ÇİFTÇİ-SEN: Kararnameler çiftçiyi üretimden uzaklaştırıyor

Çiftçiler Sendikası (ÇİFTÇİ-SEN), 2025 yılının tarım ve gıda şirketlerinin piyasa üzerindeki denetiminin arttığı bir yıl olduğunu belirterek, çiftçilerin ürettikleri ürünleri değerinde satamadığını, buna karşılık girdi maliyetlerinin hızla yükseldiğini bildirdi. Açıklamada, iklim krizinin etkileriyle birlikte çiftçilerin borçlarını ödeyemez ve üretimlerini sürdüremez hâle geldiği ifade edildi.

İşlenmeyen arazilere yönelik düzenleme eleştirisi

ÇİFTÇİ-SEN açıklamasında, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından çıkarılan bir yönetmelikle iki yıl üst üste işlenmeyen tarım arazilerinin kiraya verilmesinin gündeme getirildiği hatırlatıldı. Bu düzenlemenin, üretimden kopuşun nedenlerini göz ardı ettiği savunuldu.

Kararnamelerle krediye erişim zorlaştı

1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe giren 2025/9567, 2025/10159 ve 2025/10524 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin, çiftçilerin Ziraat Bankası ve Tarım Kredi Kooperatifleri’nden kullandığı hazine faiz destekli tarımsal kredilere yeni ve daha ağır şartlar getirdiği belirtildi. Yeni düzenlemelerle, çiftçilerden vergi dairesi ve Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan “borcu yoktur” belgesi istenmesinin zorunlu hâle geldiği kaydedildi.

Açıklamada, önceki uygulamalarda yer alan “yararlanırlar” ifadesinin “yararlanabilirler” şeklinde değiştirilmesinin, krediye erişimin kurum yöneticilerinin takdirine bırakıldığı anlamına geldiği ifade edilerek, bu durumun keyfi ve anti-demokratik olduğu savunuldu.

Girdi desteklerinde de koşullar ağırlaştı

ÇİFTÇİ-SEN, kredi şartlarının düşük faizli yem, mazot ve benzeri tarımsal girdiler için de uygulanmaya başlandığını, kısa vadeli veya faizsiz verilen girdilerde dahi yüksek faiz uygulamalarına geçildiğini belirtti. Açıklamada, bu uygulamaların çiftçilerin topraklarından ve mesleklerinden daha hızlı kopmasına yol açacağı ifade edildi.

ÇİFTÇİ-SEN’in talepleri

Sendika, şirket tarımcılığını önceleyen politika ve uygulamalardan vazgeçilmesini, ilgili kararname ve yönetmeliklerin geri çekilmesini istedi. Kooperatifçilik yasasının demokratikleştirilmesi, çiftçilerin borçlarını ödeyememesinin nedeninin mevcut tarım politikaları olduğunun kabul edilmesi ve kredi koşullarının tüm kooperatif ortakları için eşit ve erişilebilir hâle getirilmesi çağrısında bulunuldu. Ayrıca, düşük faizli kredi için istenen “borcu yoktur” belgesi şartının kaldırılması gerektiği vurgulandı.