Murcia Üniversitesi, Dönüşebilen Mantarın Genlerini İnceledi

Bilim kurgu eserlerinde sıkça rastlanan “şekil değiştirebilen organizmalar”, doğada da nadir olmayan bir olgudur. Özellikle Mucorales takımına ait dimorfik mantarlar, çevresel koşullara göre tek hücreli mayalar veya çok hücreli, dallanmış miselyum formlarında yaşayabiliyor.

İspanya’daki Murcia Üniversitesi araştırmacıları, aynı genomun farklı morfolojileri nasıl kodlayıp kontrol ettiğini anlamayı amaçladı. Çalışmada, Mucor lusitanicus mantarı laboratuvar koşullarında yetiştirildi. Miselyum formunu elde etmek için yüksek oksijenli ortam, maya formunu indüklemek için ise düşük oksijen ve yüksek karbon dioksit ortamı kullanıldı. Mantardaki form değişimi sağlandıktan sonra araştırmacılar, hangi genlerin aktif olduğunu belirlemek için RNA analizleri yaptı.

Araştırma, mantarın iki form için aynı genleri kullanmadığını, bunun yerine paralel genleri devreye soktuğunu gösterdi. Toplam 490 dimorfik gen ailesi tespit edildi. Özellikle, yan yana bulunan ve ortak çift yönlü bir promotöre sahip iki gen, bir genin açılıp diğerinin kapanmasını sağlayarak işlevlerin karışmasını engelliyor.

İlerleyen deneylerde, dkl ve dfl adlı iki ana düzenleyici genin bu süreçte kritik rol oynadığı belirlendi. Bu genler silindiğinde mantar morfolojik geçişleri kontrol edemiyor ve şekil değiştirme yeteneğini kaybediyor.

Çalışmanın sonuçları, özellikle antifungal ilaç geliştirme açısından önem taşıyor. Mantarın agresif miselyum formuna geçiş mekanizmasının anlaşılması, bu dönüşümü engelleyebilecek ve mantar enfeksiyonlarının yayılmasını önleyebilecek ilaç hedefleri sunuyor.

Ayrıca, Rusya Bitki Karantina Merkezi (VNIICR) gibi kurumlarda, karantina altındaki ve tehlikeli mantar türleri üzerinde çalışmalar sürüyor. Bu araştırmalar doğrultusunda geliştirilen yöntemler, akredite laboratuvarlarda zararlı organizmaların tespiti ve tanımlanmasında kullanılıyor.