilmiştir.
3. Doğal Patojen Kontrolü: Kimyasal kullanmadan tohum yüzeyindeki zararlı bakteri ve mantarları dezenfekte etme yeteneği sayesinde, fide hastalıkları riski azalır. Bu, özellikle organik tarım yapan çiftçiler için önemli bir avantajdır.
4. Kimyasal İlaç Bağımlılığını Azaltma: Pestisit ve diğer zirai kimyasallara çevre dostu bir alternatif sunarak, tarımın çevresel ayak izini küçültmeye yardımcı olur.
5. Çevresel Streslere Karşı Direnç: Bazı öncü araştırmalar, soğuk plazma ile işlenmiş bitkilerin kuraklık gibi çevresel stres faktörlerine karşı daha yüksek tolerans gösterebileceğini düşündürmektedir.
6. Mikotoksinlerle Mücadele: Mikotoksinlerle kontamine olmuş tahılların dekontaminasyonunda da etkili olduğu belirtilmekte, bu da gıda güvenliği ve ticari kayıpların önlenmesi açısından önem taşımaktadır.

Yatırımlar ve Gelecek Vizyonu

Teknoloji hala gelişmekte olsa da, üniversiteler ve yenilikçi firmalar bu alana büyük yatırımlar yapıyor. Özellikle yüksek değerli sebze tohumları gibi ürünlerde ticari talep artıyor. Adaptasyon, maliyet etkinliği ve standartlaşma gibi zorluklar devam etse de, soğuk plazma tohum işleme, kimyasal kullanımını azaltarak sürdürülebilir tarım hedeflerine ulaşmada önemli bir rol oynayacak "geleceğin teknolojisi" olarak değerlendiriliyor.

Bu inovasyon, hem çiftçilere daha verimli ve dirençli ürünler yetiştirme imkanı sunarken, hem de tüketicilere daha sağlıklı ve güvenli gıda ulaştırma potansiyeliyle tarımın geleceğini şekillendiriyor.

Özellikle tavuk, domuz, inek ve hatta balık gibi çiftlik hayvanları için yüksek besin değerine sahip bir süper besin kaynağı olan Azolla, çiftçilere yem maliyetlerinde önemli ölçüde tasarruf etme imkanı sunuyor. Geleneksel yemlere kıyasla çok daha uygun maliyetli olan Azolla, başlangıçta küçük bir miktar ile dahi sınırsız üretim yapma potansiyeli taşıyor. En önemlisi, bu bitkinin yetiştirilmesi için pahalı gübrelere veya karmaşık tarım tekniklerine ihtiyaç duyulmaması, onu özellikle küçük ve orta ölçekli çiftçiler için cazip kılıyor.

Uzmanlar, Azolla'nın kolay yetiştirilebilirliği, minimum alan gereksinimi ve ılık iklimlerdeki hızlı gelişimi sayesinde sürdürülebilir bir tarım modeli arayan çiftçiler için ideal bir seçenek olduğunu belirtiyor. Bu "suyu refaha dönüştüren" bitki, hem çevresel sürdürülebilirliğe katkıda bulunuyor hem de çiftçilerin gelirlerini artırma yolunda yeni kapılar aralıyor. Azolla yetiştiriciliği, geleceğin kârlı ve çevre dostu tarım uygulamalarından biri olarak gösteriliyor.

Hastalığın Belirtileri ve Yayılması

Hastalığın etmeni olan Monilinia laxa adlı mantar, kışı hastalıklı dallardaki kanserler ve mumyalaşmış meyveler üzerinde geçirir. İlkbaharda, rüzgar, yağmur ve böcekler aracılığıyla çiçeklere taşınan sporlar, çiçeklerde kahverengi lekelere neden olur. Bu lekeler hızla tüm çiçeği ve sapı sarar, dallarda kanserlere ve meyvelerde çürümelere yol açar. Enfekte olmuş meyveler mumyalaşarak ağaçta asılı kalır veya yere düşer.

Mücadele Yöntemleri

Hastalıkla mücadelede kültürel ve kimyasal yöntemlerin birlikte uygulanması önemlidir.

Kültürel Önlemler

• Dikim Alanı Seçimi: İyi havalanan, güneşli ve nemden uzak alanlar tercih edilmelidir.
• Budama: Hastalıklı dallar ve mumyalaşmış meyveler budanarak imha edilmelidir. Budama, ağaçların havalanmasını sağlayacak şekilde yapılmalıdır.
• Hasat ve Depolama: Meyveler dikkatli bir şekilde toplanmalı, yaralanmalardan kaçınılmalıdır. Depolama ve taşıma sırasında enfeksiyonun yayılmasını önlemek için hijyen kurallarına uyulmalıdır.
• Bahçe Temizliği: Mumyalaşmış meyveler ve hastalıklı yapraklar bahçeden uzaklaştırılmalıdır.
• Gübreleme: Ağaçların direncini artırmak için toprak analizine göre dengeli gübreleme yapılmalıdır.
• Gözlem: Bahçede düzenli olarak gözlem yapılarak hastalığın ilk belirtileri tespit edilmeli ve erken müdahale edilmelidir.

Kimyasal Mücadele

• İlaçlama Zamanı:
  • İlk ilaçlama çiçeklerin %5-10'u açtığında,
  • İkinci ilaçlama çiçeklerin %90-100'ü açtığında yapılmalıdır.
• İlaç Seçimi: Yetkili kişiler tarafından reçete edilen ve Bakanlık tarafından ruhsatlandırılmış uygun fungisitler kullanılmalıdır.
• Uygulama: İlaçlar, uygun dozlarda ve zamanlarda, üretici talimatlarına uygun olarak uygulanmalıdır.
• Koruyucu Önlemler: İlaçlama sırasında insan ve çevre sağlığını koruyucu önlemler alınmalı, uygun koruyucu ekipman kullanılmalıdır.

​​​​​​​

Yabancı Kaynaklardan Destekleyici Bilgiler

Yabancı kaynaklar da çiçek monilyası hastalığının önemini ve mücadele yöntemlerini vurgulamaktadır. Özellikle, kültürel önlemlerin hastalığın kontrolünde kritik rol oynadığı belirtilmektedir. Örneğin, Kaliforniya Üniversitesi'nin (University of California) yayınlarında, budama ve bahçe temizliğinin hastalığın yayılmasını önlemede etkili olduğu vurgulanmaktadır. Ayrıca, entegre mücadele yöntemlerinin (IPM) önemine dikkat çekilmekte, kimyasal ilaçların kullanımı en aza indirilerek biyolojik mücadele yöntemlerinin teşvik edilmesi önerilmektedir.

Sonuç

Çiçek monilyası hastalığı, sert çekirdekli meyve üreticileri için ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Ancak, kültürel ve kimyasal mücadele yöntemlerinin doğru ve zamanında uygulanmasıyla hastalığın kontrol altına alınması mümkündür. Üreticilerin, hastalıkla mücadelede bilinçli ve dikkatli olmaları, ekonomik kayıpları en aza indirecektir.

Bağ Alanlarının Üretim Sezonuna Hazırlanması

Hastalık Hakkında:
Halkalı Leke, özellikle ilkbahar ve sonbahar gibi yağışlı dönemlerde zeytin yapraklarında ortaya çıkıyor. Yaprakların üst yüzeyinde siyahımsı-gri, yuvarlak lekeler şeklinde belirti veren hastalık, ilerledikçe yaprak dökümüne, meyve tutumunda azalmaya ve ağaçların zayıflamasına neden oluyor. Ege, Marmara ve Akdeniz bölgelerindeki zeytinliklerde sıkça rastlanan bu hastalık, optimum 18-20°C sıcaklıkta gelişiyor; 9°C’nin altı ve 30°C’nin üstünde ise duraksıyor. Nemli, su tutan ve iyi havalanmayan araziler hastalığın yayılımı için elverişli ortamlar sunuyor.

Mücadele Yöntemleri:
Halkalı Leke ile mücadelede hem kültürel önlemler hem de kimyasal yöntemler etkili oluyor. Bölgelere göre önerilen ilaçlama zamanları şu şekilde:

Marmara Bölgesi: Sonbahar sürgünleri öncesi ve çiçek somakları belirginleştikten sonra (çiçekler açmadan önce).

Ege Bölgesi: İlkbahar sürgünleri öncesi ve çiçek somakları belirginleştikten sonra (çiçekler açmadan önce).

Akdeniz Bölgesi: Hasat sonrası (Kasım-Aralık), ilkbahar sürgünleri öncesi (Mart) ve çiçek somakları sonrası (Nisan, çiçekler açmadan önce).

Kültürel Önlemler:

• Yere dökülen hastalıklı yapraklar toplanıp yakılmalı veya gömülmeli.
• Ağaçlar, iyi havalanacak ve güneş alacak şekilde budanmalı; kuru dallar temizlenmeli.
• Su tutan arazilerde drenaj kanalları açılmalı.
• Taban araziler, ağır topraklar ve nemli alanlarda zeytinlik kurulmaktan kaçınılmalı.

İlaçlama Önerisi:
Üreticiler, hastalığın bulaştığı plantasyonlarda çiçek somakları belirginleştikten sonra ve çiçekler açmadan önce ilaçlama yapmalı. Bu dönemde %1 Bordo Bulamacı veya zeytinde ruhsatlı diğer bakırlı ilaçlar kullanılması öneriliyor. Bu uygulama, hastalığın kontrol altına alınmasında kritik bir rol oynuyor.

Destek ve Bilgi:
Üreticiler, detaylı bilgi almak ve uygulama desteği için en yakın ilçe tarım müdürlüklerine başvurabilir. Zamanında alınacak önlemler, zeytin ağaçlarının sağlığını ve verimini korumada büyük fark yaratacaktır.

Hastalığın Belirtileri:

• Yapraklarda Renk Değişimi: Hastalık, genç yapraklarda klorofilin bozulmasına neden olur. Bu durum, yaprakların sarı veya beyazımtırak bir renk almasına yol açar.
• Yapraklarda Büzülme ve Bükülme: Yaprak dokusunda derinlemesine bozulma meydana gelir, bu da yapraklarda büzülme ve bükülmeye neden olur.
• Genç Sürgünlerde Kalınlaşma ve Eğilme: Hastalığa yakalanmış genç sürgünler kalınlaşır, eğilir ve gelişimleri yavaşlar.
• Meyve ve Çiçeklerde Bozulma: Bazı durumlarda hastalık, meyve ve çiçeklerde de bozulmalara neden olabilir.

Mücadele Yöntemleri:

Şeftali yaprak kıvırcıklığı ile mücadelede hem kültürel önlemler hem de kimyasal mücadele yöntemleri kullanılabilir.

Kültürel Önlemler:

• Kış Budaması: Hastalıklı çubuklar kış budaması ile ayıklanmalı ve bahçeden uzaklaştırılmalıdır.

Kimyasal Önlemler:

• İlaçlama Zamanı: İlaçlama, tomurcuklar kabarmaya başladığı dönemde yapılmalıdır.
• İlaç Uygulaması: İlaçlar, ağaçlarda tomurcukların üzerine gelecek şekilde uygulanmalıdır.
• Kullanılacak İlaçlar ve Dozları: Kullanılacak ilaçlar ve dozları, il/ilçe müdürlükleri veya reçete yazma yetkisi bulunan kişilerce belirlenmelidir.
• Uygulama Koşulları: İlaç uygulamaları, günün serin saatlerinde ve rüzgarsız havalarda yapılmalıdır.
• Güvenlik Önlemleri: Uygulama sırasında koruyucu maske, gözlük ve eldiven kullanılmalıdır.
• Atık İmhası: Ambalaj atıkları ve artan kimyasallar usulüne uygun şekilde imha edilmelidir.

Önemli Notlar:

• Bitki koruma ürünleri, tavsiye edilen şekilde, uygun zamanda ve dozda kullanılmalıdır.
• Hastalığın yayılmasını önlemek için, hastalıklı yaprak ve sürgünler toplanarak imha edilmelidir.
• Şeftali ağaçlarının genel sağlığını korumak için, düzenli olarak gübreleme ve sulama yapılmalıdır.

Bu önlemlerle şeftali yaprak kıvırcıklığı hastalığının etkileri azaltılabilir ve sağlıklı bir şeftali hasadı elde edilebilir.

Farklı Un Çeşitlerinin Kullanımı

Lif ve kompleks karbonhidratlar, günlük beslenmenin dörtte birini oluşturmalıdır. Kompleks karbonhidratların kaynağı tahıllar, lifin kaynağı ise sebzelerdir. Ancak, yeterli yemek hazırlama imkânı bulunmadığında, bu öğeleri çavdar ve tam buğday unu ile yapılan kaliteli ekmeklerle de takviye edebilirsiniz. Bu tür ekmekler, B ve E vitaminleri açısından zengindir ve gerekli mineralleri ile lif içerir.

Bazı kişiler, glüten intoleransı nedeniyle ekmekten vazgeçmek zorunda kalmaktadır. Glüten, buğday ve çavdar gibi tahıllarda bulunan bir proteindir. Bu hastalığa çölyak denir, ancak bu, ekmekten tamamen vazgeçilmesi gerektiği anlamına gelmez. Farklı un türlerini kullanarak glütensiz ürünler hazırlamak mümkündür.

Un Türleri Nelerdir?

Unun türü, ürünün ne kadar temizlendiğine bağlıdır. Ne kadar fazla un elde edilir ve temizlenmesi daha az yapılırsa, unun kalitesi o kadar düşük olur:

• En Yüksek Sınıf Un: Bu un, çekirdek kısmından ince bir şekilde öğütülen, beyaz ve neredeyse tatsızdır. İçeriğinde nişasta ve glüten bulunur. Lif miktarı ise minimum düzeydedir, bu nedenle bu unla yapılan hamur işlerinden çok fazla fayda sağlanmaz. Genellikle tatlılar ve sos koyulaştırıcıları için kullanılır.
• Birinci Sınıf Un: Bu un, en yüksek sınıf undan biraz daha büyük tanelidir. Orta kısmından elde edilen bu un, daha koyu renkte ve hafif bir ekmek tadına sahiptir. Kek, kurabiye, krep, pankek gibi yiyeceklerde kullanılır.
• İkinci Sınıf Un: Bu un, daha büyük tanecikler ve kepek karışımı içerir. Bu un, lif ve mineraller açısından zengindir.
• Kepekli Un: Tam buğday unu olarak bilinen bu tür, mineraller, vitaminler ve lif bakımından zengindir. Özellikle "Borodino" ekmeği gibi ekmeklerde kullanılır.

​​​​​​​

Un Türlerinin Çeşitleri

Un sadece tahıllardan yapılmaz. Aynı zamanda fındık, kök bitkileri, tohumlar ve hatta böcekler gibi çeşitli malzemelerden de yapılabilir. Farklı un türleri, nihayetinde hangi ürünü yapmak istediğinize göre seçilebilir. İşte en popüler un çeşitlerinin detaylı bir incelemesi:

• Buğday Unu: Rusya'da en yaygın kullanılan un çeşididir. Genellikle birinci sınıf veya en yüksek sınıf olarak kullanılır. İçeriğinde glüten bulunur ve protein oranı %8-11 arasında değişir. Ekmek ve tatlılar için idealdir. Farklı buğday unları türleri bulunur: ekmeklik, pastacılık, makarna unu gibi. Ekmeklik un, yüksek protein içeriği ile güçlü bir lezzet sunar, pastacılık unu ise daha az glüten içerdiğinden daha pufidik ve kabarık ürünler elde edilir. Makarna unu ise sert buğdaylardan üretilir.
• Tam Buğday Unu: Bu tür de glüten içerir, ancak normal buğday ununa göre daha sağlıklıdır. Tam buğday unu, tüm buğdayın öğütülmesiyle elde edilir ve vitaminler, mineraller ve lif bakımından zengindir. Tam buğday unu ile yapılan ekmekler, beyaz unlu ekmeklere göre daha az kabarık olsa da, kekler, pankekler ve gofretler gibi tatlılar için uygundur.
• Çavdar Unu: Çavdar unu, koyu renkli ve belirgin bir kokuya sahip olup, ekmek, krep ve zencefilli kurabiye yapımında kullanılır. Zengin mineral içeriği ile sağlık açısından faydalıdır.
• Yulaf Unu: Glüten içermez ve diyabet hastaları için uygundur. Yulaf unu, kan şekerini dengelemeye yardımcı olur ve belirgin bir fındık aroması sunar. Evde de kolayca yapılabilir.
• Nohut Unu: Glütensizdir ve nohut bitkisinin öğütülmesiyle yapılır. Ekmekler, pufidik olur ve düşük kalorili olup, kadınlar için faydalıdır. Ayrıca kilo vermek isteyenler için de iyi bir alternatiftir.
• Pirinç Unu: Glütensizdir ve tat olarak nötrdür. Pirinç unu ile ekmek veya tatlılar yapılabilir. Ayrıca, kızartma için de kullanılır.
• Mısır Unu: Ekmeğin yanı sıra börek, kurabiye ve krep yapımında da kullanılır. Mısır unu, parlak sarı rengi ile göz alıcı bir sunum sağlar.
• Badem Unu: Badem unu, bademlerin öğütülmesiyle yapılır. Vitamin E açısından zengin olan bu un, düşük karbonhidrat içerir. Sağlıklı hamur işleri için kullanılır, ancak genellikle buğday unu ile karıştırılır.
• Karabuğday Unu: Glütensizdir ve protein ve lif kaynağıdır. Karabuğday ekmeği, sindirim sistemine faydalıdır.
• Hindistancevizi Unu: Hindistancevizi unu, tek başına kullanılmaz çünkü az nişasta içerir. Genellikle diğer unlarla karıştırılarak kullanılır. Yüksek kalori içeriği ile kalp sağlığına faydalıdır ve düzenli tüketildiğinde damarları güçlendirir.

Bu un türleri, yalnızca farklı tatlar ve dokular yaratmakla kalmaz, aynı zamanda sağlıklı bir yaşam tarzını desteklemeye de yardımcı olur.

Bakla, bezelye gibi sebzelerin yanı sıra badem, aronya, erik, kiraz ve elma gibi meyvelerde zarara neden olan “baklazınnı” zararlısına karşı, biyoteknik mücadele uyarısında bulunan İl Müdürümüz İbrahim Sağlam şu açıklamalarda bulundu:

“Birçok familyaya mensup konukçularla beslenen baklazınnı, dünya genelinde geniş bir alana yayılmış durumda. Erginleri yaklaşık 10 mm boyunda, siyah mat renkli ve vücutlarının üstü uzun sarı tüylerle kaplıdır. Kın kanatlarının üzerindeki beyaz lekeler oldukça dikkat çekicidir. Kışı toprakta ergin ve larva olarak geçiren zararlılar, çiçek açan erken yabancı otlar, bakla, bezelye gibi sebzelerin yanı sıra badem, aronya, erik, kiraz, elma çiçekleriyle beslenirler. Kültür bitkisi çeşitliliğine bağlı olarak, Temmuz ayı sonuna kadar aktif bir şekilde görülebilirler. İlkbahar döneminde çiçeklerin erkek ve dişi organlarıyla birlikte genç yapraklarını, tomurcuklarını, polenleri ve meyveleriyle beslenerek zarar verirler.

Yılda bir döl veren zararlıların yumurtaları 2-2.5 mm çapında beyazımsı küre şeklindedir. Bu yumurtaları humusça zengin topraklara bırakırlar. Yumurtadan çıkan larvalar bir veya iki hafta içinde yabancı otların kökleriyle beslenirler. Larvalar, toprakta oluşturdukları boşluklarda 6-9 hafta boyunca pupa devresini geçirirler ve ertesi yıl baharda çiçeklerde zarar meydana getirirler. Ergin uçuşları Temmuz sonuna kadar devam eder” dedi.

Baklazınnı zararlısına karşı mücadelede kimyasal mücadelenin tozlanmayı sağlayan arılara ve diğer yararlı böceklerin popülasyonuna zarar verebileceğine dikkat çeken İl Müdürümüz İbrahim Sağlam, sözlerine şöyle devam etti: ”Bu  zararlı ile mücadelede kültürel, mekanik ve biyoteknik yöntemler önemli. Meyve bahçelerinde toprak işlemesi yapılarak zararlının yumurta, larva ve ergin popülasyonu azaltılmalıdır. Zararlının sabahın ilk saatlerinde az hareketli olduğu bilindiğinden, ağaçların altına örtüler serilerek ağaçların silkelenmesiyle toplanacak erginlerin imha edilmesi mekanik mücadelede önemli bir yöntemdir.

Baklazınnı ile mücadelede en etkin yöntemlerden biri biyoteknik yöntemlerdir. Erginlerin mavi rengi tercih ettiği bilindiğinden, mavi renkli cezbedici tuzakların kullanılmasını öneriyoruz. Ağaçların altına mavi renkli kaplar veya leğenler yerleştirilir ve bu kaplar yarısına kadar su ile doldurulur. Ergin böcekler mavi rengi görerek kapların içerisine düşerler. Leğenlere düşen böcekler genellikle kuşlar tarafından tüketilir, ancak leğenlerde birikme olursa toplanarak imha edilmelidir” diyerek üreticilerimizi uyardı.

Bordo bulamacı, sonbaharda yapraklar döküldükten sonra ve ilkbaharda gözler uyanmadan önce olmak üzere iki kez uygulanmalı. İlaç bayilerinden hazır olarak alınabileceği gibi, evde de hazırlanabilir. Budama işlemi yapıldıktan sonra bordo bulamacı sıkılmalı, yapraklı dönemde ise kullanılmamalı.

Bordo bulamacı, meyve ağaçlarında rastlanabilecek pek çok hastalığa karşı etkili, kolay ve ekonomik bir yöntem. Nemli bölgelerde daha sık görülen bakteriyel hastalıklarla mücadelede de tavsiye edilen bir ilaç. Üreticiler, zirai mücadele ilaçlarını uygularken koruyucu malzeme kullanmaya ve daha fazla bilgi için İl veya İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerine başvurmaya dikkat etmeli.

Fungus, çeltik bitkisinin yaprak, yakacık, kulakçık, sap, boğum, başak sapı ve kavuzlar üzerinde lekeler oluşturur. Yapraktaki ilk belirtiler küçük, yuvarlak noktalar halinde ve kahverengi lekeler şeklinde olup, sonraki günlerde bu lekeler damarlar boyunca uzayarak tipik baklava dilimi şeklini almaktadır. Lekelerin ortası gri-bej veya saman sarısı renkte olup etrafı kahverengi bir hale ile çevrilidir. Duyarlı çeşitlerde kolaylıkla gelişir ve yaprak ayasını tamamen kaplayarak yaprağın kurumasına neden olabilir.

Yakacık enfeksiyonlarında, hastalıklı kısım iple sıkılmış gibi bir görünüm alır ve yakacıktaki leke yaprak kınına doğru uzanabilir. Kın üzerindeki lekeler ise, uzunlamasına gelişirler. Sap üzerinde yağ lekesine benzer belirtiler oluşur ve bu lekenin üzerinde petrol yeşili renkte küf gelişir. Bitki üst kısmından çekilirse boğumdan kopar.

Salkımın altındaki boğumda yanıklık enfeksiyonu; “salkım boğum yanıklığı” olarak isimlendirilir. Bu durumda salkım normal yeşil renk yerine mavi-yeşil renk alır. Boğum enfeksiyonunda; tane oluşturmayan boş kavuzlar meydana gelir veya cılız, çimlenme yeteneği düşük, pazar değeri olmayan tebeşirimsi taneler oluşur. Epidemi olan yıllarda zarar çok yüksektir.

Ülkemizde Temmuz ve Ağustos aylarında düşen yağışlar, günlük oluşan çiğ veya sis gibi faktörlerin yaratmış olduğu rutubet ortamının, yaprak üzerinde günün geç saatlerine kadar devam etmesi, hastalık oluşumunu artırmaktadır.

Mücadele için;

• Hastalıktan ari sertifikalı tohumluk kullanılmalıdır.
• Hastalığa toleranslı veya dayanıklı çeşitler ekilmelidir.
• Hasat sonrası tarladaki hastalıklı bitki artıkları yok edilmelidir.
• Analiz sonuçlarına göre dengeli gübreleme yapılmalı ve aşırı azotlu gübre kullanımından kaçınılmalıdır.
• Tarlada su seviyesi derin tutulmamalıdır.
• Gereksiz yere   su   kesimi   yapılarak, mahsul   susuzluk   stresine sokulmamalıdır.
• Sulama suyunun soğuk olmamasına özen gösterilmelidir.
• Ekim zamanında yapılmalıdır.
• Sık ekim yapılmamalıdır.

Çeltik yanıklığına karşı, tohum ve yeşil aksam ilaçlaması şeklinde kimyasal mücadele yapılır. Tohum ilaçlaması mutlaka koruyucu olarak yapılmalıdır. Yeşil aksam ilaçlama­sında, hastalık belirtileri bölgede görülür görülmez veya hava koşulları hastalık gelişmesine uygun şekilde gidiyorsa, hemen ilaçlama başlatılmalıdır. Gerekirse ilacın etki süresine ve hava koşullarına bağlı olarak ikinci veya üçüncü ilaçlama uygulanmalıdır.

Çeltik Yanıklık Hastalığına Karşı, Yeşil Aksam İlaçlamasında Ruhsatlı Bitki Koruma Ürünleri

Konu hakkında açıklama yapan Samsun İl Tarım ve Orman Müdürümüz İbrahim Sağlam; “İlkbahar aylarının gelmesiyle beraber bitkilerin gövdelerine su yürümekte ve ağaçlar çiçeklenmeye başlamaktadır. Biliyoruz ki ağacın çiçeğini ne kadar iyi korursak meyve verimi de o oranda artıyor. Bu aylarda püstüller ve spor kitleleri çevreye yayılır. Nemli havalarda çiçekler üzerinde spor kitleleri gözle görülebilirken, enfeksiyona uğramış çiçekler kahverengi bir renk alır. İlerleyen zamanlarda ise hasta çiçekler çiçek sapları üzerinde kıvrılıp kuruyarak zamk akıntısı ile birlikte dallar üzerinde asılı kalır. Hastalık etmeni çiçekten sonra çiçek sapından sürgün ve dallara en son olarak da meyveye etki eder. Hastalık ince sürgünlerin tamamen kurumasına, kalın sürgünlerde ve dallarda ise kanser yaraları oluşmasına ve dalların uçtan geriye doğru kurumasına yol açar. Yağışlı ve nemli hava koşullarında kanser yaraları üzerinde zamklanma da görülür.

