GAİB: Güneydoğu hububat ihracatı 2025’te 3,6 milyar dolar

Güneydoğu Anadolu’nun toplam 12 milyar dolara ulaşan ihracatı içinde yüzde 29,7’lik payla ilk sırada yer alan hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektörü, 2025 yılında ihracatını yüzde 3,6 artırarak 3,6 milyar dolara yükseltti. Aynı dönemde ihracat tonajı yüzde 5,1 düşüşle 4,2 milyon ton olarak gerçekleşti.

Bölgeden 1 milyon tonu aşan makarna ihracatından 613,6 milyon dolar gelir elde edilirken, dünya rafine ayçiçek yağı ticaretinin önemli merkezlerinden biri olan Güneydoğu Anadolu’da ayçiçek yağı ihracatı yüzde 18,1 artışla 607,5 milyon dolara ulaştı. Bölgenin Türkiye’nin toplam makarna ihracatındaki payı yüzde 67,2, ayçiçek yağı ihracatındaki payı ise yüzde 56,4 oldu.

Türkiye’nin Orta Doğu ülkelerine gerçekleştirdiği yaklaşık 4 milyar dolarlık hububat ihracatının yüzde 40’tan fazlası Güneydoğu Anadolu’dan yapılırken, Afrika’ya yönelik 2,9 milyar dolarlık hububat ihracatında bölgenin payı yüzde 37,2’ye yükseldi.

“Ticaret jeopolitik gelişmelerle birlikte şekilleniyor”

Güneydoğu Anadolu Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Celal Kadooğlu, küresel jeopolitik riskler, iklim kaynaklı arz dalgalanmaları ve tedarik zincirlerindeki kırılganlıkların gıda ürünlerini stratejik bir başlık hâline getirdiğini söyledi.

Kadooğlu, “Uluslararası yeni dengeler, fiyat istikrarını ve pazar sürekliliğini birlikte yönetebilen ülkeleri öne çıkarıyor. Türkiye, üretim kapasitesi ve coğrafi konumuyla bu dönüşümün önemli aktörlerinden biri hâline geliyor. Hububat sektörü, 2025 yılında yüzde 29,7’lik payla GAİB bünyesindeki liderliğini korudu” dedi.

Suriye’deki rejim değişikliği sonrasında hızlanan ticaret sürecine de değinen Kadooğlu, iki ülke arasında normalleşen ilişkilerin hububat sektörüne olumlu yansıdığını belirtti.

“30 pazarın 20’sinde çift haneli artış”

Güneydoğu Anadolu’nun küresel ölçekte önemli bir gıda ticaret merkezi hâline geldiğini vurgulayan Kadooğlu, Irak pazarında yaşanan yaklaşık 200 milyon dolarlık kayba rağmen, Suriye, ABD, Cibuti ve Gana gibi pazarlardan sağlanan ilave gelirlerle bu düşüşün telafi edildiğini ifade etti.

En büyük 30 pazarın 20’sinde iki ve üç haneli ihracat artışları sağlandığını belirten Kadooğlu, çikolata ve kakao içeren ürünlerde yüzde 31,7, diğer pastacılık ürünlerinde ise yüzde 44,6 oranında birim fiyat artışı yakalandığını söyledi. Bu verilerin, Güneydoğu Anadolu’nun ihracatta hacmin yanı sıra katma değer odaklı bir yapıya yöneldiğini gösterdiğini kaydetti.