Çeltik Kabuğu Karbonizasyonu Tarımda Atıkları Kaynağa Dönüştürüyor

Çeltik kabuğunun koklaştırılması ya da diğer adıyla karbonizasyonu, tarım sektöründe uzun yıllar atık olarak değerlendirilen yan ürünlerin yeniden üretim döngüsüne kazandırılması açısından dikkat çeken bir yöntem olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, bu yaklaşımın hem çevresel baskıları azaltabileceğini hem de tarımsal verimliliği destekleyebileceğini belirtiyor.

Hasat edilen çeltiğin yaklaşık yüzde 20’sini oluşturan çeltik kabuğu, geleneksel olarak açık alanlarda yakılarak ya da depolama sahalarına gönderilerek bertaraf ediliyordu. Bu yöntemler, hava kirliliğinin artmasına ve tarım arazileri üzerinde ilave baskı oluşmasına neden oluyordu.

Geliştirilen modern karbonizasyon teknolojileri sayesinde çeltik kabuğu, kontrollü piroliz sürecinden geçirilerek biyokömüre dönüştürülebiliyor. Oksijenin sınırlı olduğu ortamlarda 250 ile 400 derece arasında gerçekleştirilen bu işlem sırasında açığa çıkan yanıcı gazlar yakalanarak enerji üretiminde kullanılabiliyor. Böylece sistem, dış yakıt ihtiyacını asgari düzeyde tutarak çalışabiliyor.

Dünyanın en büyük çeltik üreticisi konumundaki Çin’de yıllık çeltik kabuğu üretimi yaklaşık 48 milyon ton seviyesinde bulunuyor. Uzman değerlendirmelerine göre bu miktarın yüzde 60’ından daha azı yeniden değerlendiriliyor. Karbonizasyon teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla bu oranın artırılabileceği ifade ediliyor.

Toprağa uygulandığında çeltik kabuğundan elde edilen biyokömür, klasik gübrelerden farklı olarak toprak düzenleyici işlev görüyor. Gözenekli yapısı sayesinde toprağın havalanmasını ve drenajını iyileştiriyor, su ve besin maddelerinin tutulmasını kolaylaştırıyor. Teknoloji sağlayıcılarının paylaştığı verilere göre biyokömür, azotlu gübrelerin etkinliğini yüzde 30’un üzerinde artırabiliyor. Alkalin yapısı sayesinde asidik toprakların dengelenmesine katkı sağlarken, ağır metalleri bağlayarak fitosaniter riskleri de azaltabiliyor.

Saha denemeleri ve pilot uygulamalar, yöntemin tarımsal üretime somut katkılar sunduğunu ortaya koyuyor. Vietnam’daki Mekong Deltası’nda yürütülen bir projede, çeltik kabuğu biyokömürü kullanılarak asidik toprakların iyileştirilmesi sonucunda çeltik verimi yaklaşık yüzde 18 artarken, pestisit kullanımının yüzde 40 oranında azaldığı bildirildi.

Uzmanlar, karbonizasyon yöntemiyle 10 bin ton çeltik kabuğunun işlenmesinin, depolama sahalarına giden atık miktarını önemli ölçüde azaltabileceğini ve karbonun biyokömür formunda uzun süreli olarak tutulmasını sağlayabileceğini belirtiyor. Bu etkinin, on binlerce yetişkin ağacın dikilmesine denk bir emisyon azaltımı sağladığı ifade ediliyor.

Karbon nötr hedefler ve atık azaltım politikaları çerçevesinde çeltik kabuğu karbonizasyonu, yalnızca çeltik üretimiyle sınırlı olmayan bir model olarak değerlendiriliyor. Bu yaklaşımın buğday sapı ve mısır koçanı gibi diğer bitkisel artıklar için de uygulanabileceği, gelecekte tarımın yanı sıra toprak ıslahı, su arıtımı, biyoenerji ve aktif karbon üretimi gibi alanlara yayılabileceği belirtiliyor.