                Hastalık etmeni yağışlarla birlikte yayılım gösterdiği için yağışın fazla olduğu yıllarda hastalık şiddetinin yüksek olma ihtimaline karşı kültürel önlemlere özel bir önem vermek gerekir. Bunun için öncelikle hastalığın görüldüğü alanlarda enfekte olmuş sürgün ve dalların kesilerek imha edilmesi ve mumyalaşan meyvelerin toplanarak toprağa gömülmesi gerekir. Bu işlemler, bir sonraki yılda enfeksiyon kaynaklarının azalması ve hastalığın yeniden oluşmaması açısından büyük önem arz etmektedir.

Monilya hastalığına karşı her yıl koruyucu önlem almak gerektiği için ağaçlarda;

• Çiçeklenme %5-10 olduğu dönemde 1. İlaçlama,
• % 90-100 olduğu dönemde 2. İlaçlama olmak üzere iki ilaçlama yapmak gerekmektedir.
  
  Mücadelenin başarılı olması için, farklı etken maddesi olan ilaçların tam zamanında atılması ve kültürel önlemlerin azami derecede alınması büyük önem arz etmektedir.
  
  Tarım ilaçlarını kullanacak üreticilerimizin bunları dikkatle kullanmaları. İlaçlama işlemini  arıların çalışmadığı serin saatlerde yapmaları, reçetesiz ilaç kullanmamaları ve reçete için İl/İlçe Müdürlüklerine başvuru yapmaları da önemli hususlardandır.
  
  Ayrıca ilaçları kullanmadan önce ambalaj üzerinde yer alan etiket bilgileri mutlaka okunmalı, tavsiye edilen ürünlerin dışında kesinlikle ürün kullanılmamalıdır. İnsan sağlığına ve çevreye yönelik riskleri önlemek için kullanma talimatlarına uyulmalıdır.
  
  İlaçlama yaparken; eldiven, gözlük, maske takılmalı, tulum giyilmeli ve ilaç ambalajları rastgele yerlere atılmamalıdır.
  
  Bütün bunları göz önünde bulundurarak bakım yapılan bahçelerde, ürünü bol ve bereketli bir hasat neticesi alınacağını temenni ediyorum. “ dedi.
• 

            Özellikle Sonbaharda (yaprakların 3/4'ü veya tamamı döküldüğünde % 2 dozda) ve İlkbaharda (gözler uyanmadan 1 hafta önce % 1- 1,5 dozda) meyve ağaçlarına bordo bulamacı uygulandığında ertesi yıl çıkabilecek potansiyel olarak bulunan pek çok hastalığa karşı etkili ve ekonomik bir mücadele ilacı olmaktadır. Samsun İl tarım ve Orman Müdürümüz İbrahim Sağlam konuyla ilgili yaptığı açıklamasında: "Uygulandığı meyve bahçelerinde rastlanması mümkün pek çok potansiyel hastalığa karşı etkili bir mücadele ilacı olan Bordo Bulamacı aynı zamanda tedarik edilmesi ve uygulaması kolay, daha da önemlisi ekonomik bir yöntemdir. Bölgemiz gibi nemli ortamlarda daha fazla tehdit oluşturan bazı bakteriyel hastalıklarla mücadelede en iyi sonuç için Sonbahar ve İlkbaharda kullanılan ilacın; İlkbahar uygulanması için uygun olan içinde bulunduğumuz bu dönemi kaçırmamalarını üreticilerimize hatırlatır, bol bereketli bir üretim sezonu dilerim." dedi.

            Bordo Bulamacı Hazırlarken ve Kullanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?

            Yapraklı dönemde Bordo Bulamacı uygulaması yapılmamalıdır.

            Bordo Bulamacı hazırlanırken daima kireçli suyun üzerine göztaşı eritilmiş su ilave edilir. Aksi halde ilacın yapısı bozulur ve karışım olmaz.

            Hazırlanan karışım kullanılmadan önce bir tülbent yardımıyla süzülerek ilaçlama aletini tıkaması engellenmelidir.

            Sönmemiş kireç kullanıyorsak eritildikten sonra muhakkak süzülmelidir. Eğer erimeyen taş, toprak kalmışsa kalan miktar kadar kireç tartılıp tekrar eritilmelidir.

            Bordo bulamacı hiçbir ilaçla karıştırılıp atılmaz.

            Bordo bulamacı atıldıktan sonra ilaçlama aleti mutlaka temizlenmelidir.

            Hazırladığımız Bordo Bulamacının Olup Olmadığını Nasıl Anlayabilirim?

            Bordo Bulamacı kullanıma hazır halde ilaç bayilerinde bulunabileceği gibi bakır sülfat (göztaşı) ve kireç ile hazırlanıp kullanılması da mümkündür. Yapılan Bordo Bulamacının olup olmadığını kontrol etmek için bir passız çivi bulamaca batırılarak 5 dakika bekletilir. Çiviye bakılır; çivinin renginde bir değişiklik yoksa bordo bulamacı olmuş ve kullanıma hazır demektir. Şayet çivide hafif kızarma olursa karışım olmamıştır, bir miktar daha kireç ilave edilmelidir. Kasım- Aralık’ta yaprakların 3/4’ü veya tamamı döküldükten sonra % 2 dozda Bordo Bulamacı yapılır. Şubat- Mart ayında gözler uyanmadan 1 hafta önce % 1- 1,5 dozda Bordo Bulamacı uygulanır.

            Değerli Üreticilerimiz;

            İLAÇLAMA YAPARKEN LÜTFEN!

            Eldiven, gözlük, maske takınız ve tulum giyiniz !!!

            İlaç ambalajlarını rastgele yerlere atmayalım, çevremizi koruyalım !!

Hastalığın bulaşması, bitkiden bitkiye rüzgâr yoluyla taşınan sporlar sayesinde olur. Erken ekim ilkbaharda şiddetli enfeksiyon gelişimini teşvik eder. Ayrıca sık ekim ve fazla azotlu gübrelemeden kaynaklanan aşırı gelişme nedeniyle bitki örtüsü içinde hastalık etmeninin istediği koşullar oluşur ve hastalık hızla yayılabilir. Yüksek sıcaklık, düşük nem ve rüzgârlı hava gibi koşullarda sporlar hızlı bir şekilde yayılır. Spor oluşumu 5- 28 derece sıcaklıklarda görülebilir ancak 20 derece civarında en fazla çoğalma görülür.

Konuyla ilgili bir açıklama yapan Samsun İl Tarım ve Orman Müdürümüz İbrahim Sağlam: “Külleme hastalığı, Arpada fungal hastalıklarından en önemlisi olup sap ve başaklarında kolaylıkla teşhis edilebilir. Özellikle hastalığa yakalanmış yapraklarda zamanından önce sararma tipiktir. Orta yapraklarda % 60 oranında hastalık belirtisi görülüyorsa geç kalınmadan ilaçlama yapılmalıdır. Ancak hastalık erken dönemlerde de görülebilir ve böyle durumlarda durum ilerlemeden ilaçlama yapılmalıdır.

Erkenci çeşitler hastalığa daha hassas olup yağışlar ve sıcaklık gibi iklim faktörleri bu çeşitler üzerinde Epidemi oluşturabilmektedir. Hastalık belirtileri görülmeye başladığında tarlada fazla bir yoğunluk kazanmadan ilaçlamaya başlanmalı ve ilaçlar önerilen dozlarda yaprakların alt ve üst yüzeylerinin kaplanmasını sağlayacak şekilde uygulanmalıdır. Hastalığın yoğunluk ve devam etme durumuna göre 15 gün sonra ikinci bir ilaçlama yapılmalıdır. Bol bereketli bir üretim sezonu dilerim.” dedi.

Ülkemizde geçmişi fazla olmayan Kahverengi kokarcanın yayılışı bitkisel materyallerle, ulaşım araçlarıyla,  erginlerin uçuşuyla ve zararlının bulunduğu  illerden  yapılan  ticari  faaliyetlerle gerçekleşmektedir. Bu nedenle diğer illerimize de yayılma riski bulunmakta olup, zararlının yayılış alanlarının belirlenmesi ve iç karantina tedbirlerine önem verilmesi gerekmektedir.

Kahverengi kokarca, insan sağlığı açısından bir tehlike oluşturmamakla beraber yaz mevsimi sonunda kışlamak için özellikle ev,  depo gibi korunaklı alanları tercih  ettiği için fiziki rahatsızlık oluşturmaktadır. İlkbaharda kışlaklardan çıkmadan önce yapılacak olan mekanik mücadele (kışlaklarda erginlerin toplanması ve imhası)  yıl içerisinde oluşabilecek  popülasyon  artışını  engelleyecektir.  Bu kapsamda  zararlının  kış  dönemini  Nisan  ayının  sonuna  kadar  kışlaklarda  geçirdiğinden,  kışlamış erginlerin kışlaklardan dağılmadan kitle halinde imhası için mesken olan yerlerde halk sağlığı alanlarında kullanılan ilaçlar ile ilaçlanması mayıs ayından sonra hareketli olduğu dönemlerde ise ruhsatlı bitki koruma ürünleri ile tarımsal alanlarda ilaçlı mücadele yapılması gerekmektedir. Ayrıntılı bilgi için İl/ İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerimize müracaat edebilirisiniz.

İlkbaharda genellikle nisan ve mayıs aylarında toprak sıcaklığının 12 °C ve toprak neminin de % 15 - 25 civarında bir seviyeye ulaşması ile önce ergin erkekler sonra dişiler topraktan çıkar. Çıkış 18- 20 gün devam eder. Güneş battıktan sonra uçuşarak ağaçlar üzerine konar ve bitkilerin yaprak ve çiçekleri ile beslenirler. Erginler topraktan çıktıktan 15-30 gün sonra yumurtlama olgunluğuna gelirler ve tepelerden alçaklara doğru yumurtlama uçuşu başlar. Çiftleşen dişiler yumurtalarını özellikle 2- 3 yıl işlenmemiş ve üzeri hafif otlanmış bahçelerde, toprağın 15- 25 cm derinine, 25- 30’luk gruplar halinde koyarlar.

Bir dişi ortalama 60 yumurta bırakır. Yumurtaların kuluçka süresi ortalama 30 gündür. Çıkan larvalar toplu halde yaşayıp otların köklerini kemirir ve 2 ay sonra gömlek değiştirerek ikinci dönem larva olurlar. İkinci dönem larvalar birbirinden uzaklaşır ve oburca beslenirler. Sonbaharda kışı geçirmek üzere toprağın derinliklerine inerler. Bu derinlikte Karadeniz Bölgesi için nemden çok toprak sıcaklığı etkilidir. Bu derinlik fındıkta yaklaşık 50 cm kadardır. Mart ve nisana kadar devam eden hareketsiz dönemden sonra önemli zararlar yapacak bir beslenme başlar ve haziran başlarına kadar devam eder. Daha sonra bir gömlek daha değiştirerek üçüncü dönem larva haline gelirler. Üçüncü dönem larva süresi 1 yıldır ve bu dönemde önemli zararlar yapar. Kışı toprağın 60 cm kadar derinliğine inerek geçirirler. Temmuz ayında toprak yüzeyinden 15-35 cm derinde topraktan bir yuva içerisinde pupa olurlar. Eylülde ergin hale geçen pupalar yuvayı terk etmeyip ertesi ilkbahara kadar burada bulunur ve her 3 yılda bir döl verirler.

 Erginler yaprak ve çiçekler üzerinde beslenerek zarar yaparlar. Yoğun olarak bulundukları meyve ve orman ağaçlarını yapraksız bırakabilirler. Fakat zifin çiçeklerinin fazla bulunduğu yerlerde bu çiçekleri tercih etmelerinden dolayı kültür bitkilerinde zararlı durumuna geçmezler. Larvalar, ilk dönemlerinde toprak yüzeyine yakın otların kökleri üzerinde beslendiklerinden fındıktaki zararları çok önemli değildir. Fakat ikinci döneme geçen larvalarda gelişme hızlanır ve buna bağlı olarak ta, aldıkları besin miktarı artar. Aynı zamanda daha derinlere indiklerinden, ot köklerinden uzaklaşıp fındık kökleriyle beslenmeye başlarlar.

Fındıkta 1 cm çapına kadar olan köklerini kolayca koparıp kökleri tahrip ederler. Daha sonra oluşan cılız sürgünler yaz sıcaklarında hemen kurur. Larvaların üçüncü dönemdeki zararı ikinci dönemdekinden daha şiddetlidir. Bazı bahçelerde % 50 dolaylarında zarar yaptığı saptanmıştır.

Samsun Tarım ve Orman İl Müdürü İbrahim Sağlam, konu ile ilgili yaptığı açıklamasında, Fındık üretiminde önemli zararlılardan birisi olan Mayıs Böceği ile mücadelede kültürel mücadelenin önemine dikkati çekerek;  Ekim ayından itibaren fındık bahçelerinde toprak işlemede çiftlik gübresi kullanılmaya başlanması ve çiftlik gübresi kullanırken  kullanılan gübrenin mutlaka yanmış olması gerektiğini,  aksi takdirde yanmamış çiftlik gübresinin içerisinde Mayıs Böceği larvaları olabileceği için yanmamış çiftlik gübresinin kullanılmaması gerektiğini belirtmiştir.  

İl Müdürü Sağlam, açıklamasının devamında ayrıca: Bu zararlının görüldüğü fındık bahçelerinde Tarım Takvimine göre; eylül ayının ikinci yarısından başlayarak ekim ayı sonuna kadar Bakanlığımız tarafından ruhsatlandırılmış Bitki Koruma Ürünlerinden birisi ile toprak ilaçlamasının yapılmasının bir sonraki üretim sezonunda Mayıs Böceği yoğunluğunu önemli derecede azaltabileceğini ifade ederek; üreticilerimizin bulundukları İl veya İlçenin Tarım ve Orman Müdürlüklerine başvurmaları halinde kendilerine konu ile ilgili detaylı bilgi alabileceklerini hatırlatmıştır.

Tarıma, özellikle de cevize yatırım yapmayı düşünen yatırımcılara ve sektöre yeni girmek isteyenler için işin beş önemli püf noktasını paylaşan CÜD Eş Başkanı Ergüder, sadece tek bir ceviz ağacının, toprakla buluşmasından neredeyse 8-12 yıl sonra tam olarak ürün vermeye başladığını söyledi. Bir ceviz ağacının verimden düşmesine rağmen uzun bir süre susuzluğa dayanabildiğini de belirten Ergüder, “Ancak, 48 saat suda kalması durumunda hayatı sona erebiliyor. Bu nedenle taban suyunun ceviz yetiştiriciliğinde çok önemli bir yeri var” diye konuştu. Yaklaşık 10 yıldır ceviz üreticiliği yapan Ergüder’e göre; ceviz üretimine başlamak isteyenlerin dikkat etmesi gerekenler şöyle:

1- “BİR CEVİZ AĞACININ 15 METREKÜP SUYA İHTİYACI VAR”

“Ceviz yetiştiriciliğine başlamayı planlayan yatırımcıların, kendilerine sormaları gereken ilk ve en önemli soru, “Yeterli suyum var mı?” olmalı. Bir ceviz ağacı, bilinen yanlışların aksine tam verime ulaşabilmesi için ciddi anlamda suya ihtiyaç duyuyor. Bir sezonda tek bir ceviz ağacının; toprak yapısı ve yağış durumları da hesaba katıldığında, yaklaşık olarak 15 metreküp kadar suya ihtiyacı var. Toprak yapısına uygun sulama altyapıları sayesinde, sulama rejimi ve ağaçların potansiyeli daha da yukarı çıkıyor.

 2- DİKİM YAPILACAK BÖLGENİN İKLİMİNE UYGUN TÜRLER SEÇİLMELİ

Toprak derinliği ve taban suyu problemlerinin olmaması gerekiyor. Öte yandan dikim yapılacak bölgenin iklim koşulları da göz önünde bulundurularak; iklime uygun, erken ya da geç donlardan etkilenmeyecek türlerin seçilmesi gerekiyor. Ceviz, Türkiye’nin her bölgesinde yetişebilen bir meyve. Yapılan çalışmalar gösteriyor ki, hasatta alınan verimin, kış döneminde gerçekleşen soğuklanma süresiyle doğrudan ilişkisi bulunuyor. Bu nedenle kışın soğuk, yazın ise erken ve geç donlardan etkilenmeyen, suyun olduğu herhangi bir bölge, ceviz yatırımı yapmak için uygun. Ancak son yıllardaki yatırımların çoğu; Trakya, Marmara, Ege, İç Anadolu ve biraz da Güney Doğu Anadolu bölgelerinde yoğunlaştı.   

3- ARAZİNİN EĞİMİ ARTTIKÇA İNSAN GÜCÜNE İHTİYAÇ ARTIYOR

Arazinin eğimi de büyük önem taşıyan bir başka konu. Eğim arttıkça mekanizasyon yatırımları azalıyor ve insan gücüne yönelik ihtiyaç artıyor. Bu süreç de uzun vadede yatırımın verimliliğinin düşmesine neden oluyor. Ayrıca burada ceviz yetiştirecek kişinin kendisine şu soruyu sorması da gerekiyor: ‘Bu işi hobi olarak mı yoksa endüstriyel olarak mı yapacağım?’ Hobi olarak bakılıyorsa; gerçekten emek verilebilecek, duyarlı bakım yapılabilecek maksimum alan hedefi konulması gerekiyor. Sezon içerisinde ciddi bakım ve emek isteyen bir bahçenin ilgilenilemeyen kısmı her zaman motivasyonu ve bahçenin genel verim ortalamasını ne yazık ki aşağı çekebiliyor. Ancak konuya endüstriyel olarak bakılıyorsa, iş için minimum 250 dekarlık bir alan gerekiyor. Yatırımcının gücüne göre alan büyüdükçe ve ekip kuvvetlendikçe ölçek ekonomisiyle birlikte maliyetler daha da düşebiliyor. 

4- YATIRIM MİKTARI, GÜNCEL MALİYETLERE GÖRE HESAPLANMALI

Bir ceviz yatırımında genel bilinen yanlışların aksine, fidanlar dikildiğinde iş bitmiyor, aksine işe daha yeni başlanılmış oluyor. Bahçe yönetimine paralel, bir ceviz ağacı 8-12 yıl arası maksimum verime ulaşıyor. Bu süreçte ihtiyaçlar, kişi tarafından karşılanabiliyor. Verimli bir ceviz bahçesinin başlangıç noktası, tek bir traktörden maksimum düzeyde yararlanmak olarak düşünülebilir. Tecrübelerimize göre, bir traktörle yaklaşık 250 dekarlık bir bahçe yönetilebiliyor. Yapılacak arazi alt yapısı, sulama sistemi ve mekanizasyon yatırımlarının birim maliyeti, ancak bu ölçek ve üzerinde verimli bir noktaya ulaşabiliyor. Yatırım miktarı için bir genelleme yapmak imkânsız olsa da güncel maliyetlere göre hesap yapmakta fayda var. Çünkü yatırım öncesinde hazırlanan iş planları ve gelir / gider tablolarının çok büyük bir kısmı, önümüze çıkanlarla çok farklı oluyor.

5- CEVİZ YERE DÜŞTÜKTEN SONRA 48 SAAT İÇİNDE TOPLANMALI VE KURTULMALI

Hasat döneminde en dikkat edilmesi gereken konu hızlı olmak. Olgunlaşma sürecini tamamlayan ceviz, önce yeşil kabuğunu çatlatır, ardından da düşer. Mahsulü hastalıklardan koruyabilmek ve ürünün kalitesinden ödün vermemek adına, cevizin yere düştükten sonra en geç 48 saat içerisinde toplanması ve kurutulması gerekiyor. Kuvvetli bir hasat ekibi, hızlı bir mekanizasyon ya da çevrede kurulu bir ceviz işletim tesisinin bulunması, ürünün değerinin korumasında büyük önem taşıyor.”

Konu hakkında açıklama yapan İl Müdürü İzzet Murat;

“İlimiz yoğun yağış rejimine bağlı olarak bahar aylarında Septorya, yaprak lekesi, sarı pas, mantar enfeksiyonu vb. hastalıklar görülebilmektedir. Verim kaybının en aza indirilmesi ve hastalığın ilerleyerek bayrak yaprağa (en üst yaprak) sıçramasını önlemek amacıyla, üreticilerimizin enfeksiyonun tarladaki seyrine ve iklim şartlarına göre hastalık etmenine karşı olası belirtilerde il/ilçe Müdürlüklerimize danışarak ruhsatlı bitki koruma ürünleri hakkında bilgi almaları faydalı olacaktır.

Üreticilerimizin olası mağduriyetlere karşı aşağıda açıklamada yer alan hastalık belirtilerini gözlemlemek suretiyle zamanında ve ruhsatlı ilaçlarla etkin mücadelesi olası mağduriyetlerin önüne geçecektir" dedi.

 Septorya hastalığı;

Yaprak üzerinde damarlar ile sınırlandırılmış, küçük düzensiz kahverengi lekeler şeklindedir. Kül rengi lekelerin merkezinde gelişir. Bu lekeler yayılır ve birleşir, sonuçta yaprağın tümü lekelerle kaplanır. Lekelerin genişlemesiyle bunların koyu renkli sınırları kaybolur ve açık yeşil bir renge döner.

İlk olarak en  alt yapraklarda görülür.

Üst yapraklara yayılma hızı, çevre koşullarına ve çeşidin duyarlılığına bağlı olarak değişir.

Gelişme esnasında etmen yaprak dokusu içine gömülüdür.

Ayrıntılı bilgi, teknik destek, dilek, şikayet, talep ve görüşleriniz için İl/İlçe Müdürlüğü ile irtibata geçebilirsiniz.

            “Fındık bitkisinin önemli hastalıklarından biri olan Külleme hastalığı, ilkbaharda gelişmekte olan yaprak ve sürgünler üzerinde belirtilerini gösterir. Hastalık rüzgârla taşınarak bitkiden bitkiye yayılır. Külleme hastalığı belirtileri yaprağın üst kısımlarında renk açılmaları ve sarımsı  lekeler halinde görülür. İlerleyen zamanlarda yapraklar giderek kahverengileşmeye, gevrekleşmeye, kıvrılmaya başlar ve vaktinden önce dökülürler. Genç sürgünlerde ve yapraklarda yüzeyde ilk önce un serpilmiş gibi bir görüntü oluşmakta; ilerleyen dönemlerde ise renkte matlaşma ve kahverengileşmeler meydana gelmektedir. Özellikle erken dönemde hastalığa yakalanan çotanaklarda kurumalar gözlenmektedir.

            Mücadelesinde, bulaşma kaynaklarının azaltılması için yere dökülen yapraklar ile hastalıklı bitki artıkları toplanmalı, bulaşık dip sürgünleri kesilmeli ve imha edilmelidir. Bahçede nemi azaltmak, iyi bir hava sirkülâsyonu, yeterli ışıklanma sağlamak için budama ve yabancı ot mücadelesine önem verilmelidir. Fındık bahçelerinde külleme  hastalığı hava sıcaklıklarına bağlı olarak, Nisan ayı ortalarından itibaren görülmeye başlar ve belirtiler görülür görülmez ilaçlamaya başlanır. Daha önceki yıllarda, bahçede   hastalık görülmüş ise belirtiler görülmeden de, çotanak bağlama döneminde ilaçlama yapılır.

            Hastalığın şiddeti; iklim koşulları ve ilacın etki süresi dikkate alınarak ikinci ve diğer ilaçlamalarla hasada kadar devam edilir. İlaçlamalarda Bakanlığımızca tavsiyesi olan ruhsatlı Bitki Koruma ürünlerinden herhangi biri  kullanılmalıdır. Çisentili ve mevsim için anormal sayılabilecek çok sıcak günlerde ve güneşli günlerde öğle saatlerinde ilaçlama yapmaktan kaçınılmalıdır. İlaçlamalarda sırt pülverizatörü, mekanik, motorlu veya hidrolik bahçe pülverizatörü kullanılmalıdır. İlaç etiket bilgilerine dikkat edilmeli,  ürüne tavsiyesi olan Bitki Koruma Ürünü ile zamanında ve uygun doz ile tüm bitki yüzeyini kaplayacak şekilde uygulamalar gerçekleştirilmelidir.

            Üreticilerimizin Külleme hastalığına bağlı ürün ve kalite kaybı yaşamamaları için; Fındık bahçelerini kısa aralıklarla kontrol etmeleri, hastalık belirtileri görülür görülmez kimyasal mücadeleye başlamaları,  ilaç uygulamalarının iyi bir kaplama sağlayacak şekilde yapılması ve tüm koruyucu önlemlerin alınması gerekmektedir. Ayrıca üreticilerin, hastalığa bağlı verim kaybı yaşamamaları için İl/ İlçe Müdürlüklerinden ayrıntılı bilgi almalarını ve Fındıkta Külleme hastalığı mücadelesini aksatmadan zamanında yapmaları gerekmektedir. Bol bereketli bir üretim sezonu diliyorum.” dedi.             

İl Müdürü Sağlam:

“İlimizde 2022 yılı verilerine göre muhtelif çeşitlerde 2.642 da alanda, yaklaşık 10.000 ton  Elma üretimi bulunmaktadır. Önemli miktarlarda tüketime sunulan Elma üretiminde ilimiz için ‘Karaleke’ hastalığı mücadelesi önem arz etmektedir. İlk mücadelenin   zamanında yapılmaması, aynı aktif maddeli pestisitlerin (Zirai Mücadele İlacı) üst üste kullanılması, kalibrasyon ayarı yapılmadan (doğru doz ve su miktarı)  ilaçlama yapılması  mücadelede başarıyı olumsuz etkilemektedir.

            Yağışlar, yüksek nem ve uygun sıcaklıklar hastalığın gelişimini hızlandıran etmenlerdir. Elma ve Armut Bahçesi olan çiftçilerimizin zamanında söz konusu hastalığa karşı, Elma ve Armut bahçelerini ilaçlamaları gerekmektedir.

            Karaleke mücadelesinde;

            1. ilaçlama: Çiçek gözleri kabardığında

            2. ilaçlama: Pembe çiçek tomurcuğu döneminde  (Çiçekler ayrı ayrı görüldüğünde)

            3. ilaçlama: Çiçek taç yapraklan %70-80 dökülünce,

            Ve diğer ilaçlamalar:

            Meteorolojik koşulların (yağış, uygun sıcaklık ve nem) hastalığın ilerlemesi için uygun olduğu durumlarda, kullanılan ilaçların etki süreleri dikkate alınarak 7- 15 gün ara ile uygulanmalıdır.

            İlk ilaçlamanın bakırlı ilaçlarla yapılması, daha sonraki ilaçlamalarda ise her defasında farklı etkili maddeye sahip ilaçların kullanılması hastalıkla mücadelede başarı oranını artırmaktadır. İlimiz şartlarında bahçedeki hastalık durumuna göre fenolojik durum ve iklim şartları dikkate alındığında ilimiz için 2. (veya 3.) ilaçlama zamanı gelmiştir.

Değerli Üreticilerimiz; erken tahmin ve uyarı sistemi yapacağınız gereksiz ilaçlamalarınızı önlemek, uygun zaman ve dozda ilaçlama yapmanız için çalışmaktadır.

Entegre mücadele esaslarına uygun olarak yapılan çalışmalar, cebinizi, bahçenizi, çevrenizi ve sağlığınızı korumaya yöneliktir.

Tarım ilaçlarını dikkatli kullanınız. İlaçlamalarınızı arıların çalışmadığı serin saatlerde yapınız !

Reçetesiz ilaç kullanmayınız! Reçete için İl/ İlçe Müdürlüklerine başvurunuz.

Kullanmadan önce ambalaj üzerinde yer alan etiket bilgilerini mutlaka okuyunuz.

Tavsiye edilen ürünlerin dışında kesinlikle kullanmayınız.

İnsan sağlığına ve çevreye yönelik riskleri önlemek için kullanma talimatlarına uyunuz.

İlaçlama sırasında lütfen eldiven, gözlük, maske takınız ve tulum giyiniz !

İlaç ambalajlarını rastgele yerlere atmayalım, çevremizi koruyalım !

Ürününüz bol bereketli olsun.” dedi.

Fındık bahçelerimizde yoğun zarar yapan Fındıkta Külleme Hastalığına karşı; 24 Nisan 2021 tarihinden itibaren fındığın gelişimi takip edilerek meyve (çotanak) bağlama döneminde ilaçlı mücadeleye başlanabilir.

Hastalık tüm fındık üretim alanlarında ekonomik anlamda zarara neden olmaktadır. Bu nedenle üreticilerimiz bu dönemde bahçelerini kontrol etmelidir.

Hastalık belirtisi görülmeyen bahçelerde birinci ilaçlamada koruyucu Bitki Koruma Ürünü olarak % 80 Kükürt kullanılması; ikinci ve diğer ilaçlamalarda ve hastalığın görülmeye başladığı bahçelerde ise tedavi edici Bitki Koruma Ürünlerinden birinin kullanılması gerekmektedir.

İlaçlama başlamadan önce arıcıların arılarını ilaçlama sahaları dışına çıkarmaları gerekmektedir.

İlaçlamalarda atomizör kullanılacaksa ocak başına en az 1 litre, motorlu pülverizatör kullanılacaksa en az 2 litre ilaçlı su olacak şekilde, fındık ocakları dipten başlanarak yıkama şeklinde ilaç atılmalıdır.

Mücadelede tavsiye edilmeyen Bitki Koruma Ürünü kullanılmaması, yaprak gübreleri hariç herhangi bir kimyasal maddenin Bitki Koruma Ürünüyle karıştırılmadan önce etiket bilgilerindeki karışılabilirlik durumu değerlendirilerek ona göre uygulama yapılmadır.

İnsan ve hayvan sağlığı bakımından kullanılan Bitki Koruma Ürününün son ilaçlama ile hasat arasındaki süresine göre ilaçlama bitiminden 7-28 gün sonrasına kadar ilaçlama yapılan bahçelerde hayvan otlatılmamalı ve meyve yenmemelidir.

Kullanılacak Bitki Koruma Ürünleri İl Müdürlüğümüz tarafından yetkilendirilmiş olan  Bitki Koruma Ürünleri Satış Bayisinden alınarak Bitki Koruma Ürünleri Uygulama Belgesine sahip kişiler tarafından uygulanmalıdır.

Üreticilerimiz daha geniş bilgi almak için  İl/ilçe Tarım ve Orman Müdürlüklerimize müracaat edebilirler.

             Azotlu gübre; fındık ocaklarının dal uçları iz düşümü altındaki 30-40 cm. genişliğindeki banda serpilip, 5-10 cm. toprak derinliğine karıştırılmalıdır.

            Üreticilerimiz gübre tercihlerini İlimiz topraklarının asidik karakterde olduğunu göz önüne alarak yapmaları gerekmektedir. Toprak PH nın düşmesine sebep olabilecek olan içerisinde kükürt(S) bulunan gübrelerin kullanımından kaçınılmalıdır.

Fındık bahçelerinde azotlu gübre uygulama zamanı gelmiştir. Öncelikle fındık bahçelerden usulüne uygun numune alarak yetkili toprak laboratuarlarından, toprak analiz yaptırılması gerekmektedir. Üreticilerimizin Toprak  Analizi sonucuna göre gübre uygulaması yapması ekonomik karlılık açısından önemlidir. Aynı zamanda çevreyi kirletmeden,  istenilen dozda, istenilen zamanda uygulama yapmak verimliliği artıracaktır. Fındık bahçelerinde azotlu gübre uygulaması iki kez yapılmalıdır. 1.doz Mart ayı içerisinde tomurcuklar kabarmaya başladığında, 2. doz ise Mayıs sonu-Haziran başında uygulanmalıdır.

             Azotlu gübre; fındık ocaklarının dal uçları iz düşümü altındaki 30-40 cm. genişliğindeki banda serpilip, 5-10 cm. toprak derinliğine karıştırılmalıdır.

            Üreticilerimiz gübre tercihlerini İlimiz topraklarının asidik karakterde olduğunu göz önüne alarak yapmaları gerekmektedir. Toprak PH nın düşmesine sebep olabilecek olan içerisinde kükürt(S) bulunan gübrelerin kullanımından kaçınılmalıdır.

Fındık bahçelerinde azotlu gübre uygulama zamanı gelmiştir. Öncelikle fındık bahçelerden usulüne uygun numune alarak yetkili toprak laboratuarlarından, toprak analiz yaptırılması gerekmektedir. Üreticilerimizin Toprak  Analizi sonucuna göre gübre uygulaması yapması ekonomik karlılık açısından önemlidir. Aynı zamanda çevreyi kirletmeden,  istenilen dozda, istenilen zamanda uygulama yapmak verimliliği artıracaktır. Fındık bahçelerinde azotlu gübre uygulaması iki kez yapılmalıdır. 1.doz Mart ayı içerisinde tomurcuklar kabarmaya başladığında, 2. doz ise Mayıs sonu-Haziran başında uygulanmalıdır.

             Azotlu gübre; fındık ocaklarının dal uçları iz düşümü altındaki 30-40 cm. genişliğindeki banda serpilip, 5-10 cm. toprak derinliğine karıştırılmalıdır.

            Üreticilerimiz gübre tercihlerini İlimiz topraklarının asidik karakterde olduğunu göz önüne alarak yapmaları gerekmektedir. Toprak PH nın düşmesine sebep olabilecek olan içerisinde kükürt(S) bulunan gübrelerin kullanımından kaçınılmalıdır.

Anacardiaceae familyasına ait olan sumak, tropik ve ılıman bölgelerde doğal olarak yetişiyor. Türkiye'nin yanı sıra Akdeniz ülkelerinde, Afganistan, İran, Yunanistan, Bulgaristan, İtalya ve Fransa gibi bölgelerde de yayılış alanı buluyor. Genellikle 2-3 metre boyunda, nadiren 5 metreyi aşan, çok dallı çalı veya ağaç formunda görülen sumak, güçlü rüzgârlara ve kuraklığa dayanıklı yapısıyla biliniyor. Kuru, taşlı ve kayalık zeminlerde, 600-1900 metre yükseltilerde yetişebiliyor. Tohumla çoğaltılan bitkinin yaprakları tek tüysü, sürgünleri ise yoğun kadifemsi tüylerle kaplı oluyor. Sonbaharda kırmızı-turuncu renge bürünen yaprakları, eşsiz bir görsel şölen sunuyor.

Tarihsel Kullanımı ve Sağlık Faydaları

Sumak, yaprak ve meyvelerinde bulunan önemli bileşenler sayesinde uzun yıllardır ilaç hammaddesi olarak kullanılıyor. Dioscorides ve İbni Sina gibi tarihi tıp insanları tarafından hemoroit, ağız yaraları, ishal ve göz hastalıkları tedavisinde önerilmiş. Anadolu halkı arasında ise ağız yaraları ve diyabet tedavisinde yaygın olarak kullanılıyor.

Sumağın öne çıkan faydaları şunlardır:

• Güçlü Bir Antioksidan: Sumak, birçok baharattan daha güçlü bir antioksidan kaynağıdır. Vücuttaki serbest radikallerle savaşarak hücrelerin kanserleşmesini önlemeye ve kronik hastalık riskini azaltmaya yardımcı olur.
• Antiinflamatuar Etki: Grip ve soğuk algınlığı gibi enfeksiyon hastalıklarında vücudun direncini artırır. İçerdiği C vitamini sayesinde bağışıklık sistemini güçlendirir ve ağrıların azalmasına katkıda bulunur.
• Kan Şekerini Düzenler: Bilimsel çalışmalar, sumağın kan şekeri seviyelerini düzenlemeye yardımcı olduğunu ve diyabetin yol açtığı komplikasyonları azaltabileceğini gösteriyor.
• Enfeksiyonlara Karşı Koruma: Antifungal ve antibakteriyel özellikleri sayesinde, enfeksiyon hastalıklarına yol açan mikroorganizmalarla mücadele eder. Boğaz enfeksiyonlarında çay olarak tüketimi, boğaz ağrısı ve öksürüğü hafifletebilir.
• Diüretik Etki: İdrar söktürücü özelliğiyle idrar yolu enfeksiyonlarından korunmaya ve yüksek tansiyonun düşürülmesine yardımcı olur. Vücuttaki toksik maddelerin atılımını destekler.
• Kalp ve Damar Sağlığını Koruma: Kandaki kolesterol ve trigliserid seviyelerini düşürerek, koroner arter hastalıkları ve kalp krizi riskini azaltır.
• Kadın Sağlığı: Bilimsel araştırmalar, sumağın adet sancılarını hafifletebildiğini ve emziren annelerde anne sütünü artırıcı etki gösterebildiğini ortaya koyuyor.

Sumağın insan sağlığına olan katkılarının daha fazla bilinmesiyle birlikte, tüketimine olan ilgi de artmaya devam ediyor. Ancak yetiştiricilik ve ıslah çalışmaları alanında sınırlı kalınması, bu değerli bitkinin potansiyelinin tam olarak değerlendirilemediğini gösteriyor.

Sulama

Aloe Vera fidesinin dikimi yapıldıktan sonra  1 hafta su verilmemelidir. 1 hafta geçtikten sonra hafta da 1 ya da sıcaklık durumuna göre haftada 2 defa olacak şekilde aloe vera bitkisini sulamaya başlayabilirsiniz. Bu süreçte sulama yaparken toprağı elinizle kontrol edin. Yeterli nem var ise
sulama yapılamamalıdır. Kış aylarında Aloe vera bitkisi uykuya
geçer. Uyku döneminde bitki kök vermek için çalışır. Sonbahar kış aylarında sulamayı azaltıp 2 haftada bir sulama  yapılmalıdır.

Gübreleme

Aloe Vera'nın bitkisinin fosfor ihtiyacı  azot ve potasyuma göre çok daha yüksektir. Özellikle amonyum nitratlı gübreler verilmelidir.  İlkbahardan sonbahara kadar ayda bir kez  sıvı gübre verilir. Bahar ayları boyunca çiçeklenmeyi arttırmak için 10 – 40 – 10 şeklindeki kompoze gübrelerler tercih edilmelidir.

Hastalık ve Zararlıları

 Kök Çürüklüğü

Hastalığın belirtileri yapraklarda kloroz ve özellikle sıcak havalarda solgunluk şeklinde ortaya çıkar.
Genç bitkilerde zararlanma daha çabuk olur. Bitkiden bitkiye kolaylıkla bulaşır. Özellikle hastalıklı bitkiyi kesen bıçakla başka bir bitkinin kesilmemesi gerekir. Mutlaka kullanılan alet temizlenmelidir. Aksi halde sağlıklı bitkiye de hastalık geçer. Çürüme başlamışsa kökteki çürük yerler kesilip atılmalıdır. Kalan kesik yerlerde uygun bir fungusitle ilaçlanmalıdır.
Saksı toprağının sürekli olarak ıslak tutulduğu ve toprak sıcaklığının 10 – 20 C° olduğu koşullar patogenlerin bulaşma olanağını arttırdığı unutulmamalıdır. Kökü iyileşen bitki yeni hazırlanmış saksı ve harca dikilmelidir. Bu hastalığa bitkilerin yakalanmasını önlemek için neme çok dikkat etmeliyiz. Fazla sulama ve gübrelemeden kaçınmalıyız.

 Pas Hastalığı

Hastalığın ilk belirtileri yaprağın üst yüzeyinde renk açılmasıdır. Daha sonra lekeler birleşerek kahverengi nekrotik lekelere dönüşür. Yapraklar zamanla özümleme alanı daraldığı için solup kuruyabilir. Mutlaka ilaçlama yapılmalıdır. Hastalığın kuluçka süresi 3 hafta olduğu göz önüne alınarak ilaçlama mutlaka yapılmalıdır. Ayrıca sağlam ve hastalıksız anaçlardan çelik alınmalıdır. Fazla nem ve yağmurlama ise sulama hastalığı yayar. Bu nedenle nem denetim altında tutulmalıdır. Fazla azotlu gübreden kaçınılmalıdır.

 Kabuklu Bitler

Emici böceklerdir. Yaprakların altında bulunur. Bulundukları yere koruyucu, bal-mumu yapısında bir kalkanla yapışır. Dış görünüm olarak yapraktan ayırt edilemez. Ancak kalkan yerinden kaldırılınca zararlının burada olduğu anlaşılır. Kullanılacak ilaçların kesin olarak kalkanın içine sızacak yapıda olması gerekir. Bu zararlı çok çabuk yayılım gösterir. Mücadelesinde mutlaka ilaçlama yapılmalıdır.

Unlu Bitler

Kabuklu bitlerle yakın akrabadır. Mumsu bir madde ile üzeri kaplıdır.Bitkilerin yaprağına, sapına ve gövdesine zarar verir. Zararlı görüldüğünde mutlaka ilaçlama yapılmalıdır.

Kullanım Alanları

Aloe Vera bitksi 4 kısımdan oluşur. Dış katman, iç deri, jel ve lateks.Bunları birbirinden ayırmayı başarırsanız aloe vera yemenin faydaları dahi var diyebiliriz. Ancak bilinçsizce yapılması kesinlikle tavsiye edilmez.

Dış Katman: Zehirli olma ihtimali yüksekti.Ayrıca çevreden gelen toz, kir ve bakteri barındırır.Aynı zaman acı bir tadı vardır.

Lateks : Müshil ilacı yapımında kullanılan malzemeleri içerir. Bu nedenle yenilmesi baş ağrısı, ishal, bulantı ve kusmaya yol açar. Dış katman ile deri arasında yer alan sarı sıvıdır. Fazla tüketilmesi ise ölümlere dahi neden olabilir. 

Jel : Yenilmesi durumunda herhangi bir sorun yaratmayacak, tadının güzel olduğu söylenen iç sıvıdır. Hatta kokyeyl yapımların ek olarak kullanılır. Aloe vera bitkisi ile yapılmış detox içeceklerine de eklenir.

İç Deri : İç deri bölgeyi tüketmek tamamen güvenilirdir. Hatta bir çok restoranda salataların içine tat vermek amaçlı eklenir.
İçinde bulunan 6 farklı antiseptik özelliği ile küf ve mantarı yok etmede oldukça başarılıdır. Aloe Vera süs bitkisi olarakta bilinmaktedir. Kozmetik firmaları tarafından kişisel
bakım ürünü yapımında, gıda sektöründe birçok alanda ve en önemli pazarını sağlık sektörü oluşturmaktadır.
Aloe Vera yetiştiriciliği için öncelikle Jel hammadde için en uygun tür olan Aloe Vera’nın seçimi en önemli unsurların başında gelmektedir. Jel hammadde için en uygun tür Aloe Barbadensis Miller Stockton’dur. 

Yumru, kök ya da rizoma sahip olan karasal orkidelerde, her bitki genellikle iki yumru taşımaktadır. Kıs mevsimini bir önceki sene  meydana gelen yumrunun (ya da o sene Eylül-Ekim ayında dikilen anaç yumru) aracılığıyla geçiren bitkinin, bahara doğru ek köklerinden biri kalınlaşmaya başlamakta ve uç kısmında bitkinin ilk ve en derinde olan yumrusu meydana gelmektedir. Bu yumru gelişirken, diğer taraftan yukarı doğru da bir tomurcuk aracılığıyla yeni yılın gövdesi meydana gelmektedir. Bitkinin gelişmesi ilerledikçe yeni yumrular da oluşmakta, eski yumru buruşarak, yeni yumrunun yanında ona yapışık ve içi boşalmış halde kalmaktadır. Eski yumru, yeni yumruları ve yeni bitkiyi meydana getirmektedir. Ana sapa en en yakın ve sağlam şekilde bağlanan yumru erken dönemde daha buruşmamış olan hasat döneminde buruşmuş içi boşalmış ekonomik önemi olmayan yumrudur. 

Ortalama boyu 45-50 cm olan bitkilerin toprağın ilk 10 cm’lik derinliğinde yumruları oluşturduğu gözlemlenmiştir. Oluşan ilk ve en derindeki yumrunun ortalama söküm ağırlığının 8-10 gr arasında 2. yumrunun 2,5-3 gr, üçüncü yumrunun 0,5-1 gr arasında değiştiği bulunmuştur. Nisan sonu Mayıs başında yumruyu ana bitkiye bağlayan kökün yaşlandığı eski canlı görüntüsünü kaybettiği ve bağlantı yerinden oluşan ayrım tabakası sayesinde çok kolay ayrıldığı büyüme ucunun oluştuğu gözlemlenmiştir.

İKLİM VE TOPRAK İSTEKLERİ

Salep bitkisi ülkemizin her yöresinde doğal olarak yetişmektedir. Zamanla bulundukları yerlere adapte olmuşlardır. Bu nedenle söküldüğü iklime eşdeğer iklimlerde çok rahatlıkla yetiştirilebilmektedir. Ege bölgesi salepleri 600 - 700 metreye kadar rahatlıkla yetişmektedir. Daha yüksek rakımlarda denemeler yaparak çıkan sonuçlara göre hareket edilmelidir. Salep bitkisi doğada her tür toprakta yetişebilmekte ise de; kültür ortamında, diğer yumrulu bitkilerde olduğu gibi hafif bünyeli, kışın su tutmayan süzek ve organik maddece zengin toprakları daha çok tercih etmektedir.

TOPRAK HAZIRLAMA

Türkiye genelinde düşünüldüğünde, salep elde edilen türler özellikle kireçli topraklarda yetişirler. Bitki bünyesindeki azot, fosfor ve potasyum miktarları ise, türlere göre değişmekle birlikte, genellikle kültür bitkilerinden yüksek bulunmuştur. Salep yumrusu bitkinin toprak altı organlarından elde edildiğinden çok iyi bir tarla hazırlığı istemektedir. Haziran ayında toprak işleme öncesi dekara 4-5 ton hesabı ile yanmış ahır gübresi (büyükbaş veya küçükbaş) atılarak homojen şekilde toprağa karıştırılmalıdır. Son zamanlarda solucan gübresi kullanımı da Şekil 2. Yumruların ana bitkiden ayrılma safhası yaygınlaşmıştır. Solucan gübresi kullanılacaksa dekara 400-500 kg kullanılabilir. Sürme işleminin ardından topraktaki yabancı ot tohumlarını ve diğer zararlıları öldürmek üzere Dazomet etkili maddeli ilaçlarla 60 Kg/da etkili madde dozuyla ilaçlanarak üzeri polietilen örtüyle örtülür. 15 gün sonra polietilen örtü kaldırılıp toprak üç ay kadar havalandırılır. İlaç buharlaşma özelliğinde olduğundan yaz boyunca birkaç defa sürülerek tamamen uzaklaşması sağlanır. Eylül ayı içinde dekara 15 kg N, 10 kg P2O5, 15 kg K2O hesabıyla temel gübreleme yapıldıktan sonra arazi tekrar işlenerek 25-30 cm yüksekliğinde ve 100 cm genişliğinde küçük sırtlar oluşturulur (Şekil 3). Bu sırtların üzeri düzlenerek gevşek yapılı tohum yatağı hazır hale getirilmiş olur. Sırt oluşturmanın gayesi hem uygun tohum yatağı hazırlamak hem de kışın bitkilerin aşırı yağışlarda su altında kalmasını önlemektir. Hazırlanan bu yastıkların üzerine her yastığa 3 hat olmak üzere 20 cm aralıklı damlatıcılara sahip borularla damlama sistemi kurulur.

YUMRU DİKİMİ

Nisan-Mayıs aylarında hasat edilip oda şartlarında dikime kadar bekletilen yumrular Ağustos ayı sonlarında gecelerin serinlemesi ile sürmeye başlar. Sürmenin başlaması ile İzmir/Menemen koşullarında Eylül ayı ortasından itibaren, daha önceden hazırlanmış olan sırtlar üzerine sıra arası 15 cm ve sıra üzeri 10 cm olarak, yumrular büyüme noktaları yukarı gelecek şekilde 6-8 cm derinliğe (soğan kıskası diker gibi) dikilir (Şekil 4). Dikimin ardından danaburnu ve toprak kurtlarına karşı endosülfan etkili maddeli insektisit karıştırılmış kepek kullanılarak ilaçlama yapılacaktır. Dikim işlemi biter bitmez sulanarak yumruların toprakla tam teması sağlanacaktır. Kış ve İlkbahar aylarında iklim şartlarına göre gerektiği zamanlarda sulama, ot alma işlemlerine devam edilecektir. İlkbaharda gerektiğinde danaburnu ve toprak kurtlarına karşı mücadeleye devam edilecektir.

BAKIM İŞLEMLERİ Yumru dikiminden sonra yağışlarla birlikte bitkilerin toprak yüzeyine çıktıkları görülür. Yağış yeterli gelmezse sulama yapmak gerekebilir. Yetiştirme esnasında karşılaşılan en önemli sorun yabancı otlardır. Salep bitkileri küçük boyutlu ve yerde olduklarından yabancı otlara karşı oldukça hassastır. Bu nedenle yetiştiricilik boyunca en az 2-3 defa elle ot alma işlemi yapılmalıdır. Salep bitkisi kışın yetişen bir bitki olduğundan, ihtiyaç duyduğu suyu doğal yağışlarla karşılamaktadır. Bazı yıllarda İlkbahar yağışlarının yetersiz olduğu durumlarda sulama ihtiyacı gösterebilmektedir. Bitkilerin gölge ortamlarda yetiştirilmeye çalışılması veya fazla yağışlardan sonra bitkilerin su altında kalması gibi durumlarda Alternaria hastalığına (Şekil 5) rastlanabilmektedir. Salep bitkisinin bilinen zararlıları domuz ve köstebektir. Domuz zararına karşı çit vb. şekillerde önlem alınmalıdır. Köstebek için kimyasal veya kültürel önlemler alınabilmektedir.

HASAT

Salep bitkilerinin erken sökülmesi durumunda 8-10 kg yaş yumrudan 1 kg kuru yumru elde edilmektedir. İdeal söküm zamanı 4-5 kg yaş yumrudan 1 kg kuru yumru elde edileceği zamandır. Bitkilerin tam çiçeklenmede olduğu dönemde hasat yapılmalıdır. Enstitüde yapılan çalışmalar Menemen koşullarında en uygun hasat zamanının Nisan sonu olduğunu göstermiştir. Hasat elle şaşula yardımı ile yapılmaktadır. Hasat esnasında yumruların yumru saplarından kırılarak toprak altında kalmamasına dikkat edilmelidir. İyi bakım şartlarında bitkiler 2 ile 3 arası yumru yapmakta, dekara 100-125 kg yumru dikildiği takdirde 300-375 kg arasında verim elde edilmektedir. DEPOLAMA Tohumluk amacıyla hasat edilen yumrular hasattan sonra soldurulup depolanabilecek hale gelmeleri sağlanmalıdır. Soldurma işlemi açıkta, havadar şartlarda plastik kasalar içinde, tek sıra halinde serilerek % 75 gölgeleme altında, iklim şartlarına göre yaklaşık 10-15 gün süreyle yapılır. Soldurma süresi havaların güneşli ve rüzgârlı gitmesi halinde kısaltılmalı, yağışlı, nemli ve serin gitmesi halinde uzatılmalıdır (Şekil 7). Bu esnada hava tahminleri takip edilerek yağış ihtimali olan günlerde yumruların üzeri polietilen örtü ile örtülmelidir. Soldurma esnasında yumrular küçük yaralarını tamir etmekte, kabuklarını kalınlaştırmakta ve bir miktar su kaybederek depolamaya çok daha uygun hale gelmektedirler. Çok yaralı yumrular soldurma esnasında ya çürümekte, ya da kuruyarak diğerlerinden kolaylıkla ayrılmaktadır. Yaralı Şekil 6. Köstebek zararı yumruların önceden bu şekilde ayrılması depolama esnasında çürüyerek etrafında bulunan sağlam yumruları da çürütme ihtimalini ortadan kaldırmaktadır. Soldurma işleminden sonra yumrular 4-5 santimetreyi geçmeyecek şekilde, plastik kasalara, karton kutulara veya patates soğan konulan çuvallara konularak doğrudan güneş görmeyen hava cereyanı ve fare zararının olmadığı yerlerde oda koşullarında muhafaza edilir (Şekil 8). Yumrular özel bir iklimlendirmeye ihtiyaç duymadan yumru dikimine kadar bu şekilde saklanabilir. Depolama esnasında yumrularda %40-50 civarı ağırlık kaybı görülebilir. Eylül sonu Ekim başında depodan çıkarılan yumrular fide yastıklarında hazırlanan yerlerine dikilmelidir.

KULLANIM ALANLARI

Salep orkidelerinin yumruları türlere göre değişmekle beraber yaklaşık olarak %50 bitkisel müsilaj, %24 nişasta, %1 şeker ve %10 protein içermektedir. Ülkemizde salep tıbbi bitki olarak ülser tedavisinde, üst solunum yolları rahatsızlıklarının tedavisinde ve müsilaj olarak kullanılmakta ayrıca dondurmalarda katkı maddesi olarak erime noktasının yükseltilmesinde ve geleneksel sıcak içecek olarak yaygın bir şekilde kullanılmaktadır.

Hastalığın belirtileri, a ğacın yaprakçık, meyve, genç sürgün ve yaprak saplarında görülür. Daha çok bir yaprak ve yaprakçık hastalığı olmasına ra ğmen, çok hasta meyvelerin perikarp (yeşil meyve kabu ğu)’ın dan, meyve içine de geçen hastalık, meyvelerin depolanması sırasında, di ğer fungal etmenlerinde hücuma geçmesine neden olacak zayıf meyveleri oluşturur, meyveler çabucak çürür.

Hastalık, genç yaprakların yaprakçıkları yarı büyüklü ğünü geçtikten sonra enfeksiyon yapmakta, penetrasyon noktasının çevresinde güneşe tutuldu ğunda veya gözle görülür şekilde renk açılmaları yapmaktadır. Daha sonra bu kısımlar sarımsı bir hale ile çevrilerek, orta kısımlar açık kahverengiden, koyu kahverengine de ğişen nekrotik dokulara dönüşür.Nekrotik lekeler noktalar halinde yaprakçık yüzeyine da ğılmış halde görülürken, zamanla birleşerek yaprakçığın belirli bir kısmını veya tamamını kaplar. A ğaç hastalıktan dolayı yaz ayı ortalarında, kenarları nekrozlardan kıvrık, kavruk veya tamamen ölü yapraklarla kaplanarak erken yaprak dökümü başlar. Bazen sonbahar gelmeden a ğaç tamamen yapraksız kalabilir. Ya ğışlı geçen yaz mevsimlerinde gece ve gündüz arası sıcaklık farkı fazla oldu ğu zamanlarda, sabah saatlerinde düşün çi ğ hastalığın hızla yayılmasına neden olur. Hastalık bir yaprak hastalığı oldu ğundan bitkinin asimilasyon (solunum) yüzeyini azaltarak, gelecek yıllara ait sürgün ve meyve oluşumunu olumsuz yönde etkiler ve verim düşüklü ğüne neden olur. Hastalık alçak yerlerde, dere boyu, yamaçlar ve vadi içlerinde açık alanlara göre daha fazla ortaya çıkar. Alınması gereken önlemler : Ceviz Antraknozu hastalığı için muhakkak kültürel ve ilaçlı mücadele yapılmalıdır. Hastalık kayna ğı olan yere dökülmüş yapraklar sonbaharda toplanıp yakılmalı veya derine gömülmelidir. Ayrıca üzerinde hastalığın lekesi ve derince yaraları bulunan önceki yıllara ait dallar budanıp uzaklaştırılmalıdır.

İlaçlı Mücadele Zamanı : 1.İlaçlama: Tomurcukların yeni patlamaya başladığı, yaprakların kedi kulağı olduğu dönem, 2.İlaçlama: Yapraklardaki yaprakçıkların yarı büyüklüğünü aldığı dönemde, 3.İlaçlama: Meyvelerin fındık büyüklüğünü aldığı dönemde, 4.Ve diğer ilaçlamalar: Meteorolojik koşullar ve kullanılan ilacın etki süresi dikkate alınarak yapılmalıdır.

KİMYASAL MÜCADELEDE KULLANILACAK İLAÇLAR ve DOZLARI

Fındıkta kullanılan ticari gübreler bünyelerinde bulundurdukları besin maddelerine göre; azotlu gübreler, fosforlu gübreler, potasyumlu gübreler ve kompoze gübrelerdir (çok bitki besin maddeli). Asidik karakterli topraklarda, PH 4.5 altında olması durumunda bitki tarafından azot alımı azalmaktadır. Bunun için toprak PH durumu kontrol edilerek toprak PH’ nın 4.5 altına düşmemesi için gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. Bu durumda sonbaharda kireç uygulaması önem kazanmaktadır. Uygun çeşit ve miktarda azotlu gübre kullanılması fındıktan istenilen düzeyde verim alınmasını sağlar ve toprak özelliğinin olumsuz etkilenmesi önlenmiş olur.

Bölgedeki fındık bahçelerinin büyük bir çoğunluğunun asit karakterde olduğu dikkate alınırsa, Kalsiyum Amonyum Nitrat (%26 CAN) kullanılması gerekli olmakla birlikte, yüksek oranda saf azot içeren (%45-46 N)   ÜRE Gübresi de kullanılabilir.

Aynı anda bitkinin istifadesine birden fazla besin maddesini sunan KOMPOZE (15-15-15, 20-20-0, 20-12-15 + İz Elemetler) gübrelerin; ayrı ayrı alma, taşıma ve depolama güçlüğünden kurtulma, uygulama işçiliği az olması gibi avantajlarından faydalanmak için gerekli şartlar temin edildiğinde uygun miktarda kullanılabilir. Kompoze gübre kullanılmak istenildiğinde dikkat edilmesi gereken en önemli husus; asidik karakterli topraklarda içerisinde kükürt bulunan kompoze gübrelerin kullanılmasından kaçınılması gerektiğidir.

Azotlu gübrenin uygulama biçimi ve zamanı azot kaybı üzerine etkilidir. Azot oldukça hareketli bir elementtir. İhtiyacı olduğu dönemden önce uygulanırsa topraktan yıkanarak ve gaz halinde uçarak kaybolur (fayda sağlanamamış olur). Uygulama zamanlarında vejetasyon (bitkilerde büyüme)  dönemi dikkate alınmalıdır.

Her bahçesin toprak yapısı ve azot ihtiyacı farklı olmakla birlikte genel olarak Giresun ilimizdeki fındık bahçelerinde organik madde oranına göre yapılan araştırmalarda bir vejetasyon döneminde 20-24 kg saf azot verilmesi gerektiği tespit edilmiştir.  Verilecek azotlu gübrenin ikiye bölünüp atılması ve toprağa karıştırılması bitki gelişimi ve meyve kalitesi için önem arz etmektedir. 20-24 kg  saf azot verileceği düşünüldüğünde; %26 CAN gübresinden ocak başına Mart ayının 15’inden sonra              1. uygulama olarak 650 gr, Mayıs ayının 20’sinden sonra 2. uygulama olarak  da 650 gr olmak üzere toplam 1.300 gr verilmelidir. ÜRE gübresi kullanılacaksa; 1. uygulamada 375 gr, 2. uygulamada 375 gr olmak üzere toplam 750 gr yeterli olacaktır.

Kompoze gübreler mutlaka Şubat-Mart 15’e kadar uygulanmalıdır. Kompoze gübre kullanıldığında ayrıca azotlu gübrenin 1. uygulamasına ihtiyaç kalmamaktadır. Kullanılacak toplam azotlu gübrenin yarısı kadar miktar, Mayıs ayının 20’sinden itibaren 2. uygulama olarak kullanılmalıdır.

Uygulanacak tüm gübreler; fındık dal uçları altındaki 30-40 cm genişliğindeki banda serpilip, 5-10 cm toprak derinliğine karıştırılmalıdır.

Çiftçilerimiz; Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından kurulan gübre dağıtıcıları tarafından kullanılan Gübre Takip Sistemine (GTS) üzerinden alınan Nitratlı Gübrelerde e-reçeteye gerek kalmadan ÇKS kaydı olmak şartıyla gübrelerini, Gübre Dağıtıcı Belgesine sahip bayilerden alabileceklerdir.

Tarım Sigortaları Havuzu tarafından kapsama alınacak ürünler, riskler, bölgeler ve işletme ölçekleri itibariyle Devlet tarafından sağlanacak prim desteği miktarları, her yıl Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenmekte olup; 2020 yılı uygulamalarının yer aldığı ‘Tarım Sigortaları Havuzu Tarafından 2020 Yılında Kapsama Alınacak Riskler, Ürünler ve Bölgeler ile Prim Desteği Oranlarına İlişkin’24/12/2019 tarih ve 1902 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 25/12/2019 tarih ve 30989 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Konu hakkında bir açıklama yapan İl Müdürümüz İbrahim SAĞLAM şunları söylemiştir:

“Tarım Sigortaları 2020 Uygulamalarının yer aldığı ‘Tarım Sigortaları Havuzu Tarafından 2020 Yılında Kapsama Alınacak Riskler, Ürünler ve Bölgeler ile Prim Desteği Oranlarına İlişkin’ Cumhurbaşkanı Kararı, geçtiğimiz Aralık ayında Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup söz konusu karar ile vurgulanan hususlar şunlardır;

Bitkisel ürünler için ‘dolu’ ana riski ile birlikte fırtına, hortum, yangın, heyelan, deprem, sel ve su baskını ek riskleri dolu paketi halinde verilmiştir.

Bu sayılan risklere ilave olarak ve isteğe bağlı olmak üzere;

* Açık alanda yetiştirilen meyveler ve yağ gülü için don riski,

* Meyve bahçeleri ile bağlarda dolu ağı, örtü ve destek (telli terbiye) sistemleri ile bu sistemlerin altında bulunan ürünler, meyve ağaçları, asmalar ve fidanlar için dolu ağırlığı ve taşıt çarpması riskleri,

* Yaban domuzunun tarla ürünlerine, sebzelere ve çilek ürününe verdiği zararlar,

* Kiraz, incir ve üzüm ürünlerinde yağmur riski,

* Meyve ağaçları, çay, asmaların kendileri ile fidanlarında ve süs bitkisi fidanlarında, paket halinde; dolu, fırtına, hortum, yangın, heyelan, deprem, taşıt çarpması, kar ağırlığı, sel ve su baskını riskleri ile yaban domuzunun sadece fidanlara verdiği zararlar,

* İlçe bazlı kuraklık verim sigortasıyla, kuru tarım alanlarında yetiştirilen buğday, arpa, çavdar, yulaf, tritikale, nohut, kırmızı mercimek ve yeşil mercimek ürünleri ile bu ürünlerin sertifikalı tohumlukların da, dolu paketi dışındaki; kuraklık, don, sıcak rüzgâr, sıcak hava dalgası, aşırı nem, aşırı yağış risklerinden kaynaklı verim azalışları,

* Seralar için dolu ana riski ile birlikte; fırtına, hortum, yangın, heyelan, deprem, sel ve su baskını ile taşıt çarpması, kar ve dolu ağırlığı ek riskleri paket halinde,

* Büyükbaş hayvanlar için ölüm riski ve ek olarak isteğe bağlı olmak üzere hırsızlık ve terörriskleri,

* Küçükbaş hayvanlar için ölüm riski ve ek olarak isteğe bağlı olmak üzere hırsızlık riski,

* Kapalı sistemde üretim yapılan, bio-güvenlik ve hijyen tedbirleri alınmış tesislerde yetiştirilen kümes hayvanları ile açık ve yarı açık sistemde yetiştirilen kümes hayvanları için ölüm riski,

* Denizlerde ve iç sularda yetiştirilen su ürünleri için ölüm riski ile kafes ve ağlar için kazalar, predatör saldırısı, fırtına, hortum, deprem, sel ve su baskını riskleri ile isteğe bağlı olmak üzere hırsızlık riski,

* Aktif (arılı) ve plakalı kovanlar için; fırtına, hortum, yangın, heyelan, deprem, sel ve su baskını, taşıt çarpması, nakliye ile vahşi hayvan saldırısı riskleri,

İlgili genel şartlar ile tarife ve talimatlar kapsamında; Çiftçi Kayıt Sistemine ve Bakanlığımızın diğer kayıt sistemlerine kayıtlı çiftçilerin, mevcut arazi, sera, ürün, tesis, işletme, yetiştiricilik ve özlük bilgileri dikkate alınarak, Tarım Sigortaları Havuzu tarafından teminat altına alınmıştır.

Mevcut kapsama ilave olarak, 2020 yılında ilk defa;

* İsteğe bağlı olarak yağ gülünde ‘don’ riskinin verdiği zararlar,

* Su ürünleri hayat sigortasında isteğe bağlı olmak üzere "hırsızlık" riski,

* Devlet destekli bitkisel ürün sigortasında mısır (tatlı), biberiye, ketencik ve çam fıstığı ürünleri ile bitkisel ürün sigortası bünyesindeki ağaç-fidan sigortasında çay, çam fıstığı ve sumak ürünleri dolu paketine dâhil edilmiş; ayrıca, isteğe bağlı olarak sumak ürününde don riski, teminat kapsamına alınmıştır.

Devlet prim desteği; 1902 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamında belirlenen riskler için tüm branşlarda, sigorta primi tutarının % 50'si oranında uygulanacaktır. Ayrıca;

* Açık alanda yetiştirilen meyvelerde ve yağ gülünde; verilen prim desteğine ilave olarak, sadece don riski primine 1/3 oranında ek prim desteği,

* İlçe bazlı kuraklık verim sigortasında; sigorta prim tutarının % 60'ı oranında prim desteği verilecektir.

Tarım sigortası prim desteğinden yararlanacak üreticilerin; 5488 sayılı Tarım Kanununun 20. maddesi (d) bendi ve geçici 2. maddesi ile 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanununun 13 üncü maddesi ikinci fıkrasında belirtildiği şekilde, Bakanlığımızın kayıt sistemlerine kayıtlı olmaları yasal bir zorunluluktur.

Üreticilerin, tarım sigortası prim desteğinden yararlanabilmesi için bu kayıt sistemlerine kayıtlı olması veya güncellenmesi gereken ürünler için bu kaydını her yıl güncellemesi gerekmektedir.

Tarım sigortası yaptırmayan üreticiler için; 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanununun 17. maddesinde belirtilen; ‘Bu Kanun kapsamında, uygulama yılında yer alan riskler için tarım sigortası yaptırmayan üreticiler, 20.6.1977 tarihli ve 2090 sayılı Kanundan yararlanamaz.’ hükmü uygulanmaktadır.

Kivi meyvesinin zamanında hasat edilmesi çok önemlidir. Hasat zamanının belirlenmesinin en garantili metodu meyvedeki Suda Çözünen Kuru Madde (SÇKM) miktarıdır. Son haftalara girildiğinde SÇKM  miktarına sık sık bakılarak (en az haftada 3 defa) hasat zamanı belirlenmelidir. SÇKM’ye gerek İl Tarım ve Orman Müdürlüğümüz ve gerekse İlçe Müdürlüklerimizdeki teknik elamanlarca bakılmaktadır. SÇKM değeri refraktometrede 6,5-7 aralığında görüldüğünde hasat zamanı gelmiş demektir ve meyve hasat edilmelidir.

Hasat esnasında, kivi meyvesinin sap kısmı meyve dibinden koparılmalı, meyve sapı ağaçta bırakılmalıdır. Aksi halde kasalarda meyvenin zedelenmesine sebep olabilir. Hasat mümkünse sabahın erken saatlerinde, yağmursuz ve serin bir zamanda yapılmalıdır.

Erken hasat, meyve tat ve aromasının tam oluşmasına engel olan bir durumdur ki bu meyvenin kalitesini olumsuz etkiler, tüketici beğenisini düşürür. Geç hasatta meyvenin manav ömrünü kısaltır, istenmeyen bir durumdur.

Hasat sonrası meyveler açıkta ve güneşe maruz kalacak alanlarda bekletilmemeli, hemen pazara sunulmalı veya bekletilecekse soğuk hava deposunda saklanmalıdır.

Pseudomonas syringae pv. tomato 0.7-1.2x1.5-2.0 mm boyutlarında, Gram-negatif,1-3 polar kamçılı, aerobik karakterli bir bakteridir. Optimum gelişme sıcaklığı 20- 25°C, maksimum ise 33°C’dir.

Etmen tohumla taşınabildiği gibi, toprakta hastalıklı bitki artıkları üzerinde saprofitik olarak 1-2 yıl canlılığını koruyabilir. Primer enfeksiyon, tohum yüze- yinde bulunan bakteriler yanında, topraktaki hastalıklı bitki artıklarından sağlıklı fideye bulaşmayla da başlayabilir. Sekonder enfeksiyonlar ise bitkide herhangi bir nedenle açılmış yaralardan veya doğal açıklıklardan olmaktadır. Hastalık etmeni yağmur damlaları ile veya yağmurlama sulamayla yayılır. Hastalık serin ve nemli havalarda artış göstermektedir. Sıcak havalarda ise hastalık gelişimi durur.

BELİRTİLERİ, EKONOMİK ÖNEMİ VE YAYILIŞI

Bitkinin tüm toprak üstü organlarında belirti oluşturan etmen, önce fidelerde yaprak ve gövde üzerinde görülmekte ve zaman zaman tüm fidenin kurumasına yol açmaktPseudomonas adır.

Tarlada veya serada etmen yaprak, sap, çiçek ve meyve saplarında kahverengiden siyaha kadar değişen renkte lekeler oluşturur.

Yapraktaki lekeler önceleri küçük, yuvarlak ve koyu renklidir. 1-3 mm çapında olan bu lekelerin çevresinde genellikle sarı renkli hale görülür. Lekeler zamanla birleşerek yaprakta deformasyona ve kurumalara neden olur.

Ana gövde ve buna bağlı olan dallarda, yaprak ve çiçek saplarında da lekeler görülür. Lekeler genelde uzunca ve yüzeyseldir.

Çiçeklerdeki lekeler yapraklardaki kadar belirgin değilse de çiçek yanıklıkları oldukça önemlidir. Özellikle ilk çiçeklerde hastalık görülürse, meyve tutumunu etkileyeceğinden büyük ürün kaybı olur.

Meyvelerde ise çapları 1 mm’yi geçmeyen toplu iğne başını andıran püstüller şeklinde yüzeysel kabarcıklar meydana getirir. Meyvelerdeki lekeler deformasyona neden olduğundan domatesin ticari değerini düşürür.

Dünyada ve ülkemizde domates üretimi yapılan yörelerde genellikle hastalığa rastlanılmaktadır. Hastalık özellikle örtü altı domates üretim alanlarında yaygındır.

KONUKÇULARI

Etmenin en önemli konukçusu domatestir. Bunun dışında patlıcan ve biberi de enfekte edebilmektedir.

MÜCADELESİ

Kültürel Önlemler

• Hastalık tohumla taşındığından, hastalığın görüldüğü üretim alanlarından tohum alınmamalı, hastalıktan ari sertifikalı tohum ve fideler kullanılmalıdır.
• Fide döneminde belirti gösteren bitkiler tarlaya şaşırtılmamalı ve imha edilmelidir.
• Seralarda   havalandırmaya  özen   gösterilmeli   ve   aşırı   nem   birikimi önlenmelidir.
• Enfekteli bitki artıkları imha edilmelidir.
• Etmenle bulaşık tarlalarda en az 1 yıllık ekim nöbeti uygulanmalıdır.

Kimyasal Mücadele

İlaçlama zamanı

Domateste bakteriyel benek ile mücadele yeşil akşam ilaçlamaları şeklinde yürütülür. Yeşil akşam ilaçlamaları, fidelikte veya tarlada hastalık belirtileri görülür görülmez koruyucu olarak, fide döneminde haftada bir, tarlada ise 8-10 gün ara ile 2-3 uygulama şeklinde yapılmalıdır. Seralarda uygulama sayısı arttırılabilir.

Kullanılacak bitki koruma ürünleri ve dozları

Bakanlık tarafından yayınlanan “Bitki Koruma Ürünleri” kitabında tavsiye edilen bitki koruma ürünleri ve dozları kullanılır.

1-Hayvancılık İşletmesi Tescil Belgesi,

2-Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürün Sevklerine Mahsus Veteriner Sağlık Raporu (sorumlu veteriner hekim tarafından verilir)

3-Arı Vize Belgesi (İlk düzenlendiği yerde alınacak)

4-Arıcılık Kayıt Sistemi Belgesi (Güncellenmiş olacak)

5-Dezenfeksiyon Belgesi ( Araç başına).

Arıcı, çıkış yapacağı ilin, il/ilçe müdürlüğünden Hayvan Sevklerine Mahsus Yurtiçi Veteriner Sağlık Raporu alır ve bu belgelere istinaden arılarını sevk eder. Rapordaki sevk adresi ile gittiği yerdeki konaklayacağı adres aynı olmalıdır. AKB olmayan arıcıya veteriner sağlık raporu düzenlenmez. (Arıcılık Yönetmeliği 5.madde e bendi)

(Her bir belgenin ücreti 2019 yılı içerisinde Bakanlığın belirlemiş olduğu Döner Sermaye Birim Listesine göre ödenecektir.)

Kovan Nakillerinde kovanlarını transfer edilen ilin İl veya İlçe Müdürlüklerine 5 gün içerisinde evraklarla beraber müracaat edilmesi gerekiyor.  Sistem üzerinde yaşanabilecek aksaklıklar için arıcıların mağdur olmaması adına nakillerin son güne bırakılmaması gerekiyor.

Bu sebeple,  kurbanlık hayvan nakilleriyle muhtemel bir hastalığın bulaşmasını önlemek için, aşağıda belirtilen hususların hayvan yetiştiricilerine, hayvan nakliyeciliği yapan araç sahiplerine ve kurbanlık alacak vatandaşlara duyurulmasında fayda görülmüştür:

-5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ve ilgili Yönetmelikler gereğince; il merkezi ve ilçelerden başka illere yapılacak her türlü hayvan ve hayvansal madde sevklerinde; menşeine en yakın yerdeki İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Hayvan Sağlığı ve Yetiştiriciliği Şubesi veya İlçe Müdürlüklerinden “Veteriner Sağlık Raporu” alınması mecburidir. Aynı İl içinde yapılacak büyükbaş hayvan nakillerinde Hayvan Pasaportunun, küçükbaş hayvan nakillerinde ise Nakil Belgesinin bulundurulması yeterli olmaktadır.

-Kurbanlık olarak sevk edilecek büyükbaş hayvanlara şap ve LSD aşısı, küçükbaş hayvanlara ise PPR aşısının yapılmış olması ve kulak küpesi bulunması zorunludur.

-Şap Hastalığında Aşılı Arilik Genelgesi gereği; il dışına sevk edilecek büyükbaş hayvanlar son bir yılda iki kez şap aşısı ile aşılanacak ve ikinci şap aşısının üzerinden 6 ay geçmemiş olacaktır. İlk defa aşılanmış büyükbaş hayvanlar ise, rapel şap aşısı ile aşılama  yapılmasından  7 gün sonra sevk edilecektir.

-Bakanlığımız Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 04/12/2017 tarih ve E.3065457 sayılı talimatı gereği; gebe ve damızlık değeri taşıyan dişi hayvanlar kurban satış yerlerine alınmayacağından gebe ve damızlık değeri taşıyan dişi hayvanların kurbanlık olarak sevkine müsaade edilmeyecektir. Ancak gebe olmadığı ve damızlık değerini kaybettiğine dair serbest veteriner hekim raporu bulunan dişi hayvanların kurbanlık olarak sevkine izin verilecektir. 

-Trakya bölgesine hayvan nakillerin de ise bunların yanı sıra Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanan Genelgelerde belirtilen ilave özel şartlarında yerine getirilmesi zorunluluğu vardır. Avrupa yakası dahil İstanbul’a 27/07/2019 tarihinden itibaren kurbanlık hayvan sevkine izin verilecektir.

-Hayvan taşıyacak araçların sahiplerinin İl/İlçe Müdürlüklerine müracaat ederek, düzenlenen eğitime katıldıktan ve araçlarında teknik ekipman ve donanımı tamamladıktan sonra  “Nakliyeci Yetki Belgesi” ve araç sürücüleri için de “Sürücü Yetki Belgesi” almaları gerekmektedir. Hayvanların nakliyesi sırasında bakımlarından ve refahından sorumlu kişilerin de aynı şekilde eğitime katıldıktan sonra  “Bakıcı Yeterlilik Belgesi” almaları gerekmektedir.

Üreticilerin, İl / İlçe Müdürlüklerine müracaat etmeleri durumunda bu konularda kendilerine her türlü yardım yapılmaktadır. Belirtilen şartlara haiz olmayan hayvanlar için kesinlikle veteriner sağlık raporu düzenlenmeyecek ve önceki yıllarda olduğu gibi hayvan pazarlarına sokulmalarına izin verilmeyecektir. Kaçak sevk durumlarında ise 5996 sayılı kanunun 36. maddesi gereğince hayvan sahiplerine ve nakil vasıtaları sahiplerine idari para cezası verilmektedir. Ayrıca yine aynı kanun maddesi gereğince “tanımlattırılmamış yani numaralı kulak küpesi bulunmayan sığır cinsi hayvanlar ile koyun ve keçilerin nakil sırasında yakalanması hâlinde tüm masrafları sahibi tarafından karşılanarak en yakın kesimhanede kestirilerek, sahibine teslim edilmektedir”.

Fındık bahçelerinde ocakların besinine ortak olan dar ve geniş yapraklı yabancı otlarla mücadele yapılmalıdır. Fakat öncelikle kültürel metotlar (sökme, biçme) uygulanmalıdır. Kültürel metotlarla başarılı olunamazsa ilaçlı mücadele yapılmalıdır.

Fındık bahçelerinde kullanılan yabancı ot ilaçları) seçici değildir. Temas ettiği bütün bitkileri yok etmektedir. Öncelikle istenmeyen hangi yabancı otun yok edileceği tespit edilmeli, lokal ilaçlama yapılmalı, kesinlikle bahçenin tamamına ilaç atılmamalıdır.

İlaçlı mücadele uygulaması yabancı otların genç ve aktif olarak büyüdüğü 4-6 yapraklı oldukları devrede ve hava sıcaklığının 8-25 derece olduğu zamanlarda yapılmalıdır. Yeniden çıkışlar olursa 1,5-2 ay sonra uygulama tekrarlanmalıdır.

Kesinlikle atomizörle yabancı ot ilaçlaması yapılmamalıdır. Uygun doz pülverizatörle atılmalıdır. Unutulmamalıdır ki atomizörle ilaçlama yapıldığında ilacın kontrolü zor olmakta, fındığın genç sürgünlerine ve yapraklarına da ilaç teması olduğunda fındığın zarar görmesine sebep olmaktadır.

İlaçlı mücadele tekniğine uygun yapılırsa yarar, yanlış uygulama yapılırsa zarar verir.  Yanlış uygulamayla toprağı erozyona karşı koruyan, toprak nemini muhafaza eden, faydalı böceklere barınma imkânı sağlayan bitki örtüsü yok edilmektedir. Özellikle hava sıcaklığının mevsim normallerinin üzerinde gerçekleşmesi durumunda direkt güneş ışığına maruz kalan topraktan aşırı nem kaybı olacağından iç teşekkül etmekte olan fındıkta randıman düşüklüğü yaşanabilir.

Ayrıca son günlerde üreticilerimiz fındık bahçelerinde ocak diplerindeki genç sürgünleri kesmek yerine herbisitle yok etme yanlışlığı içine girmektedirler.  Bu uygulamanın fındığa zarar verebileceği unutulmamalıdır.

İlaçlamada kullanılan aletler Arap sabunu veya Sodalı su ile iyice yıkanmalıdır.

Üreticilerimiz yanlış uygulama içine girmemeli; mücadeleye karar vermeden önce İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerimizden teknik destek almalıdırlar.

Çiftçilerimiz bahçelerini sık sık kontrol ederek FINDIKLARIN %50’Sİ MERCİMEK BÜYÜKLÜĞÜNE GELDİĞİNDE İLAÇLI MÜCADELEYE BAŞLAMALIDIR. İlaçlı mücadeleye bu sene Sahil kolda 11 Mayıs 2019, Orta kolda 14 Mayıs 2019, Yüksek kolda 18 Mayıs 2019 tarihinde başlamalı ve bu mücadele en geç 10 gün içerisinde bitirilmelidir.

İlaçlamadan önce zararlının yoğunluğunu ölçmek gerekir. Bunun için fındık ocakları altına 3 x 3,5 m ebadında çarşaf gerilerek darbe metoduyla çarşafa düşen böcekler sayılmalıdır. Sayım sonucunda 10 ocaktan 2 veya daha fazla ergin Fındık Kurdu düştüğünde ilaçlama yapılmalıdır. Aynı sayımda 10 ocaktan 1 veya daha fazla ergin Fındık Yeşil Kokarcası bulunan bahçelerde hem Fındık Kurduna hem de Fındık Yeşil Kokarcasına karşı etkili ruhsatlı Bitki Koruma Ürünleri tercih edilmelidir.

İlaçlamada dekara (40-50 ocağa) verilen doz motorlu sırt atomizörüyle 14-17 litre, motorlu pülverizatörlerle 30 litre su ile karıştırılarak atılmalıdır. İlaçlamanın fındık ocaklarının altından yukarıya doğru yapılmasına dikkat edilmelidir.

Yapılan ilaçlama ile Yaprak Bitleri de kontrol altına alınmaktadır.

İlaçlama başlamadan önce arıcılar arılarını ilaçlama sahaları dışına çıkarmaları gerekmektedir.

İnsan ve hayvan sağlığı bakımından ilaçlama bitiminden 21 gün sonrasına kadar ilaçlama yapılan bahçelerde hayvan otlatılmamalı ve meyve yenmemelidir.

Mücadelede tavsiye edilmeyen Bitki Koruma Ürünü kullanılmaması, yaprak gübreleri hariç herhangi bir kimyasal maddenin Bitki Koruma Ürünüyle karıştırılmadan önce etiket bilgilerindeki karışılabilirlik durumu değerlendirilerek ona göre uygulama yapılmadır.

Kullanılacak Bitki Koruma Ürünleri İl Müdürlüğümüz tarafından yetkilendirilmiş olan Bitki Koruma Ürünleri Satış Bayisinden alınarak Bitki Koruma Ürünleri Uygulama Belgesi sahibi kişiler tarafından uygulanmalıdır.

Üreticilerimiz daha geniş bilgi almak için  İl/İlçe  Tarım ve Orman Müdürlüklerimize müracaat edebilirler.

1-Gezginci arıcı hareketleri, aşağıdaki hususlar çerçevesinde yürütülür:

a) Gezginci arıcıların yerleştirilmesinde, İl/İlçe Müdürlükleri yetkilidir.

b) İl ve İlçe Müdürlükleri; gezginci arıcıların konaklayacakları yerleri ve kapasiteleri; İl/İlçe Müdürlüğünde görevli arıcılık konusunda deneyimli iki teknik personel ve birlik/birliklerin temsilcilerinden oluşan en az 3(üç) kişilik bir komisyonla, bitki florası, topografik ve ekolojik yapısı, yerleşim birimleri varsa sabit arıcılara ait koloni varlığını da dikkate alarak belirler ve bunlar harita üzerinde işaretlenir. Orman bölgelerinin kapasiteleri belirlenirken Orman ve Su İşleri Bakanlığının temsilcisi de komisyonda yer alır. Bölge koloni kapasitesi, flora varlığında kayda değer değişiklik olması (iklimsel veya yeni yerlerin açılması) durumunda güncellenir.

c) Bölgeler için koloni kapasitesi belirlenirken nektar ve polen veren tüm bitki varlığı göz önünde bulundurulur.

ç) Arılıklar, arı kışlatma bölgelerinde flora kapasitesine bakılmadan en az 150 metre aralıkla yerleştirilir. Araziye özel durumlarda uzaklığı belirlemeye İl/İlçe Müdürlüğü yetkilidir.

d) Belirlenen bölgede konaklayacak gezginci arıcı, konaklayacağı yer gerçek kişiye ait ise şahısla, köy tüzel kişiliği sorumluluğunda arazi ise köy muhtarıyla, diğer tüzel kişiliklere ait arazi ise yetkililerle, Devlet ormanlarında konaklayacak arıcılarda Orman Bölge Müdürlüğünün ilgili birimleri ile anlaşma yapar.

e) Konaklayacağı yeri anlaşarak belirleyen arıcı, çıkış yapacağı ilin İl/İlçe Müdürlüğüne gideceği adresi sözlü ya da yazılı beyan ederek Hayvan Sevklerine Mahsus Yurtiçi Veteriner Sağlık Raporu alır ve arılarını sevk eder. Rapordaki sevk adresi ile konaklayacağı adres aynı olmalıdır. Beş gün içerisinde konakladığı ilin İl/İlçe Müdürlüğüne, veteriner sağlık raporu ile başvurarak Arı Konaklama Belgesini (AKB) alır. AKB'si olmayan arıcının veteriner sağlık raporu vize edilmez. Gezginci arıcılık yapan, kayıtlı olduğu adrese ve/veya kendi arazisine dönen arıcının da arı hareketlerinin kontrolü ve takibi için AKB alması gerekir.

Bakanlık veri tabanına kayıtlı işletme tescil belgesi bulunan gezginci arıcılar, her yılın ilk hareketinde arılarını başka il ve ilçelere sevk ederken, işletme tescil belgesi alarak veteriner sağlık raporu düzenlenmesi için İl/İlçe Müdürlüklerine başvuracaktır. Aynı yıl içinde 31 Aralık tarihine kadar yapacakları hareketler için ilk hareket sırasında İl/İlçe Müdürlüğünden alınarak veteriner sağlık raporuna eklenen vize belgesi, arıların gittikleri yerdeki İl/İlçe Müdürlüklerinde görevli resmi veteriner hekim tarafından gerekli sağlık muayene ve kontrollerin yapılmasından sonra onaylanacaktır. Vize belgesinde adı geçmeyen bir yere arıların sevk edilmek istenmesi durumunda bir önceki veteriner sağlık raporuna istinaden yeni bir veteriner sağlık raporu düzenlenecektir.

f) Alınacak Hayvan Sevklerine Mahsus Yurtiçi Veteriner Sağlık Raporunda belirtilen adresten farklı bir adreste usule aykırı yerleşen arıcının arıları, İl/İlçe Müdürlüğünün talebi ile mülki amirlikçe güvenlik güçleri marifetiyle bulunduğu yerden kaldırılır. İl/İlçe Müdürlüğü, işgal edenler hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 154'üncü maddesine göre işlem yapılmak üzere, Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunur. Kaldırma sürecinde meydana gelen zarardan arıcı sorumludur. Nakliye ve işçilik ücreti arıcıdan alınır. Mücbir sebepten dolayı arısını izin aldığı adres dışına götürmek zorunda kalan arıcıya İl/İlçe Müdürlüğünce mazeretinin uygun görülmesi durumunda cezai işlem uygulanmaz, arıcı beş gün içerisinde izin aldığı adrese sevk edilir.

Hayvancılık Genel Müdürlüğünün 08/02/2018 tarih ve E.396081 sayılı talimatı gereği; Arıcılık Yönetmeliğinde belirtilen konaklama ile ilgili hükümler çerçevesinde usule aykırı yerleşen arıcı için yapılacak işlemle ilgili olarak; İl/İlçe Müdürlüğünce Yönetmeliğin 5'inci maddesi (f) bendi gereği cezai işlem uygulanacak, arıcıya güvenlik güçleri refakatinde gerekli uyarının yapılmasına, uygun bir kaldırma süresi verilmesine rağmen arıların kaldırılmaması halinde, İl Arı Yetiştiricileri Birliği aracılığı ile usulüne uygun bir şekilde,araç ve kalifiye işçi tutularak güvenlik güçleri koruması altında kaldırılacak ve masrafları doğrudan ya da üyesi olduğu birlik aralığıyla arıcıdan tahsil edilecektir.

g) AKB işlemlerini arıcı adına üçüncü şahıslar takip edebilir.

ğ) Arazi sahipleri dışında herhangi bir muhtarlık ile kamu kurum ve kuruluşunca, arıcıdan konaklama ücreti dahil hiçbir ad altında ücret alınmaz.

h) Konaklanan bölge için belirlenmiş koloni kapasitesi üzerindeki yerleşim taleplerine İl/İlçe Müdürlüklerince izin verilmez. Ancak konaklama planlamasında İl/İlçe Müdürlükleri sadece en son gelen arıcıyı mağdur etmeyecek şekilde bölge koloni kapasitesi üzerinde konaklama müsaadesi verir.

ı) Gezginci arıcılık yapan üreticiler, konaklama yapılan yerlerde arıların çevreye zarar vermemesi için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Arı konaklatılan alanlarda otlayan hayvanların arıdan zarar görmemesi için tedbirleri almak hayvan sahiplerinin sorumluluğundadır.

i) Yerleşim işlemleri tamamlanmış arıcılar ve yanında çalışan kişilerin isimleri İl/İlçe Müdürlükleri tarafından o mahallin güvenlik birimlerine liste halinde bildirilir.

j) Arılıklar, trafiğin yoğun olduğu bölgelerde yoldan en az 200 metre, stabilize ara yollarda ise en az 30 metre uzaklığa yerleştirilir.

k) Gezginci arıcılık yapan arıcılar, arılarını çevreye rahatsızlık vermeyecek şekilde meskun mahal dışında bir yere yerleştirir. Sabit arıcılar ise kolonilerini köy ve beldelerde çevreye rahatsızlık vermeyecek şekilde ve insanların toplu olarak hizmet aldıkları cami, okul, sağlık ocağı, karakol gibi benzeri alanlardan en az 200 metre uzağa yerleştirir. Yerleşimin dağınık olduğu bölgelerde ise bu mesafe en yakın eve 50 metre olmalıdır.

l) Meskun mahal ve mücavir alan sınırları içinde arı konaklatılmasında ortaya çıkan ihtilafların giderilmesinde İl/İlçe Müdürlükleri yetkilidir.

m) Arılığın yerleşim yerinin komisyon tarafından onaylanması durumlarında, yaşanacak herhangi bir olumsuzluk arıcının sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

n) Devlet ormanlarında konaklayacak arıcıların izin ile ilgili usul ve esasları ile arı konaklama yer tanzimi, arılık içme suyu ve ulaşım yolları Orman Bölge Müdürlüğünce sağlanır.

o) Kara Avcılığı Kanunu uyarınca ilan edilen Yaban Hayatı Koruma ve Geliştirme Sahalarındaki arıcılık faaliyetleri, ilgili mevzuat çerçevesinde hazırlanan Yönetim ve Gelişme Plan Kararları çerçevesinde yapılır.

ö) Arıcı, arıcı kimlik kartını, resmi görevliler tarafından talep edilmesi durumunda birliğe kayıtlı olduğunu belgelemek için göstermek zorundadır.

2- Zirai mücadele amaçlı ilaçlamalarda Arıcılık Yönetmeliğinin 12. maddesinde belirtilen tedbirlere riayet edilecektir. Zirai mücadele yapılacak yerlerdeki ve çevresindeki arıcılara, mücadele yapacak kuruluş ve şahıslar tarafından yedi gün önceden, ilaçlama programına alınan bölgenin genişliği, kullanılacak ilacın cinsi, atılma zamanı, etki süresi ile bal arılarına olan etkisi duyurulacaktır.

3- Yukarıda belirtilen tedbirlere uymayanlar hakkında 5442 sayılı İller İdaresi Kanununun 66. maddesi, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun ilgili maddelerine göre yasal işlem yapılacaktır.

Seralarda yapılan tarımda ise tozlaşma olayı elle yapılır. Bazı seranın içine arı kovanı yerleştirilir ve bu arılar çiçeklerde gezdikçe tozlaşma sağlarlar. Arı kovanı bulunmayan seralarda ise bunun için bir hormon kullanılır. Tozlaşma sağlamak için bu hormon çiçeklere sıkılır. Böylelikle yapay döllenme gerçekleştirilmiş olur...

Ancak uzmanlar, arıların sebze ve meyve gelişimine bir katkısı olmadığını söylüyor. Çünkü seraların dış çevreyle bağı kesilir. Toprağın sabit oluşu, üzerinde uzun yıllar boyunca aynı ürün yetiştirilmesi toprağın kalitesini düşürür. Bunun için seracılar, toprak kalitesini artırmak için kimyasal destek kullanırlar. Döllenmenin doğal yollar ile gerçekleşmesi, o ürünün doğal olmasına neden olmaz. Çünkü geriye birçok kimyasal işlem kalır. Arılar, doğal döllenmeden başka hiçbir şey gerçekleştiremezler.

Doğal döllenme işleminde genel olarak bombus arıları kullanılır. Bu tür arılar çok daha hızlı oldukları için zamandan tasarruf sağlamaya yardımcı olurlar. Döllenme işlemini hızlı bir şekilde gerçekleştirirler.

İl Müdürlüğünden yapılan açıklamada; "Fındık bahçelerinde 2019 üretim sezonu başlamasıyla birlikte azotlu gübre uygulama dönemi yaklaşmaktadır. Toprak ve yaprak örneği alınıp, ilgili laboratuvarlar da analiz yaptırarak, gübreleme raporunda önerilen çeşit ve miktarda gübre kullanılması büyük önem taşımaktadır.

Fındıkta kullanılan ticari gübreler bünyelerinde bulundurdukları besin maddelerine göre; azotlu gübreler, fosforlu gübreler, potasyumlu gübreler ve kompoze gübrelerdir (çok bitki besin maddeli). Asidik karakterli topraklarda, PH 4.5 altında olması durumunda bitki tarafından azot alımı azalmaktadır. Bunun için toprak PH durumu kontrol edilerek toprak PH’ nın 4.5 altına düşmemesi için gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. Bu durumda sonbaharda kireç uygulaması önem kazanmaktadır. Uygun çeşit ve miktarda azotlu gübre kullanılması fındıktan istenilen düzeyde verim alınmasını sağlar ve toprak özelliğinin olumsuz etkilenmesi önlenmiş olur.

Bölgemiz fındık bahçelerinin büyük bir çoğunluğunun asit karakterde olduğu dikkate alınırsa, Kalsiyum Amonyum Nitrat (%26 CAN) kullanılması gerekli olmakla birlikte, yüksek oranda saf azot içeren (%45-46 N)   ÜRE Gübresi de kullanılabilir.

Aynı anda bitkinin istifadesine birden fazla besin maddesini sunan KOMPOZE (15-15-15, 20-20-0, 20-12-15 + İz Elemetler) gübrelerin; ayrı ayrı alma, taşıma ve depolama güçlüğünden kurtulma, uygulama işçiliği az olması gibi avantajlarından faydalanmak için gerekli şartlar temin edildiğinde uygun miktarda kullanılabilir. Kompoze gübre kullanılmak istenildiğinde dikkat edilmesi gereken en önemli husus; asidik karakterli topraklarda içerisinde kükürt bulunan kompoze gübrelerin kullanılmasından kaçınılması gerektiğidir.

Azotlu gübrenin uygulama biçimi ve zamanı azot kaybı üzerine etkilidir. Azot oldukça hareketli bir elementtir. İhtiyacı olduğu dönemden önce uygulanırsa topraktan yıkanarak ve gaz halinde uçarak kaybolur (fayda sağlanamamış olur). Uygulama zamanlarında vejetasyon (bitkilerde büyüme)  dönemi dikkate alınmalıdır.

Her bahçesin toprak yapısı ve azot ihtiyacı farklı olmakla birlikte genel olarak Giresun ilimizdeki fındık bahçelerinde organik madde oranına göre yapılan araştırmalarda bir vejetasyon döneminde 20-24 kg saf azot verilmesi gerektiği tespit edilmiştir.  Verilecek azotlu gübrenin ikiye bölünüp atılması ve toprağa karıştırılması bitki gelişimi ve meyve kalitesi için önem arz etmektedir. 20-24 kg  saf azot verileceği düşünüldüğünde; %26 CAN gübresinden ocak başına Mart ayının 15’inden sonra              1. uygulama olarak 650 gr, Mayıs ayının 20’sinden sonra 2. uygulama olarak  da 650 gr olmak üzere toplam 1.300 gr verilmelidir. ÜRE gübresi kullanılacaksa; 1. uygulamada 375 gr, 2. uygulamada 375 gr olmak üzere toplam 750 gr yeterli olacaktır.

Kompoze gübreler mutlaka Şubat-Mart 15’e kadar uygulanmalıdır. Kompoze gübre kullanıldığında ayrıca azotlu gübrenin 1. uygulamasına ihtiyaç kalmamaktadır. Kullanılacak toplam azotlu gübrenin yarısı kadar miktar, Mayıs ayının 20’sinden itibaren 2. uygulama olarak kullanılmalıdır.

Uygulanacak tüm gübreler; fındık dal uçları altındaki 30-40 cm genişliğindeki banda serpilip, 5-10 cm toprak derinliğine karıştırılmalıdır.

Çiftçilerimiz; Bakanlığımız tarafından kurulan gübre dağıtıcıları tarafından kullanılan Gübre Takip Sistemine (GTS) üzerinden alınan Nitratlı Gübrelerde e-reçeteye gerek kalmadan ÇKS kaydı olmak şartıyla gübrelerini, Gübre Dağıtıcı Belgesine sahip bayilerden alabileceklerdir" denildi.

5553 Sayılı Tohumculuk Kanunu ile Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliğine göre;  Tohumluk (tohum,fide,fidan,süs bitkileri) satan, dağıtan gerçek ve tüzel kişilere  tohumluk bayi belgesi, üretenlere ise üretici belgesi alma zorunluluğu getirilmiştir.Yetkisiz kişilerin açıkta fide,fidan,tarla-sebze tohumu ve süs bitkileri satmaları yasaklanmıştır.

5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri Bitki Sağlığı Gıda ve Yem Kanununun 17. maddesine göre; Bakanlıkça belirlenen zararlı organizma taşıyıcısı olabilecek bitki ve bitkisel ürünleri üreten, ithal eden, depolayan, ticaretini yapanlara da Bitki Pasaportu Sistemine kayıt olma,kayıt sertifikası alma ve bitki pasaportu bulundurma zorunluluğu getirilmiştir. İlgili mevzuata göre;Bakanlıktan yetki almadantohum,fide,fidan ve süs bitkileri satan,ruhsatsız olarak ticari anlamda üretimini yapankişi ve kuruluşlara da idari yaptırım uygulaması getirilmiştir.  

Üreticilerimiz  özellikle tohumluk patatesleri;  pazaryerlerinde, açıkta satış yapan,   yetkisiz kişilerden kesinlikle satın almamalıdır. Açıkta satılan, belgesi olmayan  tohumluk patatesler,  sertifikasyon ve kontrollü üretim aşamalarından geçmediği için;  menşeinin  belli olmadığı, veriminin düşük olduğu, yöreye uyum sağlamadığı, patates siğili vb. karantinaya tabi  zararlı organizma taşıma ve topraklarımıza hastalık bulaştırma riskinin yüksek olduğu  göz önüne alınarak  bitki pasaportu, etiket ve  sertifikalarını  eksiksiz bulunduran ruhsatlı tohumluk bayilerinden almaya  dikkat edilmelidir.

Üreticilerimiz;  açıkta,yetkisiz kişilerden, etiketsiz, sertifikasız ve pasaportsuz tohum/fide/fidan/süs bitkileri satın aldığında birçok sorunla karşılaşabilmekte;  hastalık ve zararlılara rastlanabilmekte, bu durum fide/fidan kurumalarına,verim kaybına neden olmaktadır. Ayrıca bu hastalık ve zararlılar topraklarımıza bulaşarak, çözümü zor ve zaman alan sorunlara sebep olmaktadır. Aşılı diye satıldığı halde bazı fidanların aşısının olmadığı, dikildiğinde tutmadığı ve belirtilenin dışında farklı tür ve çeşitte meyvelerin oluştuğu, kalitesiz ve verimi düşük ürün alındığı görülebilmektedir. Üreticilerimiz böyle sorunlarla karşılaştığında elinde etiket,sertifika pasaport gibi belgeleri olmadığından geriye dönük olarak hakkını arayamamakta,parası,emeği ve zamanı boşa gitmektedir.

Yukarıda bahsedilen bu mağduriyetlerin  yaşanmaması için tohum,fide,fidan ve süs bitkilerinin  etiketli ve pasaportlu olarak, yetkili tohumluk bayileri yada yetkili üreticilerden alınması hususları,tüm ilgililere önemle duyurulur.

Dua çiçeği nedir?

Dua çiçeği görünümüyle insana ferahlık hissi uyandıran bir bitkidir. Adının dua çiçeği olarak bilinmesinin sebebi bitkinin davranışlarından ve gösterdiği hareketlerden kaynaklanmaktadır. Dua çiçeği, gecenin gelmesiyle beraber çiçek şeklini fiziksel olarak değiştirir. Bu değişiklik dua eden bir kişinin ellerini andıran bir görünüme bürünür. Bu fiziksel değişikliği yaşadığı için maranta bitkisine dua çiçeği ismi verilmiştir. Dua çiçeğinin tüm türleri bu değişimi sergilemektedir ve bundan dolayı tüm türlerine de dua çiçeği denilmektedir.

Dua çiçeği çeşitleri nelerdir?

Dua çiçeğinin neredeyse 20 türü vardır fakat biz sizin için en popüler türlerini araştırdık.

Calathea Makoyana: Yaklaşık 45 santimetreye kadar büyüyebilir. Zemininde soluk renkli desen ve üzerinde mürekkep lekesini andıran koyu yeşil şekiller vardır.

Calathea Roseopicta: Büyük yuvarlak yaprakları vardır. Yaprakların altı kısmı kırmızı renkte olmakla beraber damarları pembe-beyaz tonlardadır. Yaprak kenarları ipeksi yapıda olan bitki, iç mekânlarda çok tercih edilen bir türüdür. 50 santimetreye kadar büyüyebilir.

Calathea Lancifolia: İnce, zayıf ve uzun yaprakları ile 45 santimetreye kadar büyüyebilir. Yapraklarının üst kısmı koyu yeşil desenlidir ve alt kısmında mor renkler vardır.

Calathea Ornata: Dua çiçeğinin ince uzun yaprakları olan bir türüdür. Şerit halinde ince çizgili desenleri vardır. Genelde soluk yeşil bir renk hakimdir.

Calathea Orbifolia: İri ve yuvarlak yapraklarında, beyaz çizgileri ve açık yeşil renkte bir zemin rengi vardır. Yaşam alanlarının vazgeçilmez bitkilerindendir.

Calathea Louisae: Bitkinin boyu yaklaşık 80 santimetreye kadar uzayabilir. Yaprağında iki farklı tonda (açık ve koyu) yeşil çizgiler bulunur.

Calathea Ecuadoriana: Tropikal nemli dağ ormanlarında yetişir. Yaprakları iridir ve üst kısım koyu yeşil, alt kısım ise koyu kırmızı renktedir.

Calathea Warscewiczii: Sarı ve beyaz renkte çiçekler açar. Yaprakları geniş ve koyu yeşil renktedir.

Calathea Veitchiana: Tropikal iklimlerde yetişebilir. Dua çiçeğinin bu türü yakın zamanlarda Richard Pearce adında bir bitki koleksiyoncusu tarafından keşfedilmiştir. Yapraklarında bir kelebeğin kanatlarını andıran açık ve koyu yeşil renklerde desenler mevcuttur.

Dua çiçeğinin bakımı nasıl olmalıdır?

Dua çiçeği sıcak seven bir bitkidir. Soğuk havalarda olumsuz bir şekilde etkilenir ve yaprakları kurur. Böyle durumlarda bitki hastalanır ve kurumaya doğru gider. Dua çiçeği yaşamını sürdürebilmesi için en uygun sıcaklık koşulu ortalama 23 derece olmalıdır. Kış dönemlerinde ise 18 derece civarında yaşamını sürdürebilir. Soğuk havalarda kuruyan ve hastalanan bu çiçek havaların geri ısınmasıyla yeniden eski sağlığına kavuşabiliyor.Bu çiçeği özellikle ülkemizde salon çiçeği olarak kullanılıyor. Sıcağı sevmesine rağmen gün ışığını sevmeyen dua çiçeği için ideal ortam yarı gölge ortamı olacaktır. Eğer yaz ayında direkt olarak gün ışığı altında kalırsa bitki cansız ve de solmuş olarak karşımıza çıkabilir. Havaların serinlemesi ve  kış döneminin gelmesi ile beraber sulama sıklığını azaltmanız gerekecektir. Yaz döneminde ise sık sık sulamanız gerekir. Sulama yaparken direkt olarak soğuk su verilmemelidir. Suyu dinlendirip, oda sıcaklığına getirmek gerekir. Sulama sonrasında saksı tabağında su birikirse bu suyu dökmelisiniz. Yoksa bitkiniz çürümelere neden olacaktır.

Ülkemizde çayır mera alanlarının kısıtlı, otlatma mevsiminin sınırlı oluşu ve kış aylarında hayvanların kaba yem ihtiyacı önemli bir problem olmasından dolayı silaj yapımı önem arz etmektedir. Kışın hayvanlar için gerekli olan kaba yemler yeşil ve sulu yemlerden sağlanırsa hayvanların verimleri yıl boyu korunabilmektedir.

DOĞRU SİLAJ NASIL YAPILIR ?

1-Biçim zamanı; Mısır silajında biçim zamanı kuru madde miktarının %35 olduğu zamandır. Bu oran tarladan alınacak olan 1 kg bir mısır bitki örneğinin mikrodalga fırında kurutularak tartılması sonucu belirlenir.Kurutmadan sonra kalan örneğin miktarı en az 350 gr olmalıdır. Bu rakam altında ise kuru madde yeterli sayılmayacağı için biçim yapmak henüz erkendir.

2-Biçim Metodu; Mısır biçim makinalarının bıçakları keskin ve randımanlı çalışması doğru silaj yapımında önemli rol oynar. Parça büyüklüğü 2 cm olmalı, biçim esnasında yerden toprak almamalıdır. Ayrıca dane patlatıcılı biçim makinalarının kullanımı kaliteyi artıracaktır.

3-Depolama Metodu; Silajın sıkıştırılıp kapatılması en fazla 48 saat içinde bitirilmelidir. Kapatma esnasında silajın iyice bastırılması, hava almayacak derecede altına ve üstüne polietilen naylon kullanılması gereklidir. Ayrıca silajın üzerine baskı oluşturacak hurda lastiklerinde dizilmesi silajın bozulmadan saklanmasında önemli rol oynar.

4-Silaj katkı maddeleri; Silaj bakteri faaliyetinin sağlıklı bir biçimde çalışması gereken bir ortamdır. Eğer bakteri faaliyeti zayıf ve yetersiz olursa silajın bozulma riski artmaktadır. Özellikle yaygın yapılan hatalardan biri silaja tuz atılmasıdır. Tuz, bakteri faaliyetini engelleyerek fermantasyonu geciktirmekte ve silajın olgunlaşmasını engellemektedir. Bu açıdan silajda tuz kullanımı tavsiye edilmemektedir. Silaj katkı maddeleri silajın fermantasyonunu  hızlandırarak silajın bozulmasına engel olan bir madde olan silaj inokulantları son yıllarda yoğun miktarda kullanılmaktadır. İnokulantın esas görevi ortam Ph'ın düşürerek Ph 4-4,5 seviyesine indirip silajdaki bakteri faaliyetine rahatlatacak ortam hazırlamaktır.

Silaj katkı maddelerinin bulunmadığı durumda çiftçi şartlarında evlerde atık olarak çöpe giden ''Peynir Altı Suyu'' silaj yapım aşamasında silaja katılarak silajın olgunlaşmasında önemli bir etki yapacaktır. Silaj yapımında yapılan başka bir hata ise silaja dışardan arpa, buğday vb. gibi hububat ve ya hububat kırması katılmasıdır. Bu uygulama esasında zamanından önce biçilmiş dane olgunlaşan mısırlarda karbonhidrat kaynağı olarak katılsa da silaj içinde yeterince homojen dağıtılamaması, belli bölgelere hem küflenme yapmakta hem de farelerin ilgisini çekerek silaj naylonunun delinmesi ve silajın hava alarak tamamen bozulmasına sebebiyet vermektedir.

Doğru silolama yapılmayan silajlar bozularak beslenmede kullanılan gebe hayvanlarda yavru atma, toksik etki ve zehirleme yapabilmektedir. İyi korunmuş bir silo besleyici değeri yüksek, hayvanlar tarafından sevilerek tüketilen bir gıda kaynağıdır. Bu anlamda süt sığırcılığı ve besicilikte rahatlıkla kullanılabilmektedir.

TARİHÇESİ

Anthrax, hayvanlarda seyreden hastalıklardan en eskiden beri bilinenlerdendir. Enfeksiyöz karekterde olduğu ilk defa EîLERT (1836) tarafından bildirilmiştir. Anthrax basillerinin ilk kültürünü 1876 yılında KOCH, kan serumu kullanarak ve sonra da 1877 yılında PASTEUR üre kullanarak yapmışlardır. KOCH (1878) Anthrax basillerinin spor verdiklerini saptamıştır.

ETYOLOJİ

Hastalığın etkeni olan Bacillus antchracis 1- 2x3-8 mikrometre boyutlarında aerobik (veya fakültatif), Gram pozitif, hareketsiz, sporlu ve kapsüllü bir mikroorganizmadır. Spor formu fiziksel ve kimyasal etkenlere karşı son derece dirençli olup doğa koşullarında 50-60 sene canlılığını ve enfektivitesini muhafaza edebilir.

EPİZOOTOLOJİ

Hastalık en fazla sığır, koyun, keçi, manda, deve, geyiklerde daha az olarakta domuz, at ve karnivorlarda görülür. Genç hayvanlar, ergin ve yaşlılardan daha duyarlıdırlar. Açlık, yorgunluk, yolculuk, fena bakım, iç ve dış parazitler, fazla sıcak ve soğuk hava, iyi beslenememe gibi stres faktörleri hastalığın çıkış ve yayılışına büyük ölçüde yardımcı olurlar. Hastalanan hayvanlar, ölümden 1-2 gün önce sütleriyle gaita ve idrarları ile basil çıkarırlar. iyileşenlerin sütleriyle de kısa bir süre etken saçılabilir. B. antracis ölen hayvanların vücudunda spor oluşturmaz. Ancak, hayvana otopsi yapılırsa veya ölen hayvanların ölümünden sonra tabii deliklerden gelen kanın hava ile temasında basiller spor verirler. Açılmamış kadavralarda vejatatif formları putrefikasyonun etkisiyle 3-6 günde tahrip olmaktadır. Buna karşın sporları çok dirençlidir. Sporları sularda, toprakta, meralarda uzun süre (50-60 yıl) canlı kalabildiğinden dolayı bu sporlarla bulaşık yerler infeksiyon kaynağı olarak rol oynarlar. Bu nedenle kadavralar açılmadan meralardan ve akarsulardan uzak yerlere iki metre kadar derine gömülmeli ve üzerine sönmemiş kireç dökülmelidir.

Bulaşık merada otlayan hayvanlar veya buradan elde edilen enfekte yemleri yiyenler hastalığa yakalanır. Hastalık her mevsimde görülürse de en çok mera döneminde ortaya çıkar. Özellikle otlar kurumaya başladığı zaman dikenlerin ağızda açtığı yaralardan mikroplar kolayca vücuda girer. Ahırdaki hayvanlar bulaşık yem ve otlarla mikrobu alırlar, solunum ve deri yolu ile de hastalık bulaşabilir.

Aşırı kullanılmış meralar, bataklık ve engebeli arazi, açlık, yorgunluk, uzun süreli ve kötü koşullarda hayvan nakli, hayvanların direncini kırdığı için hastalık daha çok görülür. Mevsimlerdeki değişiklikler mesela aşırı yağış veya aşırı kuraklık olduğu zaman hastalık artabilir. Sıcak ve rutubetli bölgelerde diğer yerlerden fazla hastalık görülür.

BULAŞMA

Hayvanlar mikrobu aldıktan 2-3 gün sonra hastalanırlar. İştahsızlık, sendeleme, ayakta duramama, solunum güçlüğü, titreme, yüksek ateş başlıca belirtileridir. Koyun ve keçiler belirtilerin ortaya çıkmasından çok kısa bir süre sonra hemen ölürler. Sığırlarda yukarıdaki belirtilere sancı, kan işeme ve ishal de eklenir ve bir hafta içinde ölürler.

Ölen hayvanların, ağız- burun ve anüsünde kan izleri veya kanlı bir sızıntı bulunur. Kesilen hayvanların kanı siyah renktedir ve pıhtılaşmaz. İnsanlar hasta hayvanları kesip yüzmek, etini yemek veya bu hayvanların deri ve yünlerini işlemek suretiyle hastalığa yakalanırlar.

Sindirim sistemi ile: Bulaşık ot, su, yem gibi gıdaların ağız yolu ile alınması ile olur. Solunum yolu ile: Hayvanlarda nadir görülen bu bulaşma şekli insanlarda sporların, hayvan postu, kıllar, yün ve yapağı ile gerçekleşir. Deri yolu ile: Deride oluşan çeşitli portantrelerden (ısırma, kırpma, sıyrık, çizik v.s.) etkenin girmesiyle olur. İnsanlar ise kontamine et, kan, temas yolu ile hastalığı alırlar. Kan emici ve sokucu sinekler de bu yolla enfeksiyonu bulaştırabilir.

SEMPTOMLAR

İnkübasyon periyodu, hayvanın türüne, direncine, vücuda giren etkenin miktarına, virülansına ve etkenin giriş yoluna göre değişmek üzere 1-14 gün arasındadır. Hastalık koyun ve keçilerde perakut ve akut bir seyir izleyerek 2-4 gün içinde ölümle son bulur. En fazla titreme, sendeleme, solunum güçlüğü, kan işeme ve doğal deliklerden kan gelmesi, boğaz altında ve vücudun diğer yerlerinde ödemler, nekrozlar, deride pustüller gibi klinik bulgular görülür. Sığırlarda tablo daha az belirgin olmakla birlikte koyun ve keçilere benzer. Hastalık insanlarda, deri şarbonu, akciğer şarbonu ve ender olarak görülen bağırsak şarbonu olarak üç ayrı şekilde görülür.

Deri şarbonu; papül, vezikül ve püstülle karakterize üzerinde siyah bir kabuk bulunan nekrotik ülserler şeklinde görülebileceği gibi, bağ dokusu, boyun, göğüs ve göz kapaklarının deri altı dokusunda ödemler ve bu ödemli alanın üstünde vesikülle karakterize bir şekilde de görülebilmektedir.

Akciğer şarbonu; özellikle hayvan yünleri ve kıllarıyla uğraşanların sporları solumasıyla meydana gelmektedir. Ağır bir hemorajik bronko -pnömoni ile karakterizedir.

Bağırsak şarbonu; genel durum bozukluğu ve şiddetli bir gastro -enteritis ile karakterizedir. Tanı koymak güç olduğundan dolayı kurtuluşu yok gibidir. Bu klinik formların birisinde etken kana karışıp septisemi yaparsa hastalık öldürücü bir hal alır. Menenjitin de görüldüğü vakalar mevcuttur.

TEŞHİS

Klinik Teşhis: perakut seyreden olgularda, çok az ve yetersiz klinik belirtiler nedeniyle teşhisi zordur. Çünkü ani ölüm yapabilen ve yakın semptom gösteren yanıkara, basiller ikterohemoglobinuru, pastörellozis, leptospriosis, piroplasmosis, klostridyal infeksiyonlar ile karıştırılabilir. Laboratuvar Muayeneleri; Laboratuvarlara hasta veya ölen hayvandan 3 -4 adet kan frotisi, steril bir pamuğa emdirilmiş kan.

TEDAVİ

Hasta hayvanın uygun tecrit yerine alınması koyun ve keçiler ani olarak öldükleri için tedaviye yetişilemez. Sığır ve atlar veteriner hekim tarafından uygun bulunan ilaçlarla tedavi edilebilir. Ancak bulaşmayı önlemek ve çevreyi kirletmemek için gerekli önlemler alınmalıdır.

KORUNMA

Anthrax'ta en önemli korunma önlemi bu hastalıktan ölen hayvanların uygun şekilde ortadan kaldırılmasıdır. Bunun için hasta hayvanlar kesilip yüzülmemeli ve otopsi yapılmamalıdır. Hastalığa yakalanan hayvanlar ölümden önce kısa süre ile de olsa süt, idrar ve diğer salgıları ile mikrop saçtıkları için hasta hayvanların muayenesinde ve ölen hayvanların naklinde dikkat edilmesi ve koruyucu tedbirlerin alınması gerekir. Ahırda ölen hayvanlar ağız, burun, anüs gibi delikleri tentürdiyotlu pamukla kapatıldıktan sonra uygun vasıtalarla ve koruyucu elbise giyilerek imha edileceği yere taşınır, yakılır veya 2 mt derinliğinde açılmış çukurlara üzerlerine yeteri kadar sönmemiş kireç dökülerek gömülür. Bütün altlıklar ve şüpheli maddeler yakılır. Ahır önce soudkostikli sıcak su ile yıkanır. Sonra uygun antiseptiklerle dezenfekte edilir. Merada ölen hayvanlar mümkünse oldukları yere çevresindeki kirlenmiş ot ve toprakla beraber gömülür. Aşılı hayvanlarda bağışıklık oluşuncaya kadar mera kapatılır ve yemler değiştirilir. Mera bulaşmasını önlemek için şüpheli ve tehlikeli meralar duyarlı hayvanlara kapatılır. Ot ve samandan şüpheleniyorsa bunlar imha edilir.

İkinci önlem aşılamadır. Hastalık görüldüğünde ateşi bulunmayan sağlam hayvanlar derhal aşılanır. Hastalığın ortaya çıktığı yerde hayvanlar en az beş yıl süreyle aşılanmalıdır. Koruyucu aşılama genel olarak ilkbaharda yapılır. Aşı yapıldıktan 10 - 14 gün içersinde bağışıklık gelişir. Tek tırnaklılarda bu süre biraz daha uzun olabilir

Fındık Filiz Güvesi larvaları sonbaharda püs dediğimiz erkek organlara, göz diplerine ve kozalaklara geçerler. İki erkek organı birbirine birleştirerek gelişmesini engeller.

İlkbaharda ise henüz gelişmekte olan sürgünlere girerek kurumalarına neden olurlar. Bu sürgünler ağ ile dala yapıştırılmış olduklarından düşmezler. Zarar görmüş göz ve sürgünler koparılınca ortada larva giriş deliği görülür. Bir larva 5 ayrı sürgünü kurutabilmektedir. Tüm fındık üretim alanlarında yaygın olan bu zararlı yer yer çok büyük oranda zarara neden olmaktadır.

          Mücadeleye karar vermek için bahçede mutlaka bir ön sayım yapılmalıdır. Bu amaçla;

         1 – 10 da         olan bahçelerde                      10 ocak

         10-30 da         olan bahçelerde                      20 ocak

         30 da'dan        büyük bahçelerde                   30 ocak işaretlenir.

Her işaretli ocaktan alt, orta ve üst kısımlardan 10'ar olmak üzere toplam 30 yaprak alınıp, zarar belirtisi olanlar sayılır. Zarar görmüş yaprak oranı % 15 ve fazlası olduğunda kimyasal mücadeleye karar verilir.

Çiftçilerimizin bu zararlıya karşı zararlının mevcut olduğu bahçelerde mutlaka ilaçlama yapmaları ve ilaçlamanın Eylül ayı sonuna kadar bitirilmesi gerekmektedir.

İlaçlama başlamadan önce arıcıların arılarını ilaçlama sahaları dışına çıkarmaları gerekmektedir. İlaçlamada atomizör kullanılıyorsa ocak başına en az 1 litre ilaçlı su atılmalıdır.

İnsan ve hayvan sağlığı bakımından ilaçlama bitiminden 21 gün sonrasına kadar ilaçlı bahçelerde hayvan otlatılmamalı ve meyve yenmemelidir. Mücadelede tavsiye edilmeyen ilaçların kullanılmaması; herhangi bir kimyasal maddenin ilaçla kesinlikle karıştırılmaması gerekmektedir. Kullanılacak bitki koruma ürünleri,  bitki koruma ürünleri satış bayisinden alınarak 'Bitki Koruma Ürünleri Uygulama Belgesi' sahibi kişiler tarafından atılmalıdır.

Üreticilerimiz, konu hakkında daha geniş bilgi almak için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerimize müracaat edebilirler.

Buğday tanesinin bileşimi ortalama olarak %12 su, %70 karbonhidrat, %12 protein, %2 yağ, %2,2 selüloz ve %1,8 kül içermektedir.

Karbonhidrat kaynağı olan buğday, un haline getirilerek ekmek ve diğer unlu gıdaların imalatında kullanıldığı gibi bulgur, makarna, irmik, bisküvi gibi çok değişik ürünler şeklinde günlük beslenmemizde yer almaktadır. Öğütme teknolojisi sonucunda ortaya çıkan kepek ve diğer yan ürünler ile düşük kaliteli buğdaylar ise hayvan yemi olarak kullanılmaktadır.

Türkiye’de Buğday Üretimi

Türkiye’nin buğday verimi yıllar itibariyle yükselme kaydetmesine rağmen ortalaması dünya veriminin altındadır. Yüksek kaliteli tohum kullanımı buğdayda verimliliği etkileyen en önemli faktördür. Türkiye’nin buğday üretimi 2016 yılında 20.600.000 ton iken 2017 yılında %4,4 artışla 21.500.000 ton olmuştur. Uygulanan politikalar, çiftçiyi buğday ekmekten vazgeçirmektedir. Türkiye`de 2000 yılında 92 milyon dekar alanda buğday ekimi yapılırken, 2017 yılında 77 milyon dekar alanda buğday ekilmiştir.

Buğday üretimi bakımından kendine yeterli düzeyde olan Türkiye`de, bazı yıllar olumsuz iklim koşullarına bağlı olarak üretimde ve kalitede yaşanan sorunlardan dolayı talep karşılanamamakta ve ithalat yapılmaktadır.

2018 yılında ekim alanların daralması, girdi maliyetleri, verilen teşvikler, doğal afetler, buğday hastalıkları nedeniyle verim ve kalite düşüklüğü beklenmektedir. ZMO olarak 2018 yılında buğday üretimimizin 19,5 milyon ton civarlarında olacağını tahmin etmekteyiz.

Türkiye’de ortalama buğday verimi (Kuru+Sulu) 276 kg/dekardır.

Çizelge-1. Türkiye’de Buğday Ekim Alanı, Üretim ve Verim

Kaynak: FAOstat, *TUİK, **ZMO Tahmini

Grafik-1 Buğday Üretimi ve Üretim Yapılan Alanlar

Türkiye dünya buğday üretiminde %3 civarında bir paya sahiptir.

Çizelge-2. Türkiye ve Dünya Buğday Üretimi (ton)

Kaynak: FAOstat

Buğdayın kendi kendine döllenen bir bitki olması ve ekilen tohumlukların 3 yılda bir sertifikalı tohumluklarla yenilenmesi nedeni ile ülkemizde her yıl yaklaşık 540 bin ton buğday tohumluğu kullanılması gerekmektedir. Ülkemizde üretilen sertifikalı tohumluk miktarı 2007 yılında 210 bin ton iken 2014 yılında 403 bin ton, 2015 yılında 484 bin ton ve 2017 yılında 508 bin ton olarak gerçekleşmiştir.

Çizelge -3. Buğday Tohumluğu Üretim Miktarı (Ton)

Kaynak: Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü

Ülkemizde her bölgede yetiştirilebilen buğday yaygın olarak İç Anadolu Bölgesi’nde üretilmektedir. 2017 yılı ekmeklik buğday üretiminde İç Anadolu Bölgesi  %32’lik pay ile ilk sırada yer almaktadır. Bunu %18 ile Marmara Bölgesi ve %15 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi izlemektedir. Üretimde en az olduğu bölgeler Doğu Anadolu ve Ege Bölgeleridir. Makarnalık buğday üretiminde ise; ilk sırada %38’lik üretim ile İç Anadolu Bölgesi ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi yer almaktadır. Ege Bölgesi ise üretimde %13’lük pay ile üçüncü sıradadır.

Çizelge-4. İllere Göre Buğday Üretimi (ton)

Kaynak: TUİK

Grafik-2. 2017 Yılında İllerin Buğday Üretimi İçindeki Payı (%)

Türkiye’de buğdayın yurt içi kullanımı 2016/17 döneminde 18.756 bin ton, gıda olarak tüketimi 14.490 bin ton, tohumluk olarak kullanımı 1.381 bin ton, yemlik olarak kullanımı 2.305 bin ton, kayıp 581 bin ton, kişi başına tüketim 182 kg’dır.

Çizelge- 5. Türkiye Buğday Tüketimi, Stok Değişimi ve Yeterlilik Derecesi (1000 Ton)

Kaynak: TMO

Dünyada buğday üretim miktarları incelendiği zaman Çin, Hindistan, Rusya ve Ukrayna’da üretim artarken Avustralya, Kanada’da üretim düşüş göstermiştir.

Çizelge-6. Dünya Buğday Üretimi (Ton)

Kaynak: FAOstat

Türkiye’nin ithalat ve ihracat değerlerine baktığımız zaman, her yıl ithalat rakamları artar iken ihracat rakamları düşmektedir.

Çizelge-7. Türkiye’nin Buğday Dış Ticareti

Kaynak: FAOstat, *TUİK

Ülkemizin buğday ticareti ile ilgili ilginç durum, buğday ithal edilmesine karşın, önemli miktarda un ihracatı gerçekleşmesidir. 2017 yılında 3.5 milyon tona yakın un ihraç edilmiştir. Bu miktar da ithal edilen buğdaydan un yapıldığında elde edilecek bir miktardır.  

Çizelge-8. Un İhracatı (Kg)

* Ocak-Haziran

Kaynak: TUİK

Un ihracatı yaptığımız ülkeler arasında en önemli pay Irak’a aittir. Un ihracının yarısı bu ülkeye yapılmaktadır. 2017 yılında ihraç edilen unun %51,2’si, bu yılın ilk yarısında ise  %49,55’i Irak’a gönderilmiştir.

Türkiye dışarıdan önemli miktarda buğday ithal etmesine karşın, az miktarda da olsa buğday ihracatı yapmaktadır. 2017 yılında 42 bin ton buğday ihraç edilmiştir.

Çizelge-9. Buğday İhraç Ettiğimiz Ülkeler (Kg)

Türkiye üretiminin %20-25’i kadar buğday ithalatı gerçekleştirmektedir.

Çizelge-10. Buğday İthal Ettiğimiz Ülkeler (Kg)

Kaynak: TUİK

Buğday ithal ettiğimiz ülkeler arasında Rusya 2017 yılında %59’luk, 2018 yılının ilk yarısında ise  %78’lik oranla ilk sırada yer almaktadır.  Rusya dünyada en fazla buğday ihracatı yapan ülkedir.

Çizelge-11. Dünya Buğday İhracatı ve Başlıca İhracatçı Ülkeler (Milyon Ton)

Kaynak: FAOstat

Dünya buğday ticaretinde önemli bir paya sahip ülkeler, üretimlerinin büyük bölümünü ihraç etmektedirler. En fazla buğday ithalatı yapan ülkeler Mısır ve Endonezya’dır.

Çizelge-12. Dünyada Buğday İthalatı ve Başlıca İthalatçı Ülkeler (Ton)

Kaynak: FAOstat

SORUNLAR ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

1.Buğday Ekim Alanları Azalması

2005 Yılında 9 milyon hektar olan buğday ekim alanları giderek azaldı, 2009 yılında 8 milyon hektar, 2012 yılında 7,5 milyon hektar, 2018 yılında ise 7,6 milyon hektar oldu.

Verim değerleri ise yeni çeşitlerin ıslah edilmesi, yetiştirme tekniklerindeki gelişmeler, ekim nöbeti ilkelerinin uygulanması sonucunda artış gösterse de, 2016 yılında 79 milyon kişi olan ülke nüfusu,  2017 yılında 80 milyon kişiye ulaştı, 2023 yılında ise 86 milyon kişiye ulaşması bekleniyor. Dolayısıyla artan nüfusun beslenmesi için buğday ekim alanlarının acilen artırılması gerekmektedir.

2.Tarımsal Üretimde Girdi Maliyetlerinin Yükselmesi

Buğday alım fiyatları belirlenirken maliyetler göz önünde bulundurulmalıdır. Buğday fiyatlarındaki artış kimyasal gübre ve mazot gibi temel girdi fiyatlarının gerisinde kaldığından, buğday üretimi çiftçiye gelir getirmemektedir.

Yüksek girdi maliyetleri nedeniyle kazanç elde edemeyen çiftçi üretimden vazgeçti. Kırsal nüfusu azaldı, 2010 yılında köy nüfusu %23,7 iken, 2017 yılında %7,5 oldu.

3. Buğdaya Yapılan Desteklerin Yetersiz Olması

Sulu tarım alanlarında diğer tarım ürünlerinin karlılık oranının yüksek olmasından dolayı buğday, artık kıraç alanların ürünü ya da münavebe ürünü olarak görülmektedir. Bunun için buğdaya yapılan destekler bölgesel olarak yeterli yağış altında, sulu/ kurak farklılıkları dikkate alınarak arttırılmalıdır. Üretimde yağışa bağlı olarak görülen dalgalanmaları azaltmak için kuru tarımda uygulanması gereken yetiştirme tekniklerine önem verilmeli, sulama imkânlarını artırmak için yatırımlar hızlandırılmalıdır. Tarımsal desteklerin çiftçilerin üretime başlamadan önce verilmesini sağlayacak bir sistem geliştirilmelidir.

 4. İthalata Dayalı Tarım Politikaları Nedeniyle Gümrük Vergilerinin Sıfırlanması

Resmi Gazete’nin 15 Ağustos 2018 tarihli sayısında yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile TMO’ya sıfır gümrük ile 750 bin ton buğday, 700 bin ton arpa, 700 bin ton mısır ve 100 bin ton pirinç ithalat yetkisi verildi. Aynı ürünler için, aynı miktar ve şartlarda 29 Temmuz 2017 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2017/10589 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile benzer yetki verilmişti.

TUİK verilerine göre Türkiye 2016 yılında 20.6 milyon ton, 2017 yılında ise 21.5 milyon ton buğday üretti. Aynı yıllarda sırası ile 4.22 milyon ton ve 4.99 milyon ton buğday ithal etti. 2018 yılının ilk yarısında ise 2.9 milyon ton buğday ithalatı gerçekleştirildi.

10.01 GTİP buğday grubunda yer alan ürünlerin bir kısmında gümrük vergisi zaten sıfır olarak uygulanıyordu. Karar ile gümrük vergisi %45 olan buğday çeşitlerinde de gümrük vergisi sıfır oldu.

İthalat söylemleri özellikle ürün hasat sezonlarında piyasaları olumsuz yönde etkilemekte, ürün fiyatlarının düşmesine yol açmakta, çiftçi üretimden soğutmakta hatta üretimden vazgeçmektedir.

 5. Nadas Alanlarının Azaltılması

Nadasa bırakılan alanların azaltılması için gerekli çalışmalar yapılmalıdır. Türkiye’de büyük kısmı İç Anadolu ve geçit bölgelerinde olmak üzere 4,5 milyon hektar civarında nadas alanı bulunmaktadır. Tarım potansiyelinin önündeki en büyük engel, bu potansiyelin kullanılamıyor olmasıdır.

 6. Lisanslı Depoculuğun Geliştirilmesi

Lisanslı depoculuk faaliyetlerinden birçok üretici haberdar değildir ya da yanlış bilgiye sahibidir. Sistemin geliştirilmesi için öncelikli olarak, desteklemelerin yanında sahada tanıtım ve bilgilendirme faaliyetleri etkin olarak yapılmalıdır.

Buğdayda kalite parametrelerine göre alım ve buna bağlı depolama konusunda, hızlı analiz yöntem ve tekniklerinin geliştirilmesine yönelik araştırma ve çalışmalar yürütülmelidir.

7.Piyasa Düzenleyici Kurumların Aktif Olarak Görev Alması

TMO ve tarım ürünleri piyasasını düzenleyici diğer kurumlar üreticilerin çıkarlarını koruyacak, üretimin devamlılığını sağlayacak şekilde aktif hale getirilmeli, ürün pazarlaması, girdi temini ve işlenmesi konularında faaliyet gösteren kamu kurumları yeniden oluşturulmalıdır. Üreticilerin kooperatif örgütlenmesi teşvik edilmelidir.

İthalatı değil üretimi hedefleyen, küçük ölçekli aile işletmelerini destekleyen, sürdürülebilir ve planlı bir tarımsal üretim politikası uygulanmalıdır.

Fındıkta hasat olgunluğu kriterleri :

Zurufların (yeşil kabuğun) iyice sararıp kızarmaları,

Fındık danelerinin zuruf içerisinde oynamaya başlaması,

Sert meyve kabuğunun ¾ oranında kızarması ve için kendine has sertlik ve tadını alması,

Sağlam ve dolgun meyveleri taşıyan dalların sallandığı zaman meyvelerin ¾'ünün daldan dökülmesi,

Kabuk kırıldığında iç fındığın zarının koyu krem rengine dönüşmesi,

Laboratuar analizleriyle,  kabuklu fındıkların nem oranlarının  % 30'un altına düşmesidir.                    

Hasat olgunluğuna gelmeden toplanan fındıklarda meydana gelen olumsuzluklar:

Fındıklar, kurutulduktan sonra dıştaki sert meyve kabukları kendilerine has renklerini alamazlar ve donuk renkli olurlar.

İç tam olarak kabuğu doldurmaz, halk arasında bezik tabir edilen buruşuk iç oranı artar,  bu ise randıman ve ürün miktarını düşürür. Fındık rekoltesi esas alındığında 1 randımanlık kayıp yaklaşık 3960 ton fındığın kaybı demektir. Bu kadar fındığın bu gün itibariyle değeri 39 milyon liradır. Her bir randıman kaybı bu değerin katlanarak artması demektir.

Fındık çeşitleri kendine has sertlik, lezzet ve tada ulaşamaz. Tat yavanlaşır, meyve kalitesi düşer.

Bu fındıkların uzun süre muhafaza edilmesi güçleşir, kolayca bozulurlar, küflenme ve dolayısıyla aflatoksin oluşumuna neden olurlar. Erken hasat edilen fındıkların dokusu yeterince sertleşemeyeceği için depolama ömrü azalacak ve depeoda kolaylıkla bozulabilecektir. Yine erken hasat edilen fındıklarda aflatoksin oluşacağından bu aflatoksinli fındıkları tüketen insanların sağlığını tehlikeye atacaktır. İhraç edilen bu aflatoksinli fındıklar dış pazarlardan geri dönecektir. Bu ürünlerin geri dönmesiyle hem sanayicimiz hem de  üreticilerimiz zarar göreceklerdir. Dolayısıyla tüm bu nedenlerden dolayı Ülkemiz ekonomisi zarara uğrayacaktır.

Nem içeriği yüksek olup, kurumaları güçleşir ve beyazlatma oranları düşük olur. Erken toplanan fındıklarda iç zarın atma oranı düşeceğinden dolayı beyazlatma oranları düşmektedir. Bu da büyük oranda üründe ekonomik kayıplara yol açmaktadır. 

Ayrıca hasat olgunluğuna gelip kendiliğinden yere düşen fındıklar, yerde fazla bekletilmeden toplanmalıdır. Mümkünse fındıklar, ot ve toprakla temasın önlenmesi için örtüler üzerine dökülerek toplanmalıdır. Bu fındıkların uzun süre yerde kalarak, toprakla temas etmeleri ve ot içerisinde bekletilmeleri kalite ve verim düşüklüğüne, aflatoksin oluşumuna neden olmaktadır.

Fındık hasadına başlamadan önce fındık bahçelerinde genel bir temizlik yapılmalıdır. Bölgemizin yağışlı olması ve buna bağlı olarak da yabancı ot ve dikenlerin bol ve hızlı gelişme göstermesi fındık hasadını güçleştirmekte ve yere düşen fındıkların kaybolmasına neden olmaktadır. Bu nedenlerle hasada başlamadan en az 5-10 gün önce iyi bir bahçe temizliği yapılmalıdır. Bu temizlik el tırpanı, orak, kirinti gibi aletlerle yapıldığı gibi motorlu tırpanlarla da yapılabilmektedir. Motorlu tırpanlarla hem iş gücünden hem de zamandan tasarruf sağlandığı gibi daha iyi bir temizlik yapılabilmektedir.

Fındıkta en iyi hasat şekli; tam olgunluğa gelen fındıkların, dalları silkelemek suretiyle dökerek yerden toplanmasıdır. Bu şekilde hasat edilen fındıkların, randıman ve kalitesi yüksek olduğu gibi dallar ve sürgünler ile gelecek yılın mahsulünü oluşturacak olan tomurcuklar da zarar görmemektedir.

En fazla uygulanan hasat şekli; daldan elle toplamadır. Bu hasat şeklinde dikkat edilecek olan önemli hususlar; dalların birbirine sürtünmemesi, çotanakların dalla birleştiği yerden tek tek koparılması, gelecek yılın ürününü oluşturacak olan dal, dalcık ve tomurcukların zarar görmemesi için yolma tabir edilen sıyırma şeklinde toplama yapılmaması ve toplanan dalların dikkatlice yerine bırakılmasıdır. Ayrıca bahçedeki değişik fındık çeşitleri ayrı ayrı toplanmalı,  birbirlerine karıştırılmamalıdır.  Kaliteli ve bol ürün almak ve uzun yıllar bu verimin devamını sağlamak için, fındık hasadına açıklanan hasat tarihlerinde başlamak ve uygun hasat yöntemlerini uygulamak gerekmektedir.

Kanadı noktalı sirke sineği (Drosophila suzukii) güneydoğu asyaya özgü bir tür olup, zararlı ile ilgili ilk kayıt 1980 yılında ABD’nin Hawaii adasından yapılmış, son yıllarda Avrupada birçok ülkede tespit edilmiştir.

Konukçuları: Kiraz, kayısı, erik, şeftali, nektarin, armut, Trabzon hurması, kivi, incir, çilek, üzüm, elma, armut ve yaban mersini

Biyolojisi: Ergin olarak korunaklı yerlerde kışlamakta ancak, uygun koşullarda bütün yıl boyunca aktif olabililen zararlı, uygun koşullarda yılda 7-15 döl verebilen bu zararlının hayat çemberi 10 gün sürmektedir. Dişi hayatı boyunca 600 kadar yumurta bırakabilmektedir İlkbaharda aktif olduğunda çiftleşerek olgunlaşmış meyvelere yumurta bırakmaktadır.

Morfolojisi :

Yumurtaları küçüktür, yarı saydam ve parlaktır yumurta ve larvaları meyvenin içinde bulunduğundan meyve üzerinde görmek mümkün değildir.

Larva, 3.5 mm’ye kadar uzunlukta olabilir, beyaz renkli silindirik vücutludur ve pupa oluncaya kadar 3 larva dönemi geçirir.

Pupa, 2-3 mm uzunluğunda kırmızımsı kahverenklidir. Pupa meyve içinde veya toprakta bulunmaktadır.

Ergin, dişileri (3.2-3.4) mm, erkekleri (2.6-2.8 mm) uzunluğundadır. Toraksı soluk kahverenkli ve abdomende yatay siyah çizgiler bulunur. Gözleri parlak kırmızı renklidir. Erkeklerin kanatlarında noktaları vardır. Dişlerin kanatlarında nokta yoktur bu yüzden diğer sirke sinekleri ile karıştırılabilir

                              Erkek Sinek                                                                                               Dişi Sinek

D. suzukii’nin bulaşık meyvelerle pasif olarak yılda 1400 km yayılabilme kabiliyetinde olduğunu belirtmektedir Uzak mesafelere yayılma bulaşık meyveler yolu ile olmaktadır.

Ekonomik Zararı: 

Yumurtalar hasattan önce olgunlaşmış meyve içine bırakılır. Yumurtadan çıkan larva meyve içinde beslenerek meyvenin yumuşamasına ve pazar değerinin düşmesine neden olur. Aşırı olgun, dökülmüş, bozulmuş meyveler önemli bir risk teşkil etmektedir. Tarla veya bahçe içinde kalan meyveler yumurta bırakmasına ve larvanın beslenmesine imkan sağlayarak besin kaynağı oluşturmaktadır. Amerika Birleşik Devletlerinde zararlının konukçusu olan bitki türlerinde bu zararlıdan dolayı meydana gelen ürün kaybının %20 olduğu  Avrupa ülkeleri için verim kayıpları Fransa’da % 80, İspanya’da % 100, İtalya’da ise % 30-40 arasında olduğu bildirilmektedir.

Mücadelesi :

Kültürel Önlemler : 

D. suzukii’nin larvaları ve pupası meyve içinde bulunabilmektedir. Zararlının erginlerinin tespiti için cezbedici olarak sirke içeren tuzaklar kullanılmaktadır. Bunun için sürvey çalışmalarına meyveler olgunlaşmaya ya da tatlanmaya başlamadan en az bir ay önce başlanır ve hasat sonuna kadar izlemeye devam edilir. Bu türün erginlerini cezbetmek için cezbedici olarak içinde %5 elma sirkesi ve üzerinde 3 mm’den büyük olmayan 8-10 adet delik bulunan tuzaklar her bahçeye 2 adet asılarak haftada bir kontrol edilir. Tuzak asma zamanı ve yerlerinin belirlenmesinde konukçu bitkinin olgunlaşma dönemi dikkate alınır. Hava sıcaklığı 10◦C üzerinde olduğu ve/veya meyvelerin şekli belirginleştiğinde her bahçeye 2 tuzak yerleştirilir. Tuzakların birisi arazinin kenarına diğeri ise bahçenin orta noktasına gelecek şekilde yerleştirilir. Tuzakta gözleri kırmızı ve kanatlarında noktalar olan kahverengi bir sinek aranır.

Kimyasal Mücadelesi: 

Zararlının kimysal mücadelesi için Amerika ve Avrupa' da 

Fenpropathrin,Spinetoram, Malathion, Zeta-cypermethrin, Spinosad, Lambda-cyhalothrin etken maddeli ilaçlar kullanılmaktadır. Ülkemizde ise hjasat dönemi ve kalıntı durumu göz önüne alınarak hangi etken maddeli ilacın kullanılacağı konunun uzmanları olan teknik personellere danışılmalıdır.

Destekleme ödemelerinden yararlanmak isteyen yetiştiricilerin Anaç Koyun Keçi Desteklemesi işlemleri önceki yıllardan farklı olarak 1 Eylül 2018 – 2 Kasım 2018 tarihleri arasında; birlik üyesi yetiştiriciler üyesi olduğu İl Birliği'ne sadece adres ve kimlik bilgilerini içeren dilekçe ile müracaat ederler. (Başvuru sayısı ve hayvan aktarımı olmayacak.)

İl Birlikleri 6 Aralık 2018 tarihine kadar Koyun Keçi Bilgi Sistemi'ne destekleme müracaatında bulunan üyelerin kayıtlarını yaparak başvuru listelerini Koyun Keçi Bilgi Sistemi'nden alarak İl/İlçe Müdürlüklerine iletir.

Destekleme takviminde yapılacak müracaat, tüm askı, itiraz ve kesin icmal işlemleri 2 Kasım 2018 tarihli yedeğe alınmış bilgi ve veriler esas alınarak yapılacaktır. 2 Kasım 2018 tarihinden sonra yapılacak Çalışma Takvimi aşağıda belirtilmiştir.

1. İcmal-1 (askı listesi) (10 gün)                                                             : 18.02.2019-27.02.2019

2. İtirazların Değerlendirilmesi (5 iş günü)                                          : 28.02.2019-06.03.2019

3. İcmal-2'nin İl Müdürlüklerine Gönderilmesi (5 iş günü)               : 07.03.2019-13.03.2019

4. İcmal-3'ün HAYGEM'e Gönderilmesi (5 iş günü)                           : 14.03.2019-20.03.2019

Kimyasal Mücadelede kullanılan Bitki koruma Ürünlerinin yağışlar ile yıkanma olasılığı nedeni ile uygulamaların gerekli görülen yerlerde tekrarı zorunluluğu oluşmaktadır.

 Külleme (Uncinula necator)

Asmanın tüm yeşil aksamında (yaprak, sap, sürgün, salkım) görülür. Havalanmayan gölge ve yarı ışıklı yerlerde daha hızlı gelişir. Çubuklarda siyaha yakın koyu kahverengi lekeler oluşur, kışın bu lekeler kırmızımsı kahverengine dönüşür. Salkımda hastalığa erken yakalanan taneler küçük kalır. Olgunlaşma öncesi hastalığa yakalanan irileşmiş taneler sap doğrultusunda çatlar ve çekirdek görülür.

Mücadelesi

Kültürel önlemler

Vejetasyon devresinde, asmanın iç kısımlarına kadar iyi bir hava sirkülasyonu ve güneşlenme sağlanmalıdır. Külleme belirtileri gösteren çubuklar kış budamasında kesilerek, çubuk ve tomurcuklarda kışlayan misel potansiyeli düşürülmelidir.

Kimyasal mücadele

1. ilaçlama: Çiçekten önce sürgünler 25-30 cm. boya ulaşınca;

2. ilaçlama: Çiçek taç yaprakları dökülüp, koruklar saçma tanesi iriliğini alınca,

3.ve diğer ilaçlamalar: 2. ilaçlamadan sonra kullanılan ilacın etki süresi dikkate alınarak yapılır ve tanelere ben düştüğünde ilaçlamalara son verilir.

Kimyasal mücadele yerine kullanılabilecek çevre ve insan sağlığı açısından riskleri en aza indirilmiş yöntemleri geliştirmek tarımsal araştırmanın görevlerinden birisi olarak değerlendirilmektedir. Bu alanda kullanılabilecek yöntemler içerisinde "Biyolojik Mücadele" önemli bir yer tutmaktadır. Biyolojik Mücadele; zararlı, hastalık ve yabancı otların başka canlılar yardımıyla ekonomik zarar seviyesinin altında tutulmasıdır. Yani doğada zararlı olan canlıları tamamen yok etmeden, doğal dengeyi koruyucu, onarıcı ve destekleyici önlemler almak, bir başka deyişle doğada zararlı ve faydalı organizmalar arasındaki dengenin korunmasıdır.

Faydalılar, doğada zararlılar ile belli bir denge içerisinde yaşamaktadır. İnsanoğlunun doğaya müdahalesi sonucu bu denge faydalılar aleyhine bozulmuştur. Kural olarak her canlının en az bir zararlısı vardır ve biz bu zararlıyı kullanarak bir denge oluşturabiliriz.

Biyolojik Mücadelenin Avantajları

• İnsan ve çevre sağlığına olumsuz etkisi yoktur.
• Doğal düşmanları korur.
• Potansiyel zararlıları baskı altında tutar
• Uygulamada kullanılacak etmenlerin çoğu doğada vardır.
• Mücadele maliyeti ucuzdur.
• Mücadele doğal denge bozulmadığı sürece kendi halinde gelişir.
• Dayanıklılık problemi yaratmaz.
• Doğal düşmanlar etkili oldukları zararlıyı kendiliğinden bulur ve onları baskı altına alırlar.

Biyolojik mücadele laboratuvarında yapılan çalışmalar kısaca şöyledir.

• Kültüre Alma: Araziden tek tek toplanan ergin süneler üretim kaplarına sapa kalkmış buğday konarak beslenmeleri ve yumurta bırakmaları sağlanmaktadır. İki günde bir yumurtaları toplanmakta ve besi değiştirilmektedir.
• Embrio Öldürme: Üretim kaplarında buğday yaprağına ve kağıt peçetelere bırakılan yumurtalar petri kaplarına konularak embrioları öldürülmek üzere -21 C deki derin dondurucuya konmaktadır.
• Kartonlara yapıştırma: Embriosu öldürülen yumurtalar kartonlara dörtlü paketler halinde yapıştırılmaktadır.
• Yumurta Parazitleme: Kartonlara yapıştırılmış yumurtalar cam tüplere konmakta ve 2-3 dişi 1 erkek parazitoit ( Trissolcus semistriatus ) bırakılmaktadır.
• Kutulama: İnkubatörde 6-8 günde parazitlenen yumurtalar cam tüplerden çıkarılarak salım kutularına konmakta ve doğya salınmaktadır.

Fındık Kurduna karşı mücadele yöntemlerinden birisi Kültürel Mücadeledir. Bahçe toprağının çapalanması böcek yoğunluğunun azalması üzerine önemli bir etkendir. Ancak bu işlemi yaparken Fındık bitkisinin köklerine zarar vermeyecek şekilde yapılması gerekir.

Fındık Kurdu mücadelesinde Kimyasal Mücadele meyvelerin zararlıdan korunması amacına dayanır. Bunun için ergin böceklerin ekonomik zarar yapmaya başladıkları dönemde bahçeleri ilaçlı tutmak gerekir.

Fındık Kurdu fındık üretilen bölgelerde yaygın olmakla birlikte, Fındık üretimi yapılan alanların yarısında mücadeleyi gerektirecek yoğunluk bulunmamakta üreticilerimiz gereksiz ilaçlama yapmaktadırlar

Kimyasal Mücadele yapılacak bahçelerde mutlak surette bir ön sayım yapılmalıdır. Bu amaçla 1-10 da büyüklüğündeki bahçelerde 10 ocak, 11-30 da büyüklüğündeki bahçelerde 20 ocak, 30 da’dan büyük bahçelerden 30 ocak 3x3,5m büyüklüğündeki beyaz bir bez örtüye sabahın erken saatlerinde silkeleme yapılarak ergin sayımı yapılır. Sayım sonunda 10 ocakta 2’den fazla ergin böcek düşerse Kimyasal Mücadele gereklidir.

İlaçlama bahçedeki hâkim çeşitlerin yarıdan fazlasının mercimek iriliğine yaklaşınca (3-4mm) yapılmadır. Ergin çıkışının tamamlanmak üzere olduğu bu dönem bölgemizde sahil ve orta kuşakta 15-25 Mayıs 2018 tarihleri arasında, yüksek kesimlerde ise bu tarih 18-28 Mayıs 2018 tarihleri arası olmakla birlikte yapılacak kimyasal mücadeleler en fazla 10 gün içerisinde bitirilmelidir.

Ayrıca bölgemizde son 2-3 yıldan bu yana Fındıkta önemli verim ve kalite üzerine önemli kayıplara neden olan Fındıkta Külleme Hastalığına karşıda Fındık Kurdu mücadelesi ilaçlarıyla birlikte bakanlıkça ruhsatlandırılmış uygun bir bitki koruma ürünü ile ilaçlama yapılması hem Fındık Kurdu zararlısını, hem de Külleme hastalığını baskı altına alınacaktır.

İlaçlamada dekara (ortalama 40-50 ocağa) verilen doz atomizörle 14-17 lt su, pülverizatörle 30-40 lt su ile karıştırılarak atılmalıdır.

İlaçlamaya başlamadan önce arıcıların kolonileri etkilenmemesi amacıyla arılarını ilaçlama sahaları dışına çıkarmaları fırsat vermek amacıyla 7 gün önceden Kimyasal Mücadele yapılacak alandaki arı üreticilerine bilgi verilmek zorundadır.

İnsan ve hayvan sağlığı bakımından ilaçlama bitiminden 21 gün sonrasına kadar ilaçlı bahçelerde hayvan otlatılmamalı ve meyve yenmemelidir.

Kullanılacak Bitki Koruma Ürünleri İl de İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, İlçe de ise İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlükleri ile diğer kurum ve kuruluşlarda görevli Reçete yazmaya yetkili kişilerce yazılacak REÇETE karşılığında Bitki Koruma Ürünleri Satış Bayisinden alınarak Bitki Koruma Ürünleri Uygulama Yetki Belgesi sahibi kişiler tarafından atılmalıdır.

Daha geniş bilgi almak isteyen üreticilerimiz İl ve İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüklerimize müracaat edebilirler.

Fındık bahçelerinde kahverengi koşnilin larva ve erginleri yaprak ve sürgünlerde emgi yaparak beslenir. Ayrıca tatlı madde ile fumajin oluşumuna da neden olurlar. Böylece bitkilerin zayıflamasına, verimin düşmesine ve hatta kurumasına da sebep olurlar.

Bulaşık olduğu bilinen bahçelerde genel bir inceleme yaparak bulaşmanın dağılışı ve yoğunluk üzerine bir gözlem yapılmalıdır. Bulaşık bahçelerde 10 ocak işaretlenir. Her ocaktan 3’er bulaşık sürgün (1-3 yaşlı) alınarak üzerindeki canlı koşniller sayılır. Sürgün başına ortalama 5 canlı koşnil varsa ilaçlamaya karar verilir. Bulaşmanın az ve sınırlı olması durumunda bulaşık sürgünler kesilip bahçeden uzaklaştırılmalıdır.

Bu dönem kahverengi koşnil zararlısı için ilaçlı mücadele dönemi değildir. İlaçlı mücadele zararlının hareketli ve birinci dönmelerinden oluşan genç larvalarına karşı yapılır.Yani yumurtaların açılımının tamamlanmasına yakın Haziran sonlarında (ilk açılmadan yaklaşık bir ay sonra)  ilaçlama yapılabilir.

Üreticilerimiz ilaçlı mücadeleye karar vermeden önce mutlaka bahçelerinde bu zararlıyı yüzde yüz kontrol altına alan Verticillium lecani ve Cordiceps clavulatus mantarlarının varlığını tespit etmeleri gerekmektedir. Bu mantarlar kahverengi koşnil zararlısının erginlerini parazitleyerek (beyaz bir tabaka oluşturarak) zarar yapmasının önlemektedir.Bu durum oluştuğunda kesinlikle ilaçlı mücadele yapılmamalıdır.

Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi almak isteyen üreticilerimiz; İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğümüze ve İlçe Müdürlüklerine müracaat edebilirler.

Ülkemizde ise arı otu, arılar için yarayışlı olduğundan arı merası olarak kullanımı daha yaygın olmaktadır. Arı otu, nektar ve polen kaynağı açısından dünyanın en üstün 20 bal bitkisi arasında yer almakta; pek çok ülkede bal arılarının yararlanması için özellikle arılıkların önüne ekimi yapılmaktadır. Erken ekimlerde maksimum çiçeklenme 6000 adet/m2 ye ulaşırken Ekim sonu ve Kasım aylarındaki ekimlerde en üst nokta 9000 adet/m2 olmuştur. Çiçeklenmenin yöremizde mayıs ayında gerçekleşmesi sebebiyle, bal arısı kolonilerinde kuluçka faaliyetinin başladığı ve bal arılarının nektar bulmakta güçlük çektiği bu dönemlerde, koloniler için önemli bir nektar kaynağı olabilecek konumdadır. Ayrıca ilimizde yaygın olarak tarımı yapılan mısır yetiştiriciliğinde mayıs ayında kullanılan tarım ilaçlarının arılara verdiği zarar düşünülürse, arı otu yetiştiriciliğinin yaygınlaştırılması ile arılar mısırdan uzak tutulmuş ve korunmuş olacaktır.

Arı otu, dik olarak gelişen, 60–100 cm kadar boylanan bir bitki olup sapın üzeri dikenimsi tüylerle kaplıdır. Yapraklar sap üzerinde almaşıklı olarak dizilmişlerdir. Çiçek salkımları, sapın daha çok üst boğumlarından çıkmaktadır. Bir çiçek salkımında çiçeklenme, salkımın alt kısmından başlamakta ve yaklaşık bir hafta sürmektedir. Çiçeklenme süresi, bir bitki için yaklaşık 1 ay, bir tarla için ise 1,5-2 aydır.  Arı otunda çiçekler genellikle açık mor renklidir. Bir arı otu çiçeği günde iklim ve gübreleme başta olmak üzere çeşitli çevresel koşullar altında 0.80-1.62 mg nektar salgılamaktadır.  Bununla birlikte arı otu ekimi, çiçeklenme süresini artırmak amacıyla bir kaç defada 2-3 hafta aralıklarla yapmak mümkündür. Böylelikle farklı zamanlarda çiçeklenmeye gelen bir tarla elde edilerek çiçeklenme periyodu uzatılabilir.

Arı otunun tohumları küçük olduğu için tekstür ve drenaja dikkat edilmelidir. Ekimle birlikte, yanmış çiftlik gübresi veya toprak tahlili sonrası hesaplanarak Ekimde 5 kg saf azot (N) ve 5 kg fosfor (P2O5)i verimi artıracaktır. Sıraya ekimde, sıra arası 20-30 cm arasındadır. Dekara atılacak tohum 1–1,5 kg olup 1-2 cm derinliğe bırakılmalıdır. Elle serpme de daha fazla tohum kullanılır. Toprak seçiciliği yoktur, her tür toprakta yetiştirilir. Akdeniz sahil kuşağında rakımı 500 metreye kadar olan yerlerde sonbaharda eylül-kasım ayları arasında ekilmektedir.  Ülkemizde yapılan arıotu yetiştiriciliğinde herhangi bir hastalık ve zararlıya karşı ilaçlama yapılmasına gereksinim yoktur.

Fındık Kozalak Akarı Fındık Kurdu kadar zararlı olmasına rağmen, bir sonraki yılın ürününde kayba neden olduğu için bu zarar üretici tarafından fark edilmemekte ve mücadelesine gereken önem verilmemektedir. Oysa her bir kozalak kaybedilmiş bir çotanak olabileceği gibi sebep olduğu uç kurusu da ayrı bir kayıptır. 

En uygun kimyasal mücadele zamanı kozalakların açılıp içinden çıkan zararlının yeni tomurcuklara girmeye başladığı, uç sürgünlerin 4-4,5 yapraklı olduğu Nisan sonu Mayıs başındaki bir haftalık süredir.

Bu dönemde Kükürt etkili maddeli Bitki Koruma Ürünüyle Fındıkta Külleme Hastalığına karşı ilaçlı mücadele yapan üreticilerimizin Fındık Kozalak Akarı Zararlısına karşı ayrıca mücadele yapmasına gerek yoktur.

Kullanılacak Bitki Koruma Ürünleri İl Müdürlüğümüz tarafından yetkilendirilmiş olan  Bitki Koruma Ürünleri Satış Bayisinden alınarak Bitki Koruma Ürünleri Uygulama Belgesine sahip kişiler tarafından uygulanmalıdır.

Üreticilerimiz daha geniş bilgi almak için İl'de İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü Bitkisel Üretim ve Bitki Sağlığı Şube Müdürlüğüne, İlçe'de ise İlçe Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüklerine müracaat edebilirler.

Çiftçilerimiz öncelikle kültürel önlem olarak sık ekim yapmamalıdır. Hastalıklara hassas çeşit ekmemelidirler. Yabancı ot mücadelesi zamanında yapılmalı ve tarlaya normalin üzerinde azotlu gübre verilmemelidir. Üreticilerimizin ürün kayıplarını önlemek için, zaman geçirmeden gerekli kontrolleri yaparak hastalık riski görülen alanlarda, (125gPropiconazole + 100Azoxystrobin + 30gCyproconazole etki maddeli veya  250 g/l Fenpropimorph + 84 g/l Epoxiconazole ) etki maddeli ilaçlarla hastalıklarla mücadele etmeleri gerekmektedir.

Mücadelesinde;

Kültürel tedbir olarak önce; sık ekim yapılmamalıdır.(Buğday tarımında iyi hazırlanmış alana mibzerle ile ekim tercih edilmelidir.)

Yabancı ot mücadelesi zamanında yapılmalıdır.

Fazla azotlu gübre verilmemeli, (Bitki besleme toprak analizi sonucuna göre yapılmalıdır)

Pasa dayanıklı buğday çeşitleri ile üretim yapılmalı, ara konukçu bitkiler imha edilmelidir.

Kimyasal mücadelesinde ise buğdayda alt yapraklarda ilk belirtiler görüldüğünde ve hava şartları uygun olduğunda (%90 orantılı nem ve 15-20 ºC sıcaklıkta) hastalığa karşı ruhsatlı Bitki koruma Ürünlerinin reçete ettirilerek uygun hava şartlarında uygulama yapılması gerekmektedir.

Üreticilerimizin hasada bir ay kala bitki olgunlaşma dönemine girdiğinden ilaçlama yapmaması gerekmektedir.

Hastalık etmeni bir bakteri olup, bulaşık üretim materyali ile bir bölgeden diğerine taşınabilmektedir. Bitkiden bitkiye yağmur, rüzgar ve budama aletleri ile yayılır. Hastalık tomurcuklarda ölüme, yapraklarda ve zuruflarda lekelere, sürgün, dal ve gövdede kanserlere sebep olmaktadır. Yapraklarda yuvarlak veya çok köşeli, çapları genellikle 1-2 mm olan lekeler oluşur. Yeni oluşan lekeler başlangıçta donuk, sarımsı yeşil renkte olup, zamanla kırmızımsı kahverengine dönüşebilir.

Sürgünler ve dallarda boyuna çatlaklarla beraber kanserler oluşabilir. Sürgünler incelendiğinde; kabuğun hafifçe çökük ve kırmızımsı mor bir renkte olduğu ve bu bölgelerdeki kabuk kaldırıldığında, altındaki dokunun kırmızımsı kahverengi bir renk aldığı görülebilir. Yapraklar bu dallar üzerinde kıvrılarak kurur ve asılı kalır. Eğer kanserler genç ağaçlarda gövdeyi kuşatırsa, ağaçların ölümüne sebep olabilir.

Hastalık etmeni zuruflar üzerinde koyu kahverengi veya siyah renkte küçük lekeler oluşturur. Meyve kabuğu üzerinde oluşturduğu lekeler ise yüzeysel, yuvarlak ve kahverengidir. Hastalığa etkili kimyasal bir madde bulunmamakta olup, fındık bahçelerinde aşağıda belirtilen kültürel önlemlerin alınması gerekmektedir:

-Taban suyu yüksek ve su tutan toprakların bulunduğu yerlerde bahçe tesis edilmemelidir.

-Gübreleme ve zamanında ve tekniğine uygun yapılmalıdır.

-Bahçe tesis edilirken sağlıklı fidanlar seçilmeli ve sonbaharda dikim yapılmalıdır.

-Hastalıklı sürgünler ve dallar enfekteli kısmın altından sağlam dokudan kesilerek bahçeden uzaklaştırılmalı ve bunlar yakılarak imha edilmeli,

-Budamada kullanılan aletler bir ocaktan diğerine geçerken % 10'luk çamaşır suyuna daldırılarak dezenfekte edilmelidir.

Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi almak isteyen üreticilerin; Giresun İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğüne ve İlçe Müdürlüklerine müracaat edebilirler.

Fındık bahçelerindeki yabancı otlar (ısırgan,eğrelti otları,böğürtlen vb.) fındık bitkisinin ihtiyacı olan besin maddelerine ortak olarak, fındığın hem vejatatif olarak gelişimine hem de verimine olumsuz etki göstermektedir. Genelde tek yıllık bitkiler oldukları için topraktaki besin maddelerini daha kolay bünyelerine alabilmektedir. Bu rekabeti ortadan kaldırmak ve topraktaki besin maddelerinin fındık tarafından alınmasını sağlamak amacıyla yabancı otlarla mutlaka mücadele yapmak gerekmektedir.

Öncelikle kültürel ve mekanik mücadele yöntemleri tercih edilmelidir. İstenilmeyen yabancı otlar; tohum oluşumundan önceki dönemlerde sökülerek veya biçilerek yok edilmelidir.

Giresun yöremizin arazi şartları, topoğrafyası ve toprak özellikleri değerlendirildiğinde yabancı otlara karşı kullanılan total herbisit (ısırgan ilacı) kullanımı hassasiyet gerektirmektedir. Özellikle eğimli ve toprak derinliği az olan yüzey alanlarında herbisit kullanımı; yağan yağmurlarla birlikte yüzey akışına sebep olmakta, erozyona maruz kalarak verimli toprak tabakasının akarak yok olmasına neden olmaktadır. Ayrıca fındık için özellikle kurak aylarda toprak neminin azalmasına, su kaybının artmasına, bahçedeki otlar üzerinde yaşayan doğa için faydalı böceklerin yaşam alanlarının yok edilerek, ölümlerine sebep olmaktadır.Su kaynaklarına yakın alanlarda kullanılması durumunda ise kullanılan kimyasalların sulara karışması sonucunda çevre, doğal yaşam ve canlılar üzerinde zararlara yol açmaktadır.

Fındık bahçelerinin tamamına ilaçlı uygulama yapmak yerine sadece yok edilmek istenen yabancı otlara hedef olmalıdır. Kapama şeklinde ilaç uygulaması kesinlikle yapılmamalıdır. Ayrıca arıcıların kovanlarını ilaçlama sahası dışına çıkarmaları gerekmektedir.

Bu hususlar göz önünde bulundurularak üreticilerimiz tüm zirai mücadele ilaçlarında olduğu gibi fındık bahçelerinde yabancı ot ilacı kullanımından önce İl/İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüklerinden teknik bilgi alabilirler.

Hastalığı yapan etmen bir fungus olup, hastalık meyve ağaçlarının çiçek, sürgün ve meyveleri üzerinde zarar yapar. Hastalanan çiçekler kahverengileşir ve mumyalaşarak uzun süre dal üzerinde kalır ve zamk çıkararak dala yapışır. Küçük meyvelerde hastalık belirtisi çiçek dökümünden sonra ortaya çıkar. Bu meyveler enfeksiyonu çiçek döneminde alır. Hastalık sürgünlere yine çiçekten geçer. Hasta sürgünler esmerleşerek kurur, kuruyan sürgünlerde zamk salgısı görülür. Kalın sürgünlerde ise kapanmayan kanser yaraları oluşur.

Kayısıda özellikle olgun meyve enfeksiyonları önemli zarar yapar. Meyvelerin üzerindeki misel kitlesi meyveyi buruşturur ve ileri dönemde tamamen kurutur. Kuruyan meyveler dalda asılı kalır. Böyle meyvelere mumya denir.

Bu hastalık ile mücadelede;

1- Çiçeklerin  % 5-10 açtığında yani çiçeklenme başlangıcında,

2- Çiçeklerin  %90-100 açıldığında yani tam çiçeklenme döneminde

Sistemik  veya koruyucu fungusitlerden biri ile ilaçlama yapılmalıdır.

Hastalıklı meyvelerin yeşil kabukları kaldırıldığında sert kabukları üzerinde de koyu lekeler görülür  ve böyle meyveler depolama sırasında çabuk çürür.

Bu hastalıkla mücadele zamanları:

1.ilaçlama zamanı: Tomurcukların yeni patlamaya başladığı ,yaprakçıkların kedi kulağı olduğu dönem

2. ilaçlama zamanı: Yapraklardaki yaprakçıkların yarı büyüklüğünü aldığı dönem

3.ilaçlama zamanı: Meyveler fındık büyüklüğündeyken

4.ilaçlama zamanı : Meteorolojik koşullara ve ilacın etki süresine göre ilaçlama yapılmalıdır

En uygun mücadele zamanı yumurtaların açılmaya başladığı zamandır. Bu dönem birçok çeşitte tam çiçeklenme dönemine rastlar. Bununla birlikte bu dönemde faaliyette bulunan balarılarının korunması yönünden ilaçlama, çiçek taç yaprakları dökülürken (%80-90 çiçek savrulmuşken) uygulanmalıdır. İlaçlamalarda özellikle çiçeklerin ıslatılmasına dikkat edilmelidir.

Önceki yıllarda erik testereli arı zararı ile karşılaşan üreticilerimizin tedbirlerini almaları, yapılacak ilaçlamalar konusunda Tarım İl ve İlçe Müdürlüklerince tavsiye edilen ilaçları kullanmaları önemle duyurulur.

5553 Sayılı Tohumculuk Kanunu ile Tohumculuk Sektöründe Yetkilendirme ve Denetleme Yönetmeliğine göre; Tohumluk (tohum,fide,fidan,süs bitkileri) satan, dağıtan gerçek ve tüzel kişilere  tohumluk bayi belgesi, üretenlere ise üretici belgesi alma zorunluluğu getirilmiştir. Yetkisiz kişilerin açıkta fide,fidan,tarla-sebze tohumu ve süs bitkileri satmaları yasaklanmıştır.

5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri Bitki Sağlığı Gıda ve Yem Kanununun 17. maddesine göre; Bakanlıkça belirlenen zararlı organizma taşıyıcısı olabilecek bitki ve bitkisel ürünleri üreten, ithal eden, depolayan, ticaretini yapanlara da Bitki Pasaportu Sistemine kayıt olma,kayıt sertifikası alma ve bitki pasaportu bulundurma zorunluluğu getirilmiştir.

İlgili mevzuata göre; Bakanlıktan yetki almadan tohum,fide,fidan ve süs bitkileri satan,ruhsatsız olarak ticari anlamda üretimini yapan kişi ve kuruluşlara da idari yaptırım uygulaması getirilmiştir.  

Halkımızın da bu konuda bilinçlenmesi; üzerinde etiket ve bitki pasaportu bulunan tohum,fide, fidan ve süs bitkilerini, Bakanlığımızca yetkilendirilmiş tohumluk bayilerinden yada üretici belgesi olan üreticilerden almaları  gerekmektedir.

Üreticilerimiz;  açıkta,yetkisiz kişilerden, etiketsiz, sertifikasız ve pasaportsuz tohum/fide/fidan/süs bitkileri satın aldığında birçok sorunla karşılaşabilmekte;  hastalık ve zararlılara rastlanabilmekte, bu durum fide/fidan kurumalarına,verim kaybına neden olmaktadır. Ayrıca bu hastalık ve zararlılar topraklarımıza bulaşarak, çözümü zor ve zaman alan sorunlara sebep olmaktadır. Aşılı diye satıldığı halde bazı fidanların aşısının olmadığı, dikildiğinde tutmadığı ve belirtilenin dışında farklı tür ve çeşitte meyvelerin oluştuğu, kalitesiz ve verimi düşük ürün alındığı görülebilmektedir. Üreticilerimiz böyle sorunlarla karşılaştığında elinde etiket,sertifika pasaport gibi belgeleri olmadığından geriye dönük olarak hakkını arayamamakta,parası,emeği ve zamanı boşa gitmektedir.

Yukarıda bahsedilen bu mağduriyetlerin yaşanmaması için tohum,fide,fidan ve süs bitkilerinin etiketli ve pasaportlu olarak, yetkili tohumluk bayileri yada yetkili üreticilerden alınması hususları, tüm ilgililere önemle duyurulur.

Fındıkta kullanılan ticari gübreler bünyelerinde bulundurdukları besin maddelerine göre; azotlu gübreler, fosforlu gübreler, potasyumlu gübreler ve kompoze gübreler (çok bitki besin maddeli) dir. Asidik karakterli topraklarda, PH 4.5 altında olması durumunda bitki tarafından azot alımı azalmaktadır. Bunun için toprak PH durumu kontrol edilerek toprak PH’nın 4.5 altına düşmemesi için gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. Bu durumda sonbaharda kireç uygulaması önem kazanmaktadır. Uygun çeşit ve miktarda azotlu gübre kullanılması fındıktan istenilen düzeyde verim alınmasını sağlar ve toprak özelliğinin olumsuz etkilenmesi önlenmiş olur.

Bölgemiz fındık bahçelerinin büyük bir çoğunluğunun asit karakterde olduğu dikkate alınırsa, Kalsiyum Amonyum Nitrat (%26 CAN) kullanılması gerekli olmakla birlikte, yüksek oranda saf azot içeren (%45-46 N) ÜRE Gübresi de kullanılabilir.

Aynı anda bitkinin istifadesine birden fazla besin maddesini sunan KOMPOZE (15-15-15, 20-20-0, 20-12-15 + İZ ELEMENTLER ) gübrelerin; ayrı ayrı alma, taşıma ve depolama güçlüğünden kurtulma, uygulama işçiliği az olması gibi avantajlarından faydalanmak için gerekli şartlar temin edildiğinde uygun miktarda kullanılabilir. Kompoze gübre kullanılmak istenildiğinde dikkat edilmesi gereken en önemli husus; asidik karakterli topraklarda içerisinde kükürt bulunan kompoze gübrelerin kullanılmasından kaçınılması gerektiğidir.

Azotlu gübrenin uygulama biçimi ve zamanı azot kaybı üzerine etkilidir. Azot oldukça hareketli bir elementtir. İhtiyacı olduğu dönemden önce uygulanırsa topraktan yıkanarak ve gaz halinde uçarak kaybolur (fayda sağlanamamış olur). Uygulama zamanlarında vejetasyon (bitkilerde büyüme) dönemi dikkate alınmalıdır.

Her bahçesin toprak yapısı ve azot ihtiyacı farklı olmakla birlikte genel olarak Giresun ilimizdeki fındık bahçelerinde organik madde oranına göre yapılan araştırmalarda bir vejetasyon döneminde 20-24 kg saf azot verilmesi gerektiği tespit edilmiştir. Verilecek azotlu gübrenin ikiye bölünüp atılması ve toprağa karıştırılması bitki gelişimi ve meyve kalitesi için önem arz etmektedir.

20-24 kg saf azot verileceği düşünüldüğünde; %26 CAN gübresinden ocak başına Mart ayının 15’ inden sonra 1. uygulama olarak 650 gr, Mayıs ayının 20 inden sonra 2. uygulama olarak da 650 gr olmak üzere toplam 1.300 gr verilmelidir. ÜRE gübresi kullanılacaksa; 1. uygulamada 375 gr, 2. uygulamada 375 gr. olmak üzere toplam 750 gr yeterli olacaktır.

Kompoze gübreler mutlaka şubat-mart 15’e kadar uygulanmalıdır. Kompoze gübre kullanıldığında ayrıca azotlu gübrenin 1. uygulamasına ihtiyaç kalmamaktadır. Kullanılacak toplam azotlu gübrenin yarısı kadar miktar mayıs ayının 20 inden itibaren 2. uygulama olarak kullanılmalıdır.

Uygulanacak tüm gübreler; fındık dal uçları altındaki 30-40 cm genişliğindeki banda serpilip 5-10 cm toprak derinliğine karıştırılmalıdır.

Çiftçilerimiz; Bakanlığımız tarafından kurulan gübre dağıtıcıları tarafından kullanılan Gübre Takip Sistemine (GTS) üzerinden alınan nitratlı gübrelerde e-reçeteye gerek kalmadan ÇKS kaydı olmak şartıyla gübrelerini, gübre dağıtıcı belgesine sahip bayilerden alabileceklerdir. GTS bileşimi ile alınmamış olan nitratlı gübreler ise 2017 yılında olduğu gibi e-reçete ile satış işlemi gerçekleştirilebilecektir. Üreticilerimiz ÇKS kayıtlarının güncellemesine yaparak e-reçetelerin İl/İlçe Gıda,Tarım ve Hayvancılık Müdürlüklerimizden alabileceklerdir.

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının, Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği (2014/55)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliği(Tebliğ No: 2017/42), 24 Kasım 2017 tarihinde Resmi Gazete 'de yayımlandı. Tebliğe göre, doğrudan insan tüketimine sunulan kabuklu yumurta

(A sınıfı) üzerine "yetiştirme metodu kodu" da damgalanacaktır.  

Yetiştirme metodu kodu, işletme ve kümes numarası önüne, organik yetiştiricilik için 0, freerange (açık dolaşıma erişim) yetiştiricilik için 1, kümeste kafessiz yetiştiricilik için 2 ve kafesli yetiştiricilik için 3 olacak şekilde yumurta kabuğunda belirtilecektir. Ayrıca, yetiştirme metodu kodu, yumurtanın etiket bilgilerinde (0: organik yetiştiricilik gibi) açıklanacaktır. 

Yetiştirme metodu kodu, işletme ve kümes numarası yazılmamış A sınıfı yumurta, toptan veya perakende olarak satışa arz edilemeyecek.  

Gıda işletmeleri, 16 Nisan 2018'e kadar tebliğ hükümlerine uyum sağlayacaktır. 

Kısa kısa diğer bilgiler;

Üreticinin isteğine bağlı olarak yumurta üzerinde yumurtlama tarihi bulunabilir.

Üretim tarihi aynı zamanda yumurtlama tarihini ifade eder.

Son tüketim tarihi, yumurtlama tarihinden itibaren en fazla 28 gündür. Yumurtlama tarihi belirtilmek kaydıyla, yumurtlama tarihinden itibaren dokuzuncu güne kadar ekstra taze olarak tanımlanabilir.

Yumurtlama tarihinden sonra 18 inci günden itibaren +5 - +8 derece arasında muhafaza edilecektir.

Yumurta yaprak, saman v.b malzemeler içinde satılamayacaktır. 

"Son Tüketiciye Sadece A Sınıfı Yumurta Satılabilir"

A Sınıfı Yumurtanın Ağırlık Sınıfları

Para çiçeği yani Crassula bakımı:

Para çiçeği haftada 1 su ister.
Ev ortamında yetiştiriyorsanız kapalı balkonda bakım yapabilirsiniz.
Oda sıcaklığı 15-35 derece arasında olmalıdır.
Crassula çiçeğini sularken saksının tüm üst yüzeyi ıslanacak şekilde sulanmalıdır. Toprakta susuz alan kalmamalıdır.
Kışın soğuğa maruz kalırsa ölür.
Ani sıcaklı değişimlerinden çabuk etkilendiğinden cereyanda kalmamalıdır.

Para çiçeği – Crassula fiyatı

Para çiçeği boyutuna göre farklı fiyatlarla satılır ancak 25 tl – 70 tl arasında değişiklik gösteren fiyatlara bulabilirsiniz.

Para çiçeği çoğaltma

Crassula çiçeğini çoğaltma işlemi yapraktan kolayca yapılabilir. Sağlıklı bir crassula çiçeği yaprağını bir bardak su içine koyun ve 1 hafta kök vermesini bekleyin. Para çiçeği köklendirme işleminden sonra iyi bir toprağa dikerek çoğaltılabilir.

Hasatta kivi meyvesinin sap kısmı meyve dibinden koparılmalı, meyve sapı ağaçta bırakılmalıdır. Aksi halde kasalarda meyvenin zedelenmesine sebep olabilir. Hasat mümkünse sabahın erken saatlerinde, yağmursuz ve serin bir zamanda yapılmalıdır. Erken hasat, meyve tat ve aromasının tam oluşmasına engel olan bir durumdur ki bu meyvenin kalitesini olumsuz etkiler, tüketici beğenisini düşürür. Geç hasat ise meyvenin manav ömrünü kısaltır ve istenmeyen bir durumdur.

Hasat sonrası kiviler açıkta ve güneşe maruz kalacak alanlarda bekletilmemeli, hemen pazara sunulmalı veya bekletilecekse soğuk hava deposunda saklanmalıdır.

PESTİSİT TÜRLERİ NELERDİR?

İnsektisit : Böcek, haşerelere karşı kullanılan ilaçlardır.
Fungusit : Funguslara (Mantar) karşı kullanılan ilaçlardır.
Herbisit : Yabancı otlara karşı kullanılan ilaçlardır.
Mollusit : Yumuşakçalara karşı kullanılan ilaçlardır.
Rodentisit : Kemirgenlere karşı kullanılan ilaçlardır.
Nematisit : Nematotlara karşı kullanılan ilaçlardır.
Akarisit : Akarlara karşı kullanılan ilaçlardır.

PESTİSİTİN ZARARLARI NELERDİR?

Bir pestisit kimyasal bir madde ya da virüs veya bakteri gibi biyolojik bir ajan olabilir. Kimyasal pestisitlerin çoğu hedef organizmaya seçkin etkinlik gösteremedikleri için hedef organizma dışındaki organizmalarda da çeşitli hastalıklara yol açar hatta öldürücü olabilirler. Birçok pestisit insanlar için de zararlıdır. Kullanıldıkları canlıların yiyecek şeklinde insanlar tarafından kullanılmaları sonucunda insanlarda yaygın hastalıklara ve istenmeyen sıkıntılı durumlara sebep olurlar. Kimyasal pestisitlerin ve etken maddelerinin akut toksik etkileri vardır. Karbamatlar, organofosfatlar ve klorlanmış hidrokarbonları içeren birçok pestisit genetoksik etkiye sahiptir. Tarım ile uğraşan ve pestisite maruz kalan insanlarda yapılan çalışmalarda bu bireylerde yapısal ve sayısal kromozom anomalileri ile kardeş kromatid değişiminde artmalar gözlenmiştir.

Pestisitlerin kronik etkisine maruz kalan tarım işçilerinde birçok genetik hasarın yanı sıra karaciğer, böbrek ve kaslarda bozukluklar görülmüştür. Pestisitin canlılar üzerindeki etkisi fetal yaşamdan itibaren başlamaktadır. Bu ilaçlar plasentadan fetüse geçmekte ve bunun sonucu olarak düşükler, hiperpigmente ve hiperkeratatik çocuk doğumları görülmektedir. Yapılan hayvan deneylerinde ise radyoaktif olarak işaretlenip anneye verilen pestisitin 5 saat sonra plasentadan fetüse geçtiği ve fetüsün göz, sinir sistemi ve karaciğerine yerleştiği gözlenmiştir.

Organofosfatlı ve karbamatlı insektisitler ise etkilerini doğrudan doğruya periferal ve merkezi sinir sistemi üzerinde göstererek canlı yaşamını tehdit etmektedir